Έχει βραδιάσει στην Ελευσίνα και με την Ελευθερία Ντεκώ περπατάμε στην πόλη στην οποία η Ίριδα άφησε τα ίχνη της. Σύμφωνα με τον μύθο, όταν ο Άδης έκρυψε την Κόρη-Περσεφόνη στην αγκαλιά του, η Ίριδα έχασε τα χρώματά της.
«Και όταν η Περσεφόνη ξεγλιστρήσει από τα χέρια του για να ξανανταμώσει τη μητέρα Γη, η Ίριδα φωτίζει το καλωσόρισμά της με 6 χρώματα, όσα και οι μήνες της παραμονής της στον πάνω κόσμο» μου λέει η πολυβραβευμένη σχεδιάστρια φωτισμών, που αυτήν τη φορά δεν φωτίζει μόνο σημεία της πόλης αλλά παρουσιάζει και ένα έργο καλλιτεχνικό, το «Elefsina by Night» ή Μυστήριο 89 σε δύο μέρη, που λειτουργούν αυτοτελώς αλλά και συνδεδεμένα μεταξύ τους. Το δεύτερο αφορά μια site-specific performance στο υποβλητικό νυχτερινό τοπίο της Βλύχας, μια χορευτική παράσταση όπου η Κόρη-Περσεφόνη μάς ξανασυστήνεται για να ξετυλίξει όλες της τις όψεις πριν καταδυθεί στο βασίλειο των νεκρών πλοίων, πριν ταξιδέψει στις άμορφες θάλασσες του ασυνειδήτου και αναγεννηθεί στη μητέρα Γη, χαρίζοντάς μας τη σοφία της, τη γνώση της και την αρμονία της.
Για την Ελευθερία Ντεκώ η όραση σχετίζεται απόλυτα με τη δουλειά της με το φως, με τη φιλοσοφία του, με τη θεραπεία μας μέσω του φωτός.
Η Ελευθερία Ντεκώ μάς βάζει σε ένα παιχνίδι αναζήτησης του φωτός μέσα στο σκοτάδι, με τα φωτεινά δαχτυλίδια που η Ίριδα αφήνει στο διάβα της να λειτουργούν σαν σήματα που γιορτάζουν την έλευση της Κόρης και την επανένωσή της με τη μητέρα της.
«Συμβολίζουν την ένωση, την εσωτερική πληρότητα και το όλον» λέει. Έχουμε φτάσει στο εργοστάσιο IRIS. Εδώ έχει ανάψει το πρώτο δαχτυλίδι, το κόκκινο, το χρώμα του ζωντανού αίματος και της φωτιάς, το χρώμα των παλλόμενων αισθήσεων. Στην πλατεία