Στα ιστορικά κεντρικά γραφεία του ομίλου Kering στο Παρίσι η έκθεση «Balenciaga by Demna» ξεδιπλώνεται ως το επιστέγασμα μιας εικονοκλαστικής καριέρας και ένας προσωπικός αποχαιρετισμός – η τελευταία λέξη ενός σχεδιαστή που τη δεκαετία 2015-2025 μεταμόρφωσε τον κλασικό οίκο Balenciaga σε ένα επαναστατικό κίνημα που αφουγκραζόταν μέσα από τη μόδα τα σημεία των καιρών.
Ενώ ο διάδοχός του, Pierpaolo Piccioli, οραματίζεται ήδη τη συνέχεια του οίκου Balenciaga και ο ίδιος ο Demna ετοιμάζεται να αναγεννηθεί ως καλλιτεχνικός διευθυντής στην Gucci, η έκθεση αυτή συνοψίζει με 101 «τεκμήρια» μια συναρπαστική δεκαετία για τον Balenciaga αλλά και ολόκληρη τη μόδα: ολοκληρωμένα looks, αξεσουάρ, παπούτσια και προκλητικές δηλώσεις μόδας σταχυολογημένες από τριάντα συλλογές σκιτσάρουν μια διαδρομή που δείχνει πώς κάποιος μπορεί να υπερβεί την εποχή του, «πώς μπορούμε να αντιληφθούμε διαφορετικά τη μόδα, ιδίως στο πλαίσιο της πολυτέλειας», ανέφερε ο ίδιος στη «Vogue».
Προσωπικές μου αγαπημένες «ψευδαισθήσεις» στην έκθεση, το clutch σε σχήμα πίσω καθρέφτη αυτοκινήτου και ένα βραχιόλι από ρητίνη που μοιάζει με ρολό συσκευασίας. «Τρελαίνομαι με ό,τι σε κάνει να αναρωτιέσαι αν είναι αστείο ή όχι», ακούγεται να λέει ο Demna στην αφήγηση. «Είναι υπέροχο να αμφισβητείς τα πράγματα».
Θυμίζουμε ότι ο Demna εργάστηκε αρχικά για τους οίκους Walter van Beirendonck, Maison Margiela και Louis Vuitton, προτού συστήσει τη δική του σειρά με το όνομα Vetements το 2014 και αναλάβει επικεφαλής του Balenciaga την αμέσως επόμενη χρονιά. Η θητεία του ολοκληρώνεται στις 9 Ιουλίου με μια κύκνεια συλλογή couture, την ίδια μέρα που συμβολικά «κατεβαίνει» και η έκθεση «Balenciaga by Demna».
Η διαδρομή της έκθεσης «ανοίγει» με μια αναδρομή στις προσκλήσεις των επιδείξεων επί Demna –έναν μικρόκοσμο από καυστικά σχόλια με ανατρεπτική βαρύτητα, καθώς προέρχονταν από την καρδιά της πολυτέλειας– και ένα εκτυπωμένο mail με το οποίο ο Balenciaga απέρριπτε μια αίτηση μαθητείας του Demna στα αντρικά του οίκου το 2007, όταν εκείνος σπούδαζε ακόμα στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών της Αμβέρσας. «Ευτυχώς, με απέρριψαν τότε», αστειεύτηκε στη «Vogue».
Στη συνέχεια, η έκθεση αναπτύσσεται με υποδόριο χιούμορ, σαν διατριβή πάνω στους κώδικες του Γεωργιανού σχεδιαστή, αυτούς η που μόδα συνήθισε να αποκαλεί Demna-isms: τρισδιάστατα ρούχα και αξεσουάρ με trompe l’œil εντύπωση, ανακυκλωμένα κομμάτια, oversized σιλουέτες και σύνολα που προκαλούν την κοινή αντίληψη περί πολυτέλειας εμφανίζονται κρεμασμένα σε απλά μεταλλικά ράφια αποθήκευσης.
