ΤΙΠΟΤΑ ΔΕΝ ΛΕΕΙ ΠΙΟ ΠΟΛΛΑ για μια πολυτελή θαλαμηγό –ή superyacht όπως έχει επικρατήσει να αποκαλούνται αυτά τα ανοικονόμητα σκάφη με το πολυπληθές προσωπικό– ή για τον ιδιοκτήτη της, όσο το «φαλλικό της μέγεθος», γράφει στο νέο του βιβλίο που έχει τίτλο The Haves and Have-Yachts, ο αρθρογράφος του New Yorker και συγγραφέας, Έβαν Όσνος. Πριν του κατέβει η ιδέα να στείλει διασημότητες όπως η Katy Perry στο διάστημα, ο ιδρυτής της Amazon Τζεφ Μπέζος, είχε παραγγείλει ένα γιοτ αξίας 485 εκατ. δολαρίων με το όνομα Koru. Με τα πανύψηλα κατάρτια του, το σκάφος το οποίο έφτανε σε μήκος τα 127 μέτρα, αποδείχθηκε πολύ ψηλό για να περάσει κάτω από τη διάσημη γέφυρα Koningshaven του Ρότερνταμ. Οι κατασκευαστές του πρότειναν να διαλυθεί η γέφυρα, αντί για το σκάφος, αλλά οι ολλανδικές αρχές αρνήθηκαν.
Σε αυτή τη διασκεδαστική όσο και καίρια ανάλυση του ακραίου πλούτου, ο συγγραφέας σημειώνει ότι η ζήτηση υπερπολυτελών σκαφών, πλέον ξεπερνά κατά πολύ την προσφορά. Σε ορισμένες χώρες πρέπει να περιμένεις για ψωμί, νερό ή εμβόλια – σε άλλες για γιγαντιαία ποντοπόρα σκάφη. Το 1990, υπήρχαν 66 δισεκατομμυριούχοι στις ΗΠΑ, το 2023 ξεπερνούσαν τους 700, μια αύξηση άνω του 1.000%. Την ίδια περίοδο, ο αριθμός των αμερικανικών σκαφών αναψυχής μήκους άνω των 76 μέτρων αυξήθηκε από «λιγότερα από 10 σε περισσότερα από 170». «Ο κόσμος παρακολουθεί την Αμερική να αγκαλιάζει την πλουτοκρατία χωρίς ντροπή ή προσποίηση», γράφει ο Όσνος.
«Το να κατέχεις ένα superyacht είναι σαν να κατέχεις μια στοίβα από αυθεντικούς πίνακες του Βαν Γκογκ», έγραφαν πρόσφατα οι Financial Times, «μόνο που τους κρατάς διαρκώς πάνω από το κεφάλι σου καθώς βρίσκεσαι στο νερό, προσπαθώντας να τους κρατήσεις στεγνούς».
Στο μεταξύ, η ντροπή και η προσποίηση είναι σε αφθονία αλλού. Ένας ιδιοκτήτης γιοτ του λέει χαρακτηριστικά: «Κανείς σήμερα –εκτός από ακραίους και γελοίους ανθρώπους– δεν ζει στη στεριά με τον πολυτελή τρόπο που ζει στη θάλασσα. Ναι, υπάρχουν άνθρωποι που ζουν σε επαύλεις και τα λοιπά, αλλά πλέον είναι απίθανο η αναλογία προσωπικού προς ιδιοκτήτες ή ενοίκους να είναι αυτή που συναντάς σε μια μεγάλη θαλαμηγό. Τα σκάφη είναι το τελευταίο μέρος που μπορείς να το κάνεις αυτό».
Με άλλα λόγια, οι σύγχρονες εκδοχές των πύργων και των παλατιών είναι πλέον διακριτικά πλωτές, έτοιμες να σαλπάρουν και να εξαφανιστούν ανά πάσα στιγμή. Αυτό ταιριάζει απόλυτα με μια πολιτική ατζέντα που εκφράστηκε καλύτερα από τον γνωστό μεγιστάνα της τεχνολογίας –και συνιδρυτή του PayPal– Πίτερ Τιλ, ο οποίος, όπως αναφέρει ο Όσνος, πρόσφερε κεφάλαιο εκκίνησης στο Ινστιτούτο Seasteading, το οποίο επιδιώκει τη δημιουργία πλωτών μίνι-κρατών, ως μέρος του σχεδίου του για «απόδραση από την πολιτική σε όλες τις μορφές της».
Σε κάθε περίπτωση, δεν έχει σημασία μόνο το πόσο μεγάλο είναι το superyacht σας, αλλά και τι βάζετε μέσα σε αυτό. Η τελευταία μόδα περιλαμβάνει αίθουσες Imax, δωμάτια με πλήρη εξοπλισμό για σκι όπου οι επισκέπτες μπορούν να ντυθούν για ένα ταξίδι με ελικόπτερο σε μια βουνοκορφή, καθώς και νοσοκομειακό εξοπλισμό που επιτρέπει εξετάσεις εν πλω. Αυτή η τελευταία λεπτομέρεια είναι το κλειδί: Ο Covid επιτάχυνε την επιθυμία των πάμπλουτων να ξεφύγουν με κάθε μέσο από τους πληβείους και τις κολλητικές τους ασθένειες.
Οι «έχοντες και κατέχοντες» πολυτελή σκάφη φαίνεται να ακολουθούν το εγχειρίδιο του Αμερικανού οικονομολόγου και επικριτή του καπιταλισμού Θορστάιν Βέμπλεν, ο οποίος το 1899 στο πρώτο και πιο διάσημο βιβλίο του, την «Θεωρία της αργόσχολης τάξης», το διακριτικό έμβλημα της οποίας είναι η απαλλαγή από τον παραγωγικό μόχθο, έγραφε ότι η «επιδεικτική κατανάλωση» περιλαμβάνει την απόλαυση της επιδεικτικής σπατάλης. Δεν μπορούσε όμως να φανταστεί ότι η επιδεικτική σπατάλη θα μπορούσε να περιλαμβάνει προσωπικό υποβρύχιο στην θαλαμηγό ή δέρμα χελιού και σαλαχιού για την ταπετσαρία της. Ο Όσνος απαριθμεί τη λίστα των πραγμάτων που μπορεί να παραδοθεί άμεσα στο υδάτινο φρούριο σας, από κούτες με σαμπάνια Dom Pérignon μέχρι σεξεργάτριες.
Υπάρχει μόνο ένα πρόβλημα. Τα υπερπολυτελή σκάφη είναι μια εξαιρετικά ασταθής κατηγορία περιουσιακών στοιχείων, καθώς μπορούν να χάσουν την αξία τους πολύ. «Το να κατέχεις ένα superyacht είναι σαν να κατέχεις μια στοίβα από αυθεντικούς πίνακες του Βαν Γκογκ», έγραφαν πρόσφατα οι Financial Times, «μόνο που τους κρατάς διαρκώς πάνω από το κεφάλι σου καθώς βρίσκεσαι στο νερό, προσπαθώντας να τους κρατήσεις στεγνούς». Αλλά πάλι όμως, όπως θα κατανοούσε ο Βέμπλεν, ίσως αυτό να είναι μέρος του νοήματος.
Με στοιχεία από The Guardian
