Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα ελαττωματικά οικονομικά μοντέλα σημαίνουν ότι η επιτάχυνση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε παγκόσμια οικονομική κατάρρευση.
Η ανάκαμψη θα είναι πολύ πιο δύσκολη από ό,τι μετά την οικονομική κρίση του 2008, καθώς «δεν μπορούμε να σώσουμε τη Γη όπως σώσαμε τις τράπεζες».
Κλιματική κρίση και οικονομία, μία δύσκολη εξίσωση
Καθώς ο κόσμος οδεύει με ταχείς ρυθμούς προς την αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2 °C, οι κίνδυνοι ακραίων καιρικών φαινομένων αυξάνονται ραγδαία. Ωστόσο, τα τρέχοντα οικονομικά μοντέλα που χρησιμοποιούν οι κυβερνήσεις και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αγνοούν εντελώς τέτοιες κρίσεις, σύμφωνα με τους ερευνητές, προβλέποντας αντίθετα ότι η σταθερή οικονομική ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί μόνο από τη σταδιακή αύξηση των μέσων θερμοκρασιών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα μοντέλα υποθέτουν ότι το μέλλον θα συμπεριφερθεί όπως το παρελθόν, παρά το γεγονός ότι η καύση ορυκτών καυσίμων ωθεί το κλιματικό σύστημα σε αχαρτογράφητα νερά.
Τα σημεία καμπής, όπως η κατάρρευση των κρίσιμων ρευμάτων του Ατλαντικού ή του παγετώνα της Γροιλανδίας, θα έχουν παγκόσμιες συνέπειες για την κοινωνία. Ορισμένα θεωρείται ότι βρίσκονται στο σημείο καμπής ή πολύ κοντά σε αυτό, αλλά είναι δύσκολο να προβλεφθεί το χρονικό σημείο. Οι συνδυασμένες ακραίες καιρικές καταστροφές θα μπορούσαν να καταστρέψουν τις εθνικές οικονομίες, σύμφωνα με τους ερευνητές του Πανεπιστημίου του Έξετερ και του χρηματοοικονομικού think tank Carbon Tracker Initiative.
Η έκθεσή τους καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι κυβερνήσεις, οι ρυθμιστικές αρχές και οι χρηματοοικονομικοί διαχειριστές πρέπει να δώσουν πολύ μεγαλύτερη προσοχή σε αυτούς τους κινδύνους με υψηλό αντίκτυπο αλλά χαμηλή πιθανότητα, επειδή η αποφυγή μη αναστρέψιμων αποτελεσμάτων μέσω της μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα είναι πολύ φθηνότερη από την προσπάθεια αντιμετώπισής τους.
«Δεν έχουμε να κάνουμε με διαχειρίσιμες οικονομικές προσαρμογές», δήλωσε ο Δρ Τζέσε Άμπραμς, από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ. «Οι κλιματολόγοι που ερωτήσαμε ήταν κατηγορηματικοί: τα τρέχοντα οικονομικά μοντέλα δεν μπορούν να αποτυπώσουν αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία – τις αλυσιδωτές αποτυχίες και τις σύνθετες κρίσεις που καθορίζουν τον κλιματικό κίνδυνο σε έναν θερμότερο κόσμο – και θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τα ίδια τα θεμέλια της οικονομικής ανάπτυξης».
«Για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, πρόκειται για μια θεμελιώδη παρερμηνεία των κινδύνων που αντιμετωπίζουμε», δήλωσε. «Σκεφτόμαστε κάτι σαν την [κρίση] του 2008, αλλά από την οποία δεν μπορούμε να ανακάμψουμε εξίσου καλά. Μόλις καταρρεύσει το οικοσύστημα ή το κλίμα, δεν μπορούμε να σώσουμε τη Γη όπως κάναμε με τις τράπεζες».
Ο Μαρκ Καμπανάλε, Διευθύνων Σύμβουλος της Carbon Tracker, δήλωσε: «Το τελικό αποτέλεσμα των λανθασμένων οικονομικών συμβουλών είναι η ευρέως διαδεδομένη αδιαφορία μεταξύ των επενδυτών και των υπευθύνων χάραξης πολιτικής. Σε ορισμένα κυβερνητικά τμήματα υπάρχει η τάση να υποτιμούν τις επιπτώσεις του κλίματος στην οικονομία, προκειμένου να αποφύγουν τη λήψη δύσκολων αποφάσεων σήμερα. Αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα – οι συνέπειες της καθυστέρησης είναι καταστροφικές».
Αποκομμένη η οικονομία από τους κινδύνους
Το 2025, οι ειδικοί προέβλεψαν ότι η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να αντιμετωπίσει απώλεια 50% του ΑΕΠ μεταξύ 2070 και 2090 λόγω καταστροφικών κλιματικών σοκ, πολύ υψηλότερη από ό,τι είχε εκτιμηθεί προηγουμένως.
Η νέα έκθεση βασίστηκε στις εκτιμήσεις 68 κλιματολόγων από ερευνητικά ιδρύματα και κυβερνητικές υπηρεσίες στο Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ, την Κίνα και εννέα άλλες χώρες. Ένα βασικό συμπέρασμα ήταν ότι, ενώ τα οικονομικά μοντέλα συνδέουν παραδοσιακά τις κλιματικές ζημίες με τις αλλαγές στις μέσες θερμοκρασίες, οι κοινωνίες και οι αγορές υποφέρουν περισσότερο από ακραία φαινόμενα, όπως καύσωνες, πλημμύρες και ξηρασίες.
Ένα άλλο συμπέρασμα ήταν ότι το ΑΕΠ μπορεί να αποκρύψει το πλήρες κόστος των κλιματικών ζημιών, καθώς δεν λαμβάνει υπόψη τους θανάτους και τα προβλήματα υγείας, τις κοινωνικές αναταραχές και την υποβάθμιση των οικοσυστημάτων. Το ΑΕΠ μπορεί στην πραγματικότητα να αυξηθεί μετά από καταστροφές λόγω των δαπανών για την ανάκαμψη, πρόσθεσαν οι ερευνητές.
Αντί να περιμένουν τέλεια μοντέλα κινδύνου, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στα ακραία φαινόμενα, και όχι μόνο στις κεντρικές εκτιμήσεις, καθώς και στην ευπάθεια ολόκληρου του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Οι επενδυτές θα πρέπει επίσης να επιταχύνουν την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα ως καθήκον τους για την αποφυγή μεγάλων μελλοντικών απωλειών, δήλωσε ο Καμπανάλε.
Τα τρέχοντα οικονομικά μοντέλα μπορούν να δώσουν εκτιμήσεις για τις απώλειες που φαίνονται ακριβείς, αλλά οι επιστήμονες τις χαρακτήρισαν υπερβολικά αισιόδοξες.
Η Λόρι Λέιμπουρν, από την Strategic Climate Risks Initiative, δήλωσε: «Αυτή τη στιγμή βιώνουμε μια ριζική αλλαγή στην ταχύτητα, την κλίμακα και τη σοβαρότητα των κινδύνων που προκαλεί η κλιματική και φυσική κρίση. Ωστόσο, πολλοί κανονισμοί και κυβερνητικές ενέργειες είναι επικίνδυνα αποκομμένοι από την πραγματικότητα».
Με πληροφορίες από Guardian
