[ΓΝΩΜΕΣ] Προς μια νέα "Βαυαροκρατία" στην Ελληνική Αρχιτεκτονική. Από τον Νίκο Γούλια

Λες και δεν πέρασε ενάμισης αιώνας και το Αρχιτεκτονικό τοπίο των εμβληματικών κτιρίων στην Ελλάδα θυμίζει την περίοδο της Βαυαροκρατίας.

Περίοδο στην οποία το τότε μικρό Βασίλειο, χωρίς Αρχιτεκτονική Σχολή, χωρίς Πολυτεχνείο, προσέβλεψε και προσέτρεξε στους ξένους μηχανικούς που λάμπρυναν με το έργο τους και δώσανε υπόσταση και αίγλη Πρωτεύουσας σε εκείνο το τότε χωριουδάκι, την Αθήνα μας, και όχι μόνο.

Από την περίοδο όμως εκείνη, παρότι περάσαν πάνω από 150 χρόνια, φαίνεται πως για τους ζάμπλουτους ευεργέτες μας (που σχεδόν πάντα ζούσανε εις την αλλοδαπή) δεν στάθηκαν αρκετά για να εμπιστευτούν τον σχεδιασμό των έργων της "ευσπλαχνίας" τους στους Έλληνες Αρχιτέκτονες, των οποίων τα ονόματα προκλητικά απουσιάζουν από το Αρχιτεκτονικό γίγνεσθαι τουλάχιστον τις δύο τελευταίες δεκαετίες.

Και απουσιάζουν καθώς ο θεσμός του Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού που συνήθως τα αναδείκνυε σταδιακά εξέλειπε. Ένας θεσμός του οποίου τους καρπούς γευόμαστε από τον εμφύλιο και μετά σχεδόν αδιάλειπτα (ούτε η επταετία δεν τους κατήργησε) και που χάρη σ΄ αυτούς σήμερα απολαμβάνουμε τα σπουδαιότερα κτίρια του μοντερνισμού στην χώρα μας, ένας θεσμός που αποτέλεσε την σχεδιαστική κονίστρα νεωτεριστικών προσεγγίσεων, μια "ισότιμη" ευκαιρία στους "μη προνομιούχους", συνήθως νεαρούς Αρχιτέκτονες, να διακριθούν και να γαλουχηθούν στην ιδέα του "ευ αγωνίζεσθε" και τέλος το μόνο ίσως έμπρακτο γόνιμο μέσο Αρχιτεκτονικού διαλόγου στον τόπο μας, παραμερίστηκε, για να υποκατασταθεί από τις πελατειακές σχέσεις και τις επιλογές σκοπιμότητας και βιτρίνας.

Στις μέρες μας οι Αρχιτέκτονες, είτε ως αμέτοχοι θεατές, στην χειρότερη περίπτωση, είτε ως θλιβεροί υπεργολάβοι, στην καλύτερη, παρακολουθούν τα έργα που σε παγκοσμίου φήμης (;) ξένους Αρχιτέκτονες ανατίθενται, με εργοδότη είτε το ίδιο Κράτος είτε τα διάφορα Ιδρύματα, ωσάν όλα να έχουν ξεχαστεί, ωσάν ο Αρχιτεκτονικός Διαγωνισμός, το ωραιότερο εφεύρημα, να μην υπήρξε ποτέ, να μην τον γνωρίζουν.

Η Ελλάδα όμως και των Αρχιτεκτονικών ιδεών δεν έχει πτωχεύσει, την κρατούν πτωχευμένη αφήνοντάς την στα αζήτητα και τότε, εάν δεν χρησιμοποιείς κάτι, πράγματι είναι σαν να μην τον έχεις. Τότε ναι, θα χρειαστούν οι απ έξω! Μια νέα Βαυαροκρατία!

Νίκος Γούλιας
Αρχιτέκτων Ε.Μ.Π.