Η τολμηρή και προκλητική σύγχρονη όπερα «Powder her face» (1995) του «τρομερού παιδιού» της βρετανικής μουσικής Τόμας Άντες έρχεται σε πρώτη πανελλήνια παρουσίαση στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, στις 25, 27, 31 Οκτωβρίου και στις 2, 7, 9 Νοεμβρίου 2019.

 

Το «Powder her face», η όπερα με την «πιο άσεμνη άρια που γράφτηκε ποτέ», είναι βασισμένο στη σκανδαλώδη ζωή της δούκισσας Μάργκαρετ Κάμπελ του Αργκάιλ, γνωστής με το προσωνύμιο «βρόμικη δούκισσα», η οποία το 1963 σόκαρε το κοινό της Αγγλίας με τις σεξουαλικές της ακρότητες. Θεωρείται ένα σύγχρονο κλασικό έργο και μια από τις βρετανικές όπερες που ανεβαίνουν πιο συχνά τις τελευταίες δύο δεκαετίες.

 

Τη μουσική διεύθυνση έχει αναλάβει ο αρχιμουσικός Νίκος Βασιλείου, ενώ τη σκηνοθεσία υπογράφει ο σκηνοθέτης και Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ Αλέξανδρος Ευκλείδης.

 

Ο πολυβραβευμένος Βρετανός συνθέτης Τόμας Άντες, ο «βιρτουόζος των άκρων», όπως τον χαρακτήρισε το περιοδικό New Yorker χάρη στην ευρεία γκάμα της μουσικής του γλώσσας, συνδυάζει αριστοτεχνικά στη μουσική του «Powder her face» ετερόκλητες επιρροές.

 

Τα καμπαρέ του Κουρτ Βάιλ, η τζαζ και τα τάνγκο του Άστορ Πιατσόλα συναντούν τον Άλμπαν Μπεργκ και τον Ίγκορ Στραβίνσκι σε ένα έργο πολυεπίπεδο. Ο Άντες περιγράφει το Powder her face ως «μια όπερα για μια γυναίκα που τελικά παγιδεύεται σε έναν κόσμο αρωμάτων, φαντασίας και ανάμνησης».

  

Η πολυτάραχη ζωή της δούκισσας, το όνομα της οποίας έγινε συνώνυμο με το σκάνδαλο, οι έρωτες, οι σεξουαλικές επιθυμίες και το διαζύγιο λειτουργούν ως πρίσμα μέσα από το οποίο ο Τόμας Άντες και ο Βρετανός μυθιστοριογράφος Φίλιπ Χένσερ με το καυστικό λιμπρέτο του διερευνούν στο έργο τη σχέση φύλου, πολιτικής και εξουσίας. Μια κυνική κοινωνική σάτιρα για τον αμοραλισμό, την παρακμή της ανώτερης τάξης και τη δημοσιογραφία της κλειδαρότρυπας, το «Powder her face» εισάγει το κοινό σε μια νέα εποχή της όπερας.

 

Το «Powder her face» έγινε η πρώτη όπερα που έφερε στα λυρικά θέατρα του κόσμου μια άκρως τολμηρή άρια που πυροδότησε έντονες συζητήσεις και έγινε γνωστή ως «blowjob aria».

 

Φωτο: Α. Σιμόπουλος
Φωτο: Α. Σιμόπουλος

 

Σεξ, πούδρα και πολαρόιντ

Το «Powder her face» έχει ως επίκεντρο ένα σεξουαλικό σκάνδαλο της δεκαετίας του '60 που έμεινε στην ιστορία και συντάραξε τη βρετανική κοινή γνώμη. Η όπερα εξιστορεί τη λαμπερή άνοδο και την τραγική πτώση της δούκισσας Μάργκαρετ Κάμπελ του Αργκάιλ από τη δεκαετία του '30, τότε που η ίδια υπήρξε μια από τις πιο πολυφωτογραφημένες γυναίκες στον κόσμο, έως τα τελευταία χρόνια της ζωής της στις αρχές της δεκαετίας του '90.

 

Το έργο εστιάζει κυρίως στο πολύκροτο διαζύγιό της από τον δεύτερο σύζυγό της, τον 11ο Δούκα του Αργκάιλ, το 1963, την ίδια χρονιά που ξέσπασε η περίφημη υπόθεση Προφιούμο. Ο ίδιος την κατηγόρησε δημόσια ότι κατά τη διάρκεια του γάμου της είχε 88 εξωσυζυγικές σχέσεις. Η λίστα με τα καταγεγραμμένα ονόματα περιλάμβανε υπουργούς, μέλη της βρετανικής βασιλικής οικογένειας και διάσημους καλλιτέχνες.

