Οι χαμένοι ορίζοντες της Michèle Firk

Οι χαμένοι ορίζοντες της 

Michèle Firk 

(1937 - 1968) 

Facebook Twitter

Denis Sieffert (Politis - 04.10.2017) : Συναντήσατε τον Ερνέστο Γκεβάρα στην Κούβα το 1964, όταν βρισκόταν στο απόγειο της δόξας του. Τι ανάμνηση έχετε από αυτόν;

Janette Habel (Γαλλίδα πολιτολόγος, ειδικευμένη στη Λατινική Αμερική, ιδρυτικό μέλος το 1969 της Ligue communiste και στενή φίλη της Michèle Firk): Δεν επρόκειτο για ιδιωτικές συναντήσεις. Πήγαινα να τον ακούσω στις δημόσιες συγκεντρώσεις. Και είχαμε τρυπώσει ένα βράδυ μαζί με τη Michèle Firk στο Υπουργείο Βιομηχανίας, όπου έφερνε νεαρούς Λατινοαμερικανούς αργά τη νύχτα για να συζητήσουν για τη Λατινική Αμερική και την Κούβα, νέους που ενδιαφέρονταν για τις οικονομικές και πολιτικές του θέσεις. 'Ηταν εντυπωσιακός, πρώτα απ' όλα επειδή ήταν εξαιρετικά καλλιεργημένος. Μια καλλιέργεια που είχε κληρονομήσει κυρίως από τη μητέρα του. Όπως εκείνη, μιλούσε πολύ καλά γαλλικά. Και γνώριζε τη γαλλική πολιτική ζωή.

Μπορέσαμε να μιλήσουμε μαζί του για την κρίση της Ένωσης Κομμουνιστών Φοιτητών (UEC), και για τις διαιρέσεις που υπήρχαν εκείνα τα χρόνια στους κόλπους του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος [PCF]. Παρακολουθούσε με ενδιαφέρον όσα συνέβαιναν, επειδή η UEC ασκούσε κριτική απέναντι στην Σοβιετική Ένωση. Ήταν εξαιρετικά άμεσος στον λόγο του. Δεν σεβόταν πάντα τα διπλωματικά πρωτόκολλα. Στα επίσημα ταξίδια, περπατούσε δίπλα από το κόκκινο χαλί. Μπορούσε μερικές φορές να εκφραστεί με απότομο τρόπο, αλλά τις περισσότερες φορές διέθετε μεγάλη λεπτότητα. Είχε ένα χιούμορ πολύ καυστικό, σαρκαστικό. Κρατούσε πάντα μεγάλη αποστάση. Στη Μισέλ Φιρκ, που τον είχε ρωτήσει πώς θα μπορούσε να εμπλακεί στο λατινοαμερικάνικο αντάρτικο, είχε απαντήσει: "Πήγαινε πρώτα να κόψεις ζαχαροκάλαμο και μετά βλέπουμε".
 

Facebook Twitter

Michèle Firk, κριτικός κινηματογράφου και επαναστάτρια

Périphérie - Cinéma documentaire  
 

Μια ρομαντική, ίσως και μακάβρια αύρα περιβάλλει τη μορφή της Μισέλ Φιρκ· η φήμη της, ωστόσο, είναι σχετική και αναμφίβολα παράδοξη. Δύο βιβλία τής έχουν αφιερωθεί (και ένα ακτιβιστικό βιβλιοπωλείο στο Montreuil-Seine-Saint-Denis φέρει το όνομά της), η τραγική της πορεία προσφέρεται για τη δημιουργία ενός θρύλου, όμως το όνομά της παραμένει γνωστό μόνο στους αρκετά στενούς κύκλους του ακτιβισμού και μιας συγκεκριμένης σινεφιλίας. Γεννημένη στο Παρίσι το 1937, γόνος μιας οικογένειας που εκδιώχθηκε από τα πογκρόμ στη Ρωσία στα τέλη του 19ου αιώνα, η Μισέλ Φιρκ υπήρξε μία από τις ελάχιστες γυναίκες κριτικούς στα συχνά ματσό περιβάλλοντα της σινεφιλίας της δεκαετίας του 1950. Παρακολούθησε μαθήματα κινηματογράφου στην προπαρασκευαστική τάξη για τον διαγωνισμό της IDHEC στο λύκειο Βολταίρος (11ο διαμέρισμα του Παρισιού), το πρώτο μεγάλο λύκειο [το δικό μου σχολείο! - σ.σ.] που χτίστηκε (το 1890) σε μια εργατική γειτονιά του βορειοανατολικού Παρισιού.