Ανάμεσά τους ένα παραφουσκωμένο φόρεμα χορού σε μεταλλικό χρυσό που μοιάζει με σοκολατάκι Ferrero Rocher, ένα έξωμο κόκκινο puffer dress, εμπνευσμένο από το αρχείο του Cristóbal Balenciaga, και δύο υπερρεαλιστικά ομοιώματα της Eliza Douglas, καλλιτέχνιδας και μούσας του Demna, που άνοιξε την πρώτη του επίδειξη, το 2016, και έκτοτε δεν έλειψε από καμία – από εκείνο το πρώτο σόου, το γλυπτό της Eliza ποζάρει με ένα γκρίζο κοστούμι με φούστα, και από τη συλλογή για την άνοιξη του 2025 φορά ένα sci-fi γοτθικό φόρεμα από σατέν νεοπρέν.
Ανυψωμένα σε περιστρεφόμενα βάθρα, σαν διαφημιστικές πινακίδες, στέκουν ένα αθλητικό παπούτσι και η συλλεκτική τσάντα «Spicy Chili Chips», ένα δερμάτινο clutch που αντιγράφει μια τσαλακωμένη σακούλα από πατατάκια. Ανάλογο δάνειο από την κουλτούρα της μαζικής κατανάλωσης είναι και η αμφιλεγόμενη shopper από μπλε δέρμα που παραπέμπει στην πλαστική τσάντα Frakta του IKEA. Δεν θα μπορούσε να λείπει και η εξοργιστικά ακριβή φούστα-πετσέτα που έδειξε ο Demna τo 2023 ως παράδειγμα τού πώς μπορεί κανείς να εμπνευστεί από αυθόρμητες χειρονομίες, όπως το να στερεώσεις μια πετσέτα γύρω από το σώμα σου για να βγεις από το μπάνιο.
Στα κορυφαία εκθέματα θα συγκαταλέγαμε το ανοιχτό laptop που προβάλλει σε λούπα το δεκάλεπτο special επεισόδιο από τη συνεργασία Simpsons x Balenciaga, ένα ζευγάρι ασημένιες μπότες ως τους μηρούς, εμπνευσμένο από μεσαιωνικές πανοπλίες (Φθινόπωρο 2021) ‒σχόλιο του Demna για μια μόδα μαχόμενη‒, και ένα look που χαιρετίζει το νέο του πόστο στον οίκο Gucci από το Hacking Project του 2021, μια συλλογή που είχε βασιστεί σε «εννοιολογικές» αποδόσεις του ύφους Gucci.
Προσωπικές μου αγαπημένες «ψευδαισθήσεις» στην έκθεση, το clutch σε σχήμα πίσω καθρέφτη αυτοκινήτου και ένα βραχιόλι από ρητίνη που μοιάζει με ρολό συσκευασίας. «Τρελαίνομαι με ό,τι σε κάνει να αναρωτιέσαι αν είναι αστείο ή όχι», ακούγεται να λέει ο Demna στην αφήγηση. «Είναι υπέροχο να αμφισβητείς τα πράγματα».
Σε πενήντα από τα εκθέματα, μια ταυτόχρονη επιγλώττιση με τη φωνή του Demna, για την ακρίβεια μια παραποιημένη Α.Ι. εκδοχή της φωνής του, προσφέρει ερμηνείες για τις ιδέες και τη διαδικασία της δουλειάς του. Η έκθεση «Balenciaga by Demna» δεν στήθηκε σαν ένα μεγαλοπρεπές φινάλε του αυθάδικου κεφαλαίου που έγραψε ο Demna στη σύγχρονη ιστορία της μόδας. Μοιάζει περισσότερο με φλου φωτογραφικό στιγμιότυπο από το κρυφτούλι που έστησε αυτά τα δέκα χρόνια ανάμεσα στην πολυτέλεια, την αποδεκτή αισθητική και την κοινωνική διάσταση της μόδας, έτοιμος πάντα να γελάσει πρώτος με τον εαυτό του.
Η έκθεση φιλοξενείται στις κεντρικές εγκαταστάσεις του ομίλου Kering στο Παρίσι (40 Rue de Sèvres) από σήμερα έως τις 9 Ιουλίου. Η είσοδος είναι ελεύθερη με online κράτηση στη διεύθυνση exposition.balenciaga.com
