Με το «Ρώτα την Ι Τζιν» σε σκηνοθεσία Άιβι Μίροπολ ανοίγει το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και κλείνει στις 15 Μαρτίου, επαναλαμβάνοντας την περσινή συμμετοχή «Ο Κύριος Κανένας εναντίον του Πούτιν», υποψήφια στα φετινά Όσκαρ στην κατηγορία του ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους – η προβολή της συμπίπτει με τη βραδιά απονομής των βραβείων της Ακαδημίας, που το φεστιβάλ θα μεταδώσει ζωντανά κατά τη διάρκεια ενός ολονύχτιου πάρτι στο Ολύμπιον. Ενδιαμέσως, θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε ένα μεγάλο αφιέρωμα με τίτλο «Όλη η μνήμη του κόσμου», το οποίο θα διατρέχει διαφορετικές πτυχές της διοργάνωσης, και τη Ζιλιέτ Μπινός που θα συζητήσει με το κοινό το σκηνοθετικό της ντεμπούτο. Αυτές είναι οι 10 ταινίες που δεν πρέπει να χάσετε, επιλεγμένες από όλα τα τμήματα.
Black Is Beautiful: Η ιστορία του Κουάμε Μπράθγουεϊτ του Γέμι Μπαμίρο
Black Is Beautiful: The Kwame Brathwaite Story, Ανοιχτοί Ορίζοντες
Είναι πασίγνωστη η φράση «το μαύρο είναι όμορφο» («Black Is Beautiful»), πόσοι όμως γνωρίζουν τον άνθρωπο που συνέβαλε στην καθιέρωσή της; Ο λόγος για τον εμβληματικό Αφροαμερικανό φωτογράφο Κουάμε Μπράθγουεϊτ, τον άνθρωπο που απαθανάτισε τη μαύρη κοινότητα από τα ταραγμένα μεταπολεμικά χρόνια των πογκρόμ, του φυλετικού διαχωρισμού και του κινήματος των πολιτικών δικαιωμάτων μέχρι τις μέρες μας.
Το ντοκιμαντέρ «Black is beautiful: The Kwame Brathwaite story» έρχεται να διορθώσει μια σοβαρή παράλειψη και να αφηγηθεί την ιστορία του Μπράθγουεϊτ και του –άρρηκτα συνδεδεμένου με τον ίδιο– κινήματος Black Is Beautiful.
Παρότι της έδωσε ορατότητα και έκανε με το έργο του μοναδικές συνδέσεις μεταξύ της σύγχρονης μαύρης ταυτότητας και των αφρικανικών καταβολών της, το όνομά του τόσο ως φωτογράφου-ακτιβιστή όσο και ως σημείου αναφοράς για την παραπάνω φράση μοιάζει να έχει παραγραφεί από την «επίσημη» ιστορία, όπως αποτυπώνεται είτε στο Google είτε στο Μουσείο Μαύρης Ιστορίας του Σμιθσόνιαν. Το ντοκιμαντέρ αυτό έρχεται να διορθώσει μια σοβαρή παράλειψη και να αφηγηθεί την ιστορία του Μπράθγουεϊτ και του –άρρηκτα συνδεδεμένου με τον ίδιο– κινήματος Black Is Beautiful.
Ο Μπούρμαν και ο διάβολος του Ντέιβιντ Κίτρετζ
«Boorman and the Devil», Top Docs
Μετά την επιτυχία των ταινιών «Ο επαναστάτης του Αλκατράζ» και «Όταν ξέσπασε η βία», η Warner Brothers προσφέρει στον μεγάλο Αμερικανό σκηνοθέτη Τζον Μπούρμαν μια ευκαιρία ζωής: να σκηνοθετήσει το σίκουελ της τεράστιας επιτυχίας τους, του «Εξορκιστή», με δεδομένο οτι ο Γουίλιαμ Φρίντκιν αρνήθηκε κατηγορηματικά να ασχοληθεί με οποιαδήποτε συνέχεια του θρίλερ τρόμου.
