«Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της»: Το πολυδιαβασμένο μυθιστόρημα της Μύριελ Σπαρκ

«Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της»: Το πολυδιαβασμένο μυθιστόρημα της Μύριελ Σπαρκ Facebook Twitter
Mολονότι ζωντάνεψε επί σκηνής τόσο από την Βανέσα Ρεντγκρέιβ όσο και από τη Φιόνα Σο, η ηρωίδα της Σπαρκ παραμένει ταυτισμένη με την μορφή της Μάγκι Σμιθ, η οποία την ενσάρκωσε το 1969 στην μεγάλη οθόνη αποσπώντας Όσκαρ πρώτου ρόλου για την ερμηνεία της.
0


ΕΙΔΕ ΤΟ ΦΩΣ ΤΟ 1961
μέσα από τις σελίδες του New Yorker και με το πέρασμα του χρόνου έγινε ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα μυθιστορήματα της αγγλικής γλώσσας. Η δε ηρωίδα του, μια από τις πλέον αντιφατικές της λογοτεχνίας του 20ού αιώνα, μολονότι ζωντάνεψε επί σκηνής τόσο από την Βανέσα Ρεντγκρέιβ όσο και από τη Φιόνα Σο, παραμένει ταυτισμένη με την μορφή της Μάγκι Σμιθ, η οποία την ενσάρκωσε το 1969 στην μεγάλη οθόνη αποσπώντας Όσκαρ πρώτου ρόλου για την ερμηνεία της.

Το «Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της», το γνωστότερο έργο της σκωτσέζας πεζογράφου, ποιήτριας και δοκιμιογράφου Μύριελ Σπαρκ (1918-2006), διαδραματίζεται στο Εδιμβούργο του μεσοπολέμου, στους κόλπους της αξιοσέβαστης Σχολής Θηλέων Μάρσια Μπλέιν, κι εστιάζει στην προσωπικότητα και τις αντισυμβατικές μεθόδους διδασκαλίας που ακολουθεί εκεί η περίφημη Τζιν Μπρόντι. Μοντέλο για τη Σχολή του μυθιστορήματος υπήρξε το σχολείο του Εδιμβούργου όπου φοίτησε η ίδια η συγγραφέας, ενώ κι ο χαρακτήρας της ηρωίδας της στηρίζεται σε μια από τις δασκάλες της που την είχε σαγηνεύσει με τις συναρπαστικές αφηγήσεις της –«μπήκε στη φαντασία μου αμέσως», θα γράψει η Σπαρκ στην αυτοβιογραφία της “Curriculum vitae”.

«Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της»: Το πολυδιαβασμένο μυθιστόρημα της Μύριελ Σπαρκ Facebook Twitter
Η σκωτσέζα πεζογράφος, ποιήτρια και δοκιμιογράφος Μύριελ Σπαρκ (1918-2006). Φωτ.: © Hulton-Deutsch Collection/CORBIS/Corbis via Getty Images

Μυθιστόρημα που μιλάει για τη διαπαιδαγώγηση, την πνευματική χειραφέτηση αλλά και την αντίστοιχη χειραγωγία καθώς και για τις πολλαπλές μορφές της ερωτικής επιθυμίας, το «Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της» γνώρισε θριαμβευτική υποδοχή -κυρίως στις ΗΠΑ- κι εξακολουθεί να διατηρεί μέχρι σήμερα το ενδιαφέρον και του κοινού και των θεωρητικών της λογοτεχνίας.

Η δεσποινίς Μπρόντι είναι μια μεγαλοκοπέλα σαν τις χιλιάδες που κυκλοφορούσαν στα χρόνια του 1930 στη Σκωτία και «γέμιζαν τον γεροντοκορισμό τους με ταξίδια ανακάλυψης νέων ιδεών και δυναμικών πρακτικών στις τέχνες ή στην κοινωνική πρόνοια, την εκπαίδευση ή τη θρησκεία», αλλά εντελώς «εκτός κλίματος» μέσα στο συγκεκριμένο, αυστηρά παραδοσιακό σχολείο. Με τρομερή αυτοπεποίθηση και περίσσευμα εγωκεντρισμού, η τελευταία έχει επιλέξει έναν κύκλο μαθητριών στις οποίες, όπως δεν κουράζεται να επαναλαμβάνει, έχει αφιερώσει «την ακμή της», φροντίζοντας να τις μυεί στον κόσμο των ενηλίκων και να τους κατευθύνει τη ζωή σύμφωνα με τις προσωπικές επιθυμίες της.

Σπαρκ
Μύριελ Σπαρκ, Η Δεσποινίς Τζην Μπρόντι στην Ακμή της, εκδ. Καστανιώτη, μετ. Νίκου Γρυπιώτη. 