 

Κατά τη διάρκεια της δίκης, κατατέθηκαν ως αποδεικτικά στοιχεία αποκαλυπτικές πολαρόιντ, ανάμεσά τους και η περιβόητη φωτογραφία «ο ακέφαλος άνδρας», όπως ονομάστηκε από τις εφημερίδες της εποχής, η οποία απεικόνιζε τη δούκισσα γυμνή να έχει ερωτικές περιπτύξεις με έναν άνδρα, του οποίου το πρόσωπο ήταν κομμένο.

 

Φωτο: Α. Σιμόπουλος
Φωτο: Α. Σιμόπουλος

 

Η παράσταση

Ο Τόμας Άντες συνέθεσε το «Powder her face» σε ηλικία μόλις 24 ετών, κατόπιν παραγγελίας της Όπερας Αλμέιντα, που σηματοδότησε το ξεκίνημα της εντυπωσιακής καριέρας του ως συνθέτη, μαέστρου και πιανίστα.

 

Η όπερα έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Τσέλτεναμ την 1η Ιουλίου του 1995 λαμβάνοντας εγκωμιαστικές κριτικές, ενώ λόγω των ερωτικών σκηνών ο βρετανικός ραδιοφωνικός σταθμός Classic FM απαγόρευσε τη ραδιοφωνική μετάδοση του έργου καθώς κρίθηκε ακατάλληλη.

 

Το λιμπρέτο του «Powder her face» φέρει την υπογραφή του μυθιστοριογράφου, κριτικού και δημοσιογράφου Φίλιπ Χένσερ, ο οποίος είχε την αρχική ιδέα για τη μεταφορά της ζωής της «βρόμικης δούκισσας» στο λυρικό θέατρο.

 

Μέσα σε δύο πράξεις και οκτώ σκηνές, οι οποίες διαδραματίζονται στον χώρο ενός πολυτελούς ξενοδοχείου, ο Χένσερ καταθέτει ένα κωμικοτραγικό έργο γεμάτο γερές δόσεις μαύρου χιούμορ, σαρκασμό και πικάντικες ερωτικές σκηνές. Ο περίφημος στίχος «Να πηγαίνεις στο κρεβάτι νωρίς και συχνά» φαίνεται πως είχε υπαγορεύσει την πορεία της δούκισσας στη ζωή.

 

Φωτο: Α. Σιμόπουλος
Φωτο: Α. Σιμόπουλος
Φωτο: Α. Σιμόπουλος
Φωτο: Α. Σιμόπουλος

 

Στη μεγάλη παραγωγή της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Αλέξανδρος Ευκλείδης. Το κινηματογραφικό σκηνικό αναπαριστά μια αίθουσα ενός ξενοδοχείου της δεκαετίας του '30, που γερνάει παράλληλα με την πρωταγωνίστρια του έργου.

 

Ο διακεκριμένος αρχιμουσικός Νίκος Βασιλείου, ένας μουσικός με βαθιά γνώση του σύγχρονου ρεπερτορίου, επιστρέφει στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ, έχοντας την ευθύνη της μουσικής διεύθυνσης του εξαιρετικού συνόλου σύγχρονης μουσικής Ergon Ensemble σε ένα έργο υψηλών μουσικών και φωνητικών απαιτήσεων.

 

Τον ρόλο της δούκισσας ερμηνεύει η διακεκριμένη Αυστραλοβρετανή υψίφωνος Τζαστίν Βιάνι, η οποία έκανε το ντεμπούτο της στην όπερα το 2010, ερμηνεύοντας τον ρόλο της Σαλώμης στην ομώνυμη όπερα του Ρίχαρντ Στράους στο Δημοτικό Θέατρο Χαϊδελβέργης, και έκτοτε έχει διαγράψει μια αξιόλογη πορεία με σημαντικές εμφανίσεις και πληθώρα βραβείων. Η Βιάνι ερμήνευσε για πρώτη φορά τον ρόλο της Δούκισσας το 2012 σε παραγωγή της New York City Opera.

 

Η ακραία φωνητική γραφή του Τόμας Άντες, που απαιτεί ερμηνευτές με ιδιαίτερη φωνητική και υποκριτική δεξιοτεχνία, υποστηρίζεται, στους υπόλοιπους ρόλους του έργου, από τρεις ακμαίους πρωταγωνιστές της ΕΛΣ, τη Χρύσα Μαλιαμάνη, τον Χρήστο Κεχρή και τον Γιάννη Γιαννίση.

 

Τα σκηνικά και κοστούμια είναι του Γιάννη Κατρανίτσα, ο οποίος επανέρχεται στην ΕΛΣ μετά την περσινή επιτυχία των «Γάμων του Φίγκαρο», οι φωτισμοί της Μελίνας Μάσχα και η κινησιολογία του Φώτη Διαμαντόπουλου.

 

Info

Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής

Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

25, 27, 31 Οκτωβρίου & 2, 7, 9 Νοεμβρίου 2019

Ώρα έναρξης: 20.30 (Κυριακή: 19.00)

Τιμές εισιτηρίων: 15€, 20€

Φοιτητικό: 10€