Η έκβαση αυτού του εγχειρήματος υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες καταστροφές στην ιστορία του κινηματογράφου. Μια αποτυχία τόσο εισπρακτική όσο και σε επίπεδο αποδοχής από πλευράς της κριτικής, που δεν άλλαξε μόνο τον τρόπο που λειτουργεί το Χόλιγουντ αλλά σχεδόν σηματοδότησε το τέλος της σκηνοθετικής καριέρας του Μπούρμαν, μέχρι να συνέλθει, και να επανέλθει στα Όσκαρ με το «Hope and Glory» δέκα και πλέον χρόνια αργότερα. Ωστόσο, το να είσαι καλλιτέχνης σημαίνει ότι πρέπει να παίρνεις και ρίσκο. Οι Τζον Μπούρμαν, Λίντα Μπλερ, Λουίζ Φλέτσερ, Καρίν Κουσάμα, Τζο Ντάντε, Μάικ Φλάναγκαν και άλλοι συντελεστές και καλλιτέχνες αναλογίζονται τον φιλόδοξο χαρακτήρα του εγχειρήματος, την καλλιτεχνική δεξιοτεχνία και την αξία των μεγάλων δημιουργικών ανατροπών, σε ένα ντοκιμαντέρ που καταδεικνύει πως καμιά φορά το λάθος είναι ανώτερο της τέχνης.
Χαριπέο των Εφραΐν Μοχίκα & Ρεμπέκα Τσβάιχ
«Jaripeo», Ανοιχτοί Ορίζοντες
Επιβεβλημένη αρρενωπότητα, συγκεκριμένοι κώδικες έκφρασης και συμπεριφοράς, στερεοτυπικοί ρόλοι και συνήθειες: o κόσμος του χαριπέο, του μεξικανικού ροντέο, μοιάζει αυστηρά οριοθετημένος και οι αποκλίσεις σπανίζουν. Το ντοκιμαντέρ των Εφραΐν Μοχίκα και Ρεμπέκα Τσβάιχ εστιάζει σε αυτές ακριβώς τις αποκλίσεις, στους queer Μεξικανούς της επαρχίας Μιτσοακάν που επαναπραγματεύονται την εικόνα του «σέξι καουμπόη», καθώς προσεγγίζει με ευαισθησία τις αγκυλώσεις που κουβαλάνε λόγω του τρόπου που μεγάλωσαν, αγκυλώσεις που τους ακολουθούν ακόμα και μετά το coming out τους. Ο εντυπωσιακός συνδυασμός Super 8 και βεριτέ υλικού και οι ευρηματικές δραματοποιήσεις δίνουν μια ακαταμάχητη ταινία που προκάλεσε αίσθηση στα πρόσφατα φεστιβάλ του Sundance και του Βερολίνου.
Πουλιά του πολέμου των Τζανάι Μπούλος & Αμντ Αλκάντερ Χάμπακ
«Birds of War», Διεθνές Διαγωνιστικό
Ενώ μαίνεται ο εμφύλιος στη Συρία, δυο νέοι δημοσιογράφοι συνεργάζονται εξ αποστάσεως, ανταλλάσσοντας γραπτά και ηχητικά μηνύματα. Ο Αμντ ρισκάρει τη ζωή του για να καταγράψει με την κάμερά του τα γεγονότα στην πατρίδα του. Η Τζανάι αξιοποιεί δημοσιογραφικά τα πλάνα του, από το Λονδίνο όπου εργάζεται από τότε που άφησε τον Λίβανο. Αν και δεν έχουν συναντηθεί ποτέ από κοντά, σταδιακά η επαγγελματική επικοινωνία τους γίνεται πιο προσωπική. Μέσα από ένα ογκώδες αρχειακό υλικό από μια περίοδο δεκατριών χρόνων γεμάτη επαναστάσεις και πολέμους, το ντοκιμαντέρ που συνυπογράφουν αφηγείται μια συγκινητική ιστορία αγάπης που διαμορφώνεται από την απόσταση, το ρίσκο και τον κοινό σκοπό που τους ενώνει, ενώ κάνει ένα εύστοχο σχόλιο για τον ρόλο της δημοσιογραφίας και τις ιστορίες που συχνά παραβλέπονται από την συμβατική ειδησεογραφική κάλυψη.
Πατρικά γονίδια του Κρεγκ Ντάουνιγκ
«Dad Genes», Ανοιχτοί Ορίζοντες
Ο Άαρον, περί τα πενήντα σήμερα, ο οποίος στα νιάτα του υπήρξε δότης σπέρματος αποκλειστικά για να συμπληρώνει το εισόδημά του, ζει αμέριμνος τη ζωή του στο Σιάτλ, ώσπου δέχεται ορισμένα απροσδόκητα νέα: κάποια από τα τουλάχιστον 64 βιολογικά τέκνα του επιθυμούν να τον γνωρίσουν, υπακούοντας όχι σε κάποια πίεση υπαγορευμένη από τα γονίδιά τους αλλά από απλή ανθρώπινη περιέργεια και, το σημαντικότερο, από τη βαθιά ανάγκη κατανόησης του εαυτού και του να ανήκεις κάπου. Ό,τι ακολουθεί είναι μια εντελώς αληθινή, απόλυτα εξωφρενική και ταυτόχρονα απολαυστική ιστορία οικογενειακής τρέλας, αγάπης, τρυφερότητας και γνήσιας συγκίνησης, γεμάτη ανατροπές που συναγωνίζονται την πιο ευρηματική μυθοπλασία. Τα πιο κρίσιμα, ωστόσο, είναι τα ερωτήματα που, με σοφά ανάλαφρο τόνο, θέτει η ταινία: τι συνιστά τελικά οικογένεια και ποια είναι η σημασία της στον 21ο αιώνα.