Γεμάτη περιφρόνηση για τον κομφορμισμό και τη στενομυαλιά των συναδέλφων της, η δεσποινίς Μπρόντι μιλάει σε δωδεκάχρονα κορίτσια για ποίηση και φιλοσοφία, για τη ρομαντική σχέση της μ’ έναν νεαρό που σκοτώθηκε στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, για τις καλοκαιρινές της διακοπές στην Αίγυπτο, για τους πίνακες που είδε στην Ιταλία… «Η τέχνη είναι σπουδαιότερη από την επιστήμη» τους τονίζει. Τι συμβαίνει όμως και το σχολείο καταφέρνει τελικά ν’ απαλλαγεί από την παρουσία της;

Η αφήγηση της Μύριελ Σπαρκ καλύπτει την περίοδο 1931-1936 και ξετυλίγεται με συνεχή πισωγυρίσματα στον χρόνο, επιτρέποντας έτσι από κεφάλαιο σε κεφάλαιο να φανερωθούν όλο και περισσότερες όψεις αυτής της γοητευτικής και καλλιεργημένης κατά τα άλλα δασκάλας. Γιατί, η δεσποινίς Μπρόντι, που τόσο εμφατικά απορρίπτει το «ομαδικό πνεύμα» και την ομοιομορφία του συντηρητικού σχολείου, είναι ταυτόχρονα μεγάλη θαυμάστρια του Μουσολίνι και του Χίτλερ, ενώ θα παρακινήσει μια κοπέλα να πολεμήσει στον ισπανικό εμφύλιο όχι πλάι στους δημοκρατικούς, αλλά στο πλευρό του Φράνκο. Ωστόσο, όπως θ’ αποδειχτεί, το μεγαλύτερο σφάλμα της είναι άλλο: το ότι, μανιπουλάροντας επιδέξια τα μέλη του «κύκλου» της, επιδιώκει να ζήσει έστω κι εξ αποστάσεως τον έρωτά της με παντρεμένο συνάδελφό της. Εξού και η απομυθοποίησή της από την πιο αγαπημένη της μαθήτρια, η οποία κάποια στιγμή θα την προδώσει.

Μυθιστόρημα που μιλάει για τη διαπαιδαγώγηση, την πνευματική χειραφέτηση αλλά και την αντίστοιχη χειραγωγία καθώς και για τις πολλαπλές μορφές της ερωτικής επιθυμίας, το «Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της» γνώρισε θριαμβευτική υποδοχή –κυρίως στις ΗΠΑ– κι εξακολουθεί να διατηρεί μέχρι σήμερα το ενδιαφέρον και του κοινού και των θεωρητικών της λογοτεχνίας. Στα ελληνικά πρωτοκυκλοφόρησε στα μέσα της δεκαετίας του ΄80 σε μετάφραση Κ. Κοριούδη (εκδ. Γράμματα), κι επανακυκλοφόρησε το 2011 από τον Καστανιώτη σε μετάφραση και με εισαγωγή του Νίκου Γρυπιώτη

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μπορούμε, αλήθεια, να μιλάμε σήμερα για ελληνική γυναικεία λογοτεχνία;

Βιβλίο / Μπορούμε, αλήθεια, να μιλάμε σήμερα για ελληνική γυναικεία λογοτεχνία;

Παρότι ο όρος «γυναικεία λογοτεχνία» είναι προβληματικός και σύνθετος, στη διεθνή λογοτεχνική παραγωγή παρατηρείται μια γενικότερη τάση όσον αφορά τις γυναίκες συγγραφείς, που παραπέμπει στο «αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα». Πώς διαμορφώνεται το τοπίο στην πρόσφατη ελληνική παραγωγή;
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
«Η τριλογία της Μασσαλίας»: τα κορυφαία μυθιστορήματα του Ζαν-Κλοντ Ιζό

Το πίσω ράφι / «Η τριλογία της Μασσαλίας»: τα κορυφαία μυθιστορήματα του Ζαν-Κλοντ Ιζό

Ο αλησμόνητος κοινός πρωταγωνιστής των βιβλίων «Το μαύρο τραγούδι της Μασσαλίας», «Το τσούρμο» και «Solea» του Γάλλου συγγραφέα φανερώνει έναν βαθύ και όλο και πιο δυσεύρετο ουμανισμό.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Arsenale: Το πιο απρόσμενο βιβλιοπωλείο των Κυκλάδων φτιάχτηκε στην Ανάφη

Βιβλίο / Arsenale: Το πιο απρόσμενο βιβλιοπωλείο των Κυκλάδων φτιάχτηκε στην Ανάφη

