Ακόμα κι αν κανείς δεν σου είχε πει ότι το σενάριο του «Orion and the Dark» το έχει γράψει ο Τσάρλι Κάουφμαν, θα σου πήγαινε το μυαλό ακούγοντας τον ανήλικο ήρωα να ανησυχεί μήπως προκαλέσει πλημμύρα σε όλο το σχολείο και πνιγούν οι συμμαθητές του αν πατήσει το καζανάκι ή μήπως προφέρει λάθος το όνομα του Βάσκο ντα Γκάμα και ντροπιαστεί αιωνίως, αν σηκώσει το χέρι στην τάξη. Και οι φοβίες του νεαρού Orion δεν σταματούν εκεί. Δεν περιορίζονται σε μια διαρκή αμφιβολία, κινούμενη στο φάσμα της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής, αλλά εκτείνονται σε μια γενικότερη υπαρξιστική αγωνία που ταλανίζει όσους χαρακτήρες πέρασαν από το sui generis σύμπαν του Αμερικανού δημιουργού. Ο Κάουφμαν εδώ διασκευάζει το ομώνυμο βιβλίο της Έμα Γιάρλετ και εκτελεί χρέη σεναριογράφου αποκλειστικά, για πρώτη φορά εδώ και δύο δεκαετίες, όταν πήρε ο ίδιος τα ηνία της καριέρας του κι άρχισε να σκηνοθετεί, έχοντας λάβει «υποδείξεις» από τους Σπάικ Τζόνζι και Μισέλ Γκοντρί.
Aν ζητούσε κάποιος από τον Orion να καταρτίσει ένα top-5 με πράγματα που τον τρομάζουν, το Σκοτάδι θα ήταν σοβαρός διεκδικητής της πρώτης θέσης. Ε, κι επειδή το Σκοτάδι είναι ευαίσθητο και δεν αντέχει άλλο να τον παρεξηγεί ο ανήλικος ήρωας, εμφανίζεται ένα βράδυ στο παιδικό του δωμάτιο αυτοπροσώπως και τον παίρνει από το χέρι για να του δείξει τα καλά της νύχτας, να του συστήσει τις υπόλοιπες νυχτόβιες οντότητες που εργάζονται σκληρά κατά τη διάρκειά της και να του διδάξει ότι δεν έχει κανέναν λόγο να φοβάται. Όπως τον πληροφορεί, έχει γυρίσει κι ένα ντοκιμαντέρ για την προέλευσή του, σε αφήγηση… Βέρνερ Χέρτζογκ – αν το Σκοτάδι ήταν όντως μια οντότητα με ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά, δεν θα μας έκανε καμία εντύπωση η πληροφορία ότι ο Χέρτζογκ την έχει γνωρίσει και έχει πάρε δώσε μαζί της.
Έχουμε ένα στουντιακό animation που ξεχωρίζει, εκεί που η παραδοσιακή Disney μηρυκάζει παλιότερα σουξέ της (βλέπε «Wish») και η Illumination προσπαθεί να μιμηθεί την πρώτη, δίχως σταλιά έμπνευσης (βλέπε «Migration»).
Η συνέχεια θα θυμίσει σε πολλούς ένα αμάλγαμα «Ιnside Out» και «Monsters Inc» –αμφότερες καλές αφετηρίες για έμπνευση–, φέροντας παιδαγωγικές και ψυχαγωγικές αρετές που συναντά κανείς στις ταινίες της Pixar, κι ας πρόκειται για συμπαραγωγή Dreamworks και Netflix. Αν η ταινία έμενε εκεί, θα αποτελούσε μια ευπρεπή, πλην δευτερογενή παιδική φαντασία, από αυτές που ο ενήλικας θεατής μπορεί να παρακολουθήσει αβασάνιστα μαζί με το παιδί του. Η ειδοποιός διαφορά και η σφραγίδα Κάουφμαν έρχεται μέσω εγκιβωτισμένων αφηγήσεων, οι οποίες, ουσιαστικά, ακολουθούν την εξέλιξη της συνταγής του στουντιακού animation. Είναι δύσκολο να μιλήσουμε γι' αυτό χωρίς να περάσουμε για τα καλά στη σφαίρα των spoilers, αλλά θα κάνουμε μια απόπειρα.
Αν η ταινία γυριζόταν αρκετές δεκαετίες πίσω, όταν είχαμε μανιχαϊστικά σύμπαντα και απλές ιστορίες, ο Orion θα φοβόταν το σκοτάδι, θα το γνώριζε, θα ζούσε μια περιπέτεια μαζί του και η φοβία του θα εξαφανιζόταν μια και καλή. Καθώς ο κόσμος γινόταν πιο σύνθετος και η ψυχανάλυση γνώριζε ευρύτερη διάδοση και αποδοχή, η συνταγή άλλαξε. Σε αυτά τα animation ο Orion δεν θα θεραπευόταν οριστικά από τον φόβο του μέσα από την περιπέτειά του, θα μάθαινε, όμως, να ζει με αυτόν και να τον διαχειρίζεται – μια θεραπεία εγγύτερη στην πραγματικότητα, δηλαδή.
Στη συνέχεια ήρθαν τα social media. H διάσπαση προσοχής αυξήθηκε και η ανάγκη εναρμονισμού με την επικαιρότητα απέκτησε υπαρξιστικό χαρακτήρα, κι έτσι μέλημα των δημιουργών έχει γίνει να κρατήσουν το ενδιαφέρον του πιτσιρικά με διαρκή ευρήματα και να αφουγκραστούν τις τάσεις της εποχής – π.χ. τα πολυσύμπαντα.
Η ταινία εξερευνά όλες αυτές τις εκδοχές και η στάση της είναι τρυφερή προς όλες, καμία δεν αφορίζει, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι τα animation και γενικότερα οι ιστορίες μπορεί να αλλάζουν μορφή και δομή μέσα στα χρόνια, αλλά στόχο έχουν και πάλι να ψυχαγωγήσουν, να παρηγορήσουν, να «θεραπεύσουν» και να βοηθήσουν την επικοινωνία ανάμεσα στις γενιές.
Αν η φόρμα του animation ακολουθούσε την ανάπτυξη της ιδέας, αν π.χ. το σκίτσο άλλαζε ώστε να καταστήσει σαφή την εξέλιξη του είδους και να εμπλουτίσει κινηματογραφικά την ιδέα, θα είχαμε έναν αξιομνημόνευτο εκπρόσωπο του είδους. Λείπει, ενδεχομένως, και η ενεργή συνδρομή του Κάουφμαν (στην «Anomalisa» συν-σκηνοθετούσε) για να αναδείξει την ιδιοσυγκρασία της γραφής. Έστω κι έτσι, έχουμε ένα στουντιακό animation που ξεχωρίζει, εκεί που η παραδοσιακή Disney μηρυκάζει παλιότερα σουξέ της (βλέπε «Wish») και η Illumination προσπαθεί να μιμηθεί την πρώτη, δίχως σταλιά έμπνευσης (βλέπε «Migration»). Και είναι κρίμα που ο συμπαραγωγός Netflix έβαλε φρένο στην έξοδο της ταινίας στις αίθουσες, όχι λόγω του κενού οικογενειακής ψυχαγωγίας στον προγραμματισμό του Φεβρουαρίου, αλλά λόγω της ποιότητάς της.
Orion and the Dark | Official Trailer | Netflix
Το Orion and the Dark είναι διαθέσιμο στην πλατφόρμα του Netflix.
