ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ η καθημερινότητα, και μάλιστα η ανθρώπινη επαφή, έχει αλλάξει με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο. Δεν συνεννοούμαστε πλέον μόνο για πράγματα όπως το πού θα βρεθούμε ή πότε θα τηλεφωνηθούμε. Είναι κάτι πιο ψηφιακό, πιο άμεσο, πιο ανεπίσημο και αυτό το βλέπεις κυρίως στο screen time και στο πώς επικοινωνούμε.
Ο χρόνος που περνάμε στα social media έχει αυξηθεί σταθερά τα τελευταία χρόνια, με το scrolling να γίνεται σχεδόν αυτόματα, μηχανικά, στο τέλος της ημέρας. Καθημερινά, οι περισσότεροι άνθρωποι περνάνε περίπου 2 ώρες και 40 λεπτά μόνο στα social media· περισσότερα από αυτά είναι apps όπου βλέπουμε reels και σύντομα βίντεο.
Ένα βίντεο που είδα πρόσφατα τα έλεγε όλα: «Έχεις δει καθόλου τους φίλους σου; Όχι, γιατί μου έστειλαν 17 reels σήμερα». Πράγμα που ισοδυναμεί με το να τσεκάρεις αν ο άλλος είναι καλά.
Αν μιλήσουμε για το πώς βλέπουμε βίντεο, τα στοιχεία είναι ακόμα πιο εντυπωσιακά. Σε μια τυπική μέρα, οι χρήστες του TikTok βλέπουν περίπου 265 βίντεο, και το 81% βλέπει τουλάχιστον ένα βίντεο μικρότερο του ενός λεπτού καθημερινά. Από την άλλη, τα Instagram Reels φτάνουν να έχουν περισσότερες από 200 δισεκατομμύρια προβολές καθημερινά σε Instagram και Facebook μαζί.
Αυτό που ξέραμε ως επικοινωνία μέσω μηνυμάτων ήταν οι κλασικές ερωτήσεις στους φίλους για το τι κάνουν και πώς είναι. Τώρα, αυτό αντιστοιχεί σε ένα reel που λέει όλα αυτά όχι με λέξεις αλλά με εικόνες, ήχο και μια κάποια εξυπνάδα με την οποία θα συνδεθείς εσύ αλλά ξέρεις ότι και ο παραλήπτης θα καταλάβει αμέσως.
Μία από τις πιο αγαπημένες μου φίλες είναι στον πέμπτο μήνα της εγκυμοσύνης της. Δεν υπάρχει κάποιο πρόβλημα που δεν μπορούμε να βρεθούμε, αλλά λόγω της καθημερινότητας με τις υποχρεώσεις και τους γρήγορους ρυθμούς, το βράδυ, όταν και οι δύο έχουμε ηρεμήσει, ανταλλάσσουμε πάνω από 20 links με reels και βίντεο, χωρίς λέξεις, πέρα από ένα «αχαχα». Και ξέρω ότι είναι καλά όχι επειδή μου το είπε αλλά επειδή μου έστειλε ένα reel που γελαστό που λέει κάτι για τη διάθεσή της.
Σε αυτό δεν είμαι μόνη. Ένα βίντεο που είδα πρόσφατα τα έλεγε όλα: «Έχεις δει καθόλου τους φίλους σου; Όχι, γιατί μου έστειλαν 17 reels σήμερα». Πράγμα που ισοδυναμεί με το να τσεκάρεις αν ο άλλος είναι καλά. Δεν μιλάμε πια, απλώς επικοινωνούμε μέσω περιεχομένου που εγκρίνει ο αλγόριθμος. Αν παίρνω τα reels τους, είναι ζωντανοί, τρώνε, πάνε καλά.
Και συνεχίζει: «Δεν χρειάζεσαι ψυχανάλυση όταν έχεις DMs – είναι όλα εκεί: το κίνητρο, το τραύμα, memes, τα πάντα. Έχουμε αντικαταστήσει το “πώς είσαι” με το “πέτυχα κάτι στο ίντερνετ και σε σκέφτηκα”. Αν με ταγκάρουν σε κάτι αστείο ή σε ένα meme που λέει “σας βαρέθηκα”, αυτός είναι ο τρόπος τους να μου πουν: “μου λείπεις”. Μπορεί να μην έχω δει τους φίλους μου για τρεις μήνες, αλλά ξέρω τι βρίσκουν ξεκαρδιστικό, τι αυτοκίνητο θέλουν να αγοράσουν, τι ασκήσεις βλέπουν, αλλά δεν θα κάνουν ποτέ στο γυμναστήριο: αυτό είναι η μοντέρνα φιλία».
Από την άλλη, με έναν φίλο που βλέπω μόνο όταν επισκέπτομαι την πόλη όπου μεγάλωσα, συμβαίνει το ίδιο: τα reels μας έχουν γίνει μέρος του πώς μειώνουμε την απόσταση. Έχουμε το ίδιο χιούμορ, γελάμε με τις ίδιες κοτσάνες και συχνά σολάρουμε με τη μορφή ενός βίντεο που λέει αυτό που θα λέγαμε με λέξεις παλιά. Είναι αδύνατο να τα σχολιάσεις όλα αυτά. Αν καταφέρεις να έχεις όντως κάτι να πεις για όλα αυτά τα βίντεο που έχεις λάβει, παίζει να θεωρηθείς τελείως boomer και ανίκανος να πιάσεις το πνεύμα αυτού του τρόπου συζήτησης όπου ο καθένας στέλνει τα δικά του.
Αυτό που αλλάζει είναι ουσιαστικά το πώς καταλαβαινόμαστε. Ποτέ δεν ήταν πιο εύκολο να καταλάβεις τι σκέφτεται ή πώς αισθάνεται κάποιος μέσα σε 20 δευτερόλεπτα, όχι επειδή λέει κάτι απαραιτήτως αλλά επειδή έχει επιλέξει ένα συγκεκριμένο βίντεο που εκφράζει αυτό που θέλει να περάσει. Είναι διαφορετική μορφή έκφρασης: πιο άμεση, πιο αυτοματοποιημένη και πιο συναισθηματική, χωρίς λέξεις.
Δεν ξέρω αν αυτό είναι καλό ή κακό συνολικά. Οι αλγόριθμοι που μας κρατούν συνεχώς κολλημένους στην οθόνη, το screen time που αυξάνεται και κόβει χρόνο από άλλα πράγματα είναι ενδεικτικά αλλαγών στη συμπεριφορά μας. Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι ένα μεγάλο κομμάτι της επικοινωνίας μας βασίζεται στο τρίπτυχο «οθόνες - γρήγορα βίντεο - άμεση αναδημοσίευση».
Και μέσα σε όλο αυτό υπάρχουν στιγμές που καταλαβαίνεις ότι συνεχίζεις να τροφοδοτείς στις σχέσεις σου, απλώς με έναν πιο ψηφιακό τρόπο, με λιγότερες λέξεις.