Ακόμη και σήμερα υποτιμάται η σημασία που είχε αυτό το δημόσιο λύκειο στην ιστορία της μεταπολεμικής σινεφιλίας. Μια τεράστια αίθουσα κινηματογράφου [όπου είχα δει σε μία ειδική προβολή τις 'Αγριες Φράουλες του Μπέργκμαν, μαζί με τη μητέρα μου, πριν καταληφθεί από τις γενικές συνελεύσεις του 67-68 και τις εκδηλώσεις για την Παλαιστίνη και το Βιετνάμ -σ.σ.]υποδεχόταν εκεί κάθε Παρασκευή βράδυ φοιτητές, καθηγητές και σκηνοθέτες διψασμένους για συζητήσεις. Ο κριτικός Ανρί Αζέλ, που δίδαξε εκεί για μεγάλο διάστημα, είχε ιδρύσει αυτή την προπαρασκευαστική τάξη με την υποστήριξη του Λεόν Μουσινάκ, διευθυντή της IDHEC και κομμουνιστή με βαθιά κουλτούρα. Το λύκειο είδε έτσι να περνούν από τους τοίχους του οι κινηματογραφιστές Υβ Μπουασέ, Κλοντ Μιλέρ και ο φίλος του Ζαν-Πατρίκ Λεμπέλ, ο Μορίς Φαϊλεβίκ και ο Ρομέν Γκουπίλ, ο σεναριογράφος και συγγραφέας Ζαν-Κλοντ Καριέρ, ο κριτικός Σερζ Ντανέ ή η μοντέρ Κριστιάν Λακ. (Ορισμένες εμβληματικές μορφές του ακτιβισμού του 20ού αιώνα -όπως ο γενικός γραμματέας της CGT, Ανρί Κρασουκί ή ο Αλέν Κριβίν, για χρόνια ηγέτης της LCR, φοίτησαν επίσης σε αυτό το ίδρυμα).

'Εχοντας γίνει δεκτή στην IDHEC το 1956 –όπου οι νεαρές γυναίκες αποτελούσαν ισχνή μειοψηφία–, η Μισέλ Φιρκ διηύθυνε μαζί με άλλους την κινηματογραφική λέσχη Action και έγινε κριτικός στο περιοδικό Les Lettres françaises και κυρίως στο Positif (το αντίπαλο δέος των Cahiers du cinéma -σ.σ.], το οποίο ιδρύθηκε στις αρχές του Πολέμου της Αλγερίας. Αυστηρή με τον ιστορικό και κριτικό Ζορζ Σαντούλ (ο οποίος είναι αλήθεια ότι ήταν εγκλωβισμένος σε έναν αναντίρρητο δογματισμό κατά τα θερμά χρόνια του Ψυχρού Πολέμου) και καταδικάζοντας τη Nouvelle Vague στο όνομα πολιτικών αρχών, η Μισέλ Φιρκ προσπάθησε να θεμελιώσει μια αριστερή κριτική πάνω σε μαρξιστικές βάσεις. Εντόπισε από τους πρώτους τον Βέλγο κινηματογραφιστή Πολ Μέγιερ, διακρίνονας στον περιορισμένο έργο του τη μοναδικότητα και την ομορφιά. Κυρίως, όμως, η νεαρή γυναίκα επιδίωκε πάντα να συνδέει την αυστηρότητα της σκέψης της με μια ακλόνητη στράτευση.

Μέλος για ένα διάστημα της UEC (Ένωση Κομμουνιστών Φοιτητών) και του PCF (Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα), δραστηριοποιήθηκε ενεργά υπέρ του αλγερινού FLN (Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο). Εκείνη  εισήγαγε στα δίκτυα των "μεταφορέων βαλιτσών" τον κινηματογραφιστή Γιαν Λε Μασόν, ο οποίος είχε υποστεί τραύμα από όσα είχε δει και αναμφίβολα διαπράξει στην Αλγερία – σε σημείο να καυγαδίζει με όποιον τον κοίταζε επίμονα… Ήταν επίσης εκείνη που συνόδευσε τον Βρετόνο σκηνοθέτη στις φυλακές της Ρεν για να πάρουν συνέντευξη και να κινηματογραφήσουν Αλγερινές αγωνίστριες τη στιγμή της αποφυλάκισής τους. Ήταν εκείνη, τέλος, που παρέλαβε ένα μέρος των όπλων που είχε κρύψει ο Λε Μασόν για να προσπαθήσει να τα προωθήσει προς άλλες επαναστατικές εστίες, όπως αυτές της Λατινικής Αμερικής – όπου και θα έβρισκε τραγικό θάνατο.