Ψηφιακοί σύντροφοι της Τζούγουα Λιανγκ
«Replica», Newcomers Διαγωνιστικό
Στην Κίνα κερδίζει συνεχώς έδαφος η τάση νεαρές γυναίκες να επιλέγουν συντρόφους που προκύπτουν κατά παραγγελία από προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης, είτε ως αντίδραση στην κοινωνική πίεση να παντρευτούν είτε για να αποφύγουν την απογοήτευση των σχέσεων εκεί έξω. Γιατί στο άυλο, ψηφιακό περιβάλλον οι προσδοκίες σπανίως διαψεύδονται και οι σύντροφοι, πάντα συναισθηματικά διαθέσιμοι, ώριμοι και συγκροτημένοι, προσφέρουν άνευ όρων συντροφικότητα μέσω οθόνης. Αν κάποτε το «Δικός της» του Σπάικ Τζόνζι έμοιαζε με επιστημονική φαντασία, πλέον γίνεται ολοένα πιο αληθινό, καθώς πολλοί έρχονται αντιμέτωποι με τις συναισθηματικές πολυπλοκότητες και αβεβαιότητες της σύγχρονης ζωής. Σε έναν κόσμο που διαμορφώνεται από μια συνεχή ροή δεδομένων και ψηφιακών συνδέσεων, οι σχέσεις που αναπτύσσονται μέσω της τεχνητής νοημοσύνης προσφέρουν έναν προσωρινό χώρο φαινομενικής ασφάλειας, όπου η οικειότητα μοιάζει πιο σταθερή, ακόμη και όταν οι όροι της επαναπροσδιορίζονται σιωπηλά.
Nova ’78 των Άρον Μπρούκνερ & Ροντρίγκο Αρέιας
Top Docs
Το Nova '78, σε σκηνοθεσία των Άρον Μπρούκνερ και Ροντρίγκο Αρέιας, βασισμένο σε αποκατεστημένο αρχείο του Χάουαρντ Μπρούκνερ, αποτελεί ένα ηλεκτρισμένο ταξίδι στην καρδιά της αντικουλτούρας της δεκαετίας του 1970, δομημένο γύρω από αδημοσίευτο μέχρι σήμερα υλικό από το θρυλικό Συνέδριο Nova.
Αυτό το εκρηκτικό τριήμερο γεγονός στη Νέα Υόρκη διοργανώθηκε για την επιστροφή του Ουίλιαμ Σ. Μπάροουζ στις ΗΠΑ, ύστερα από περισσότερα από είκοσι χρόνια διαμονής στη Λατινική Αμερική, στη Βόρεια Αφρική, στο Παρίσι και στο Λονδίνο. Συγκέντρωσε εμβληματικές μορφές όπως η Πάτι Σμιθ, ο Φρανκ Ζάπα, η Λόρι Άντερσον, ο Φίλιπ Γκλας, ο Άλεν Γκίνσμπεργκ, ο Μερς Κάνινγχαμ, ο Τζον Κέιτζ και πολλούς ακόμη. Μια πολιτισμική χρονοκάψουλα για τη διαχρονική δύναμη της δημιουργικής ελευθερίας, η ταινία αποτυπώνει στιγμές στα παρασκήνια και αυθόρμητες συναντήσεις στον πυρήνα της downtown σκηνής. Αρχικά γυρισμένο σε φιλμ 16mm από τον σκηνοθέτη Χάουαρντ Μπρούκνερ και για χρόνια θεωρούμενο χαμένο, το υλικό σηματοδότησε επίσης την απαρχή του καλτ έργου του Μπρούκνερ, «Burroughs: The Movie». Προσέξτε το όνομα του Τζιμ Τζάρμους στον ήχο, αλλά και της έτερης εμβληματικής μορφής του αμερικανικού σινεμά, του Τομ Ντι Τσίλο, που φίλμαρε με την κάμερα στην καρδιά της υπόγειας ΝΥ.