Σε ένα νησί που μετρά λιγότερους από 300 μόνιμους κατοίκους, ένα παλιό καραβόσπιτο μεταμορφώθηκε σε ένα καταφύγιο πολιτισμού γεμάτο βιβλία, μουσικές και μικρούς θησαυρούς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Μαρκ Τουέιν, «Οι περιπέτειες του Χακ Φιν»

Το πίσω ράφι / Το μυθιστόρημα του Μαρκ Τουέιν που έθαψαν οι κριτικοί και το αποθέωσε ο Χέμινγουεϊ

Στις «Περιπέτειες του Χακ Φιν» ο Μαρκ Τουέιν έπλασε τον πιο ελεύθερο ήρωα της αμερικανικής λογοτεχνίας, που αρνήθηκε τους κανόνες της κοινωνίας του και ένωσε την τύχη του με έναν σκλάβο δραπέτη.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί την ζωή χωρίς αυτόν

Βιβλίο / Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί τη ζωή χωρίς αυτόν

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Βασιλεύς των Βασιλέων», όπως αποκαλούσε τον εαυτό του ο Ρεζά Παχλαβί, εστιάζει στις διαδοχικές κυβερνήσεις των ΗΠΑ που «αποδέχτηκαν πρόθυμα τις φαντασιώσεις του, τόσο για τον εαυτό του όσο και για τη χώρα του».
THE LIFO TEAM
Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Βιβλίο / Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Σταρ Ελλάς στα νιάτα της, διακρίθηκε ως ηθοποιός, θιασάρχης, ραδιοφωνική παραγωγός, δοκιμάστηκε επίσης στη συγγραφή έχοντας κυκλοφορήσει μέχρι τώρα επτά βιβλία μαζί με το πρόσφατο «Η τρίτη άνοιξη» (εκδ. Επίμετρο), που έδωσε και το έναυσμα γι’ αυτήν τη συνέντευξη.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Οι Αθηναίοι / O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Ο 81χρονος δημοσιογράφος και συγγραφέας που για δεκαετίες διηύθηνε τις πολιτιστικές σελίδες της Ελευθεροτυπίας, αφηγείται τη συναρπαστική καριέρα του στη LiFO
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Βιβλίο / Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Η σπουδαία μεταφράστρια, που έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της δουλειάς της στον Μαρσέλ Προυστ, μας ξεναγεί στον πολύπλοκο κόσμο του και εκφράζει τον θυμό της για την πανταχού παρούσα απάτη της εποχής μας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Βιβλίο / Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Ο Συνταγματάρχης και ο Βασιλιάς» εξερευνά τη συναρπαστική ζωή ενός ακούραστου κομπιναδόρου που προσπαθούσε απεγνωσμένα να ανακαλύψει εκ νέου τον εαυτό του.
THE LIFO TEAM
Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Βιβλίο / Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Πότε ακριβώς χάθηκε ο πόλεμος για τον Άξονα; Ποια ήταν η πιο σημαντική μάχη του πολέμου; Πόσο «συμμέτοχος» ήταν ο Γερμανικός λαός στο ολοκαύτωμα; Σ’ αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει μια νέα ογκώδης έκδοση με τίτλο «Η συνολική ιστορία του Β' Παγκοσμίου Πολέμου».
THE LIFO TEAM
Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Βιβλίο / Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Είναι νωρίς να πούμε πως αυτά τα ηχητικά λογοτεχνικά αρχεία μπορούν να αντικαταστήσουν το βιβλίο. Είναι όμως μια υπέροχη λύση για όσους θέλουν να διαβάσουν αλλά δεν έχουν χρόνο ή έχουν μπλοκάρει με το κανονικό διάβασμα.
ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ
«Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

Βιβλίο / «Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

«Κάποιες το λάτρεψαν, άλλες το σιχάθηκαν»: Το βιβλίο της Miranda July για την ερωτική περιπλάνηση μιας γυναίκας στη μέση ηλικία που χαρακτηρίστηκε ως «το πρώτο μεγάλο μυθιστόρημα για την περιεμμηνόπαυση», είναι η λογοτεχνική επιτυχία της χρονιάς.
THE LIFO TEAM
Πατρίτσια Χάισμιθ: «Ο κόσμος και τα μαρτίνι του είναι δικά μου!»

Βιβλίο / Πατρίτσια Χάισμιθ: «Ο κόσμος και τα μαρτίνι του είναι δικά μου!»

Τα πολυσυζητημένα ημερολόγια της Χάισμιθ αποκαλύπτουν κρυφές σκέψεις της συγγραφέως του «Ταλαντούχου κύριου Ρίπλεϊ», τους άγνωστους έρωτες και την εξάρτησή της από τη γραφή και το αλκοόλ.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