Μετά από μια παραμονή στην Κούβα και την Αλγερία, η νεαρή επαναστάτρια συμμετέχει στην εκτέλεση του Αμερικανού πρεσβευτή στη Γουατεμάλα, της οποίας η δικτατορία διαιωνιζόταν μόνο χάρη στην υποστήριξη των ΗΠΑ. Για να μην συλληφθεί, η Μισέλ Φιρκ αυτοκτονεί στις 7 Σεπτεμβρίου 1968 στην Πόλη της Γουατεμάλας. Έτσι, ανάμεσα στον στρατευμένο κινηματογράφο των δεκαετιών του 1940 και 1950, όπου κυριαρχούσαν η CGT και το PCF, και τον στρατευμένο κινηματογράφο της περιόδου γύρω από το 1968, όπου κυριαρχούσε η άκρα αριστερά, η Μισέλ Φιρκ αποτελεί το σύμβολο μιας αγωνιστικής γενιάς για την οποία ο Πόλεμος της Αλγερίας και οι αντιαποικιοκρατικοί και αντιιμπεριαλιστικοί αγώνες υπήρξαν καθοριστικοί. Η πορεία της θυμίζει εν μέρει εκείνη του Πιερ Γκολντμάν (1944-1979), ο οποίος εντάχθηκε επίσης στα αντάρτικα της Λατινικής Αμερικής. Η ζωή της, όπως και το (σύντομο) κριτικό της έργο, στενά συνυφασμένα, ενσαρκώνουν την έννοια της απόλυτης στράτευσης.

Facebook Twitter

Facebook Twitter

Facebook Twitter

Μισέλ Φιρκ, μια ζωή για την επανάσταση... 


Στις 7 Σεπτεμβρίου 1968, η Μισέλ Φιρκ αυτοκτόνησε, σε ηλικία 31 ετών, αυτοπυροβολούμενη στο στόμα. Ένας θάνατος παράλογος: πίστευε ότι θα συλληφθεί από την αστυνομία της Γουατεμάλας και δεν ήθελε να μιλήσει. Στην πραγματικότητα, δεν ήταν εκείνη που αναζητούσαν οι αστυνομικοί, και η ταυτότητά της επρόκειτο να εξακριβωθεί μόνο μετά την αυτοκτονία της. Ποια ήταν η Μισέλ Φιρκ;

Lancetre
Mediapart - Billet de blog - 15.10.2017
 

"Η Μισέλ δεν δεχόταν να μην ζει κανείς σύμφωνα με όσα σκέφτεται", γράφει ο François Maspero [συγγραφέας και εμβληματικός Γάλλος εκδότης -σ.σ.], ο οποίος συνεχίζει: "Ζούσε ολοκληρωτικά αυτό που είχε επιλέξει να κάνει. Το είχε επιλέξει ελεύθερα. Η Μισέλ επέμενε πάντα να μην είναι "όργανο" κανενός, να μην αποφασίζει κανένας άλλος εκτός από την ίδια για την ορθότητα της επιλογής της και των πολιτικών της πράξεων. Αλλά από τη στιγμή που έκανε αυτή την επιλογή, δινόταν σε αυτήν ολοκληρωτικά". [...]

"Η Μισέλ έφερνε στις πολιτικές της πράξεις μια διαύγεια και ένα χαμογελαστό πείσμα που ξεπερνούσαν όλες τις μηχανορραφίες και όλες τις υστεροβουλίες". [...]

"Η Μισέλ επαναλάμβανε, έγραφε, ότι αγαπούσε τη ζωή και ότι δεν είχε καμία απολύτως πρόθεση να "θυσιαστεί". Η επιλογή της ήταν συνειδητή και ώριμα ζυγισμένη. Βρισκόταν σε μια ηλικία όπου ήδη πολλοί από τους συντρόφους της στους περασμένους αγώνες είχαν πάρει ξανά πιο "φρόνιμους" δρόμους. Είχε αναλάβει αρκετές ευθύνες ώστε να γνωρίζει όλες τις διαψεύσεις της πολιτικής δράσης, την αιώνια επανεκκίνησή της, και το πώς αυτή κατέληγε στον συμβιβασμό και την προδοσία". [...]

"Για εκείνους που γνώρισαν τη Μισέλ και δούλεψαν μαζί της, η ζωή τους θα χωρίζεται εφεξής σε δύο περιόδους: πριν και μετά τον θάνατό της. 'Οσοι ανήκουν στη γενιά της έχουν ξεπεράσει την ηλικία των νεανικών στρατεύσεων. Η Μισέλ δεν πρέπει να μείνει στη μνήμη τους μόνο ως ανάμνηση μιας νεότητας λίγο-πολύ γενναιόδωρης και τελειωμένης, αλλά ως υπενθύμιση ότι οι πιο σωστές "τοποθετήσεις" είναι πολύ φτωχά άλλοθι που δεν μπορούν να αντικαταστήσουν μια συγκεκριμένη δράση, ακόμη και ατελή".
 

Facebook Twitter