Μαύρο Ζόμπι της Μάια Ανίκ Μπέντουαρντ
«Black Zombie», Ανοιχτοί Ορίζοντες
Σε ολόκληρη την ιστορία του κινηματογράφου ίσως δεν υπάρχει πιο παρεξηγημένο, πιο παραπονεμένο πλάσμα από το ζόμπι: από τις ρίζες του στην αϊτινή παράδοση έως τη διάθλαση της μορφής του από το Χόλιγουντ, και από την εργαλειοποίησή του στην υπηρεσία ρατσιστικών ιδεολογημάτων έως την αθώα απόλαυση του horror, το ζόμπι παραμένει εδώ κι έναν αιώνα ένα γοητευτικό πεδίο αντιφάσεων, πηγαίας χαράς και δημιουργικότητας. Και το «Μαύρο Ζόμπι», ντεμπούτο της Μάια Ανίκ Μπέντουαρντ, βάζει τα πράγματα στη θέση τους με σπάνια ευθυβολία, ιχνηλατώντας όχι μόνο την ιστορία του ζόμπι αλλά και τις πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές του απολήξεις μέχρι σήμερα. Ακαδημαϊκοί και ιστορικοί, πρωτεργάτες του κινηματογραφικού zombie cult (όπως οι συνεργάτες του σκαπανέα του είδους, Τζορτζ Ρομέρο) και σκληροπυρηνικοί φαν όπως ο Slash, αποκαθιστούν το ζόμπι ως αυτό που πραγματικά είναι: ένα σύμβολο επιβίωσης και αντίστασης.
KitKatClub – Τα φετίχ του Βερολίνου του Φίλιπ Φούσενεγκερ
«KitKatClub – Kinks of Berlin», Ανοιχτοί Ορίζοντες
Η αλά Γκασπάρ Νοέ επιθετική εναλλαγή των τίτλων αρχής δίνει τον τόνο: αυτή η ταινία για το περιβόητο fetish club του Βερολίνου, που εδώ και 30 χρόνια ορίζει τις τάσεις της βερολινέζικης (και κατ’ επέκταση της παγκόσμιας) club σκηνής, είναι πέρα για πέρα αυθεντική, προκλητική, εντελώς explicit, εντελώς ψύχραιμη –καθώς καταγράφει τα σεξουαλικά ήθη της πόλης χωρίς να κρίνει– και κυρίως sex-positive, όπως και ο χώρος στον οποίο αναφέρεται. Με τη λειτουργική χρήση στιλπνής ασπρόμαυρης φωτογραφίας –που θυμίζει Ρόμπερτ Μέιπλθορπ όταν καδράρει πάνω σε βινύλ, δέρματα και άλλα fetish gears– παρουσιάζει μια σειρά από kinks και ένα μωσαϊκό χαρακτήρων που συχνάζουν ή εργάζονται στο club, στων οποίων την καθημερινότητα το σεξ και η σεξουαλικότητα παίζουν κυρίαρχο ρόλο, σαν ιεροτελεστία.
In-I In-Motion της Ζιλιέτ Μπινός
Ειδικές Προβολές
Το 2007 η Ζιλιέτ Μπινός γνώρισε τον διάσημο Βρετανό χορευτή και χορογράφο Άκραμ Καν. Εκείνη ήθελε να χορέψει, εκείνος να παίξει θέατρο. Μαζί ξεκίνησαν ένα συναρπαστικό ταξίδι επτά μηνών για να δημιουργήσουν τη θεατρική παράσταση «In-I». Μια δημιουργία που καθοδηγείται από το πάθος, την αντιπαράθεση και τη συμφιλίωση. Το «In-I», που έτυχε θερμής υποδοχής από τους κριτικούς, παρουσιάστηκε σε θεατρικές σκηνές σε όλο τον κόσμο. Το 2025 η Ζιλιέτ Μπινός επέστρεψε σε αυτή την περιπέτεια με το «In-I In Motion», ένα ντοκιμαντέρ που αποτυπώνει τη διαδικασία της δημιουργίας, μεταφέροντας την παράσταση στον κινηματογράφο. Το «In-I In Motion» εξερευνά την καθολικότητα του κεραυνοβόλου έρωτα, το πάθος που υπερβαίνει τις πολιτισμικές και θρησκευτικές διαφορές και όσα συμβαίνουν «μετά» τον έρωτα. Μια ωδή στη δημιουργικότητα σε κάθε της μορφή, μια εμπνευσμένη αφήγηση για την απελευθερωτική διάσταση που ενέχουν τα επίφοβα/ριψοκίνδυνα εγχειρήματα και η (επαν)ανακάλυψη του εαυτού.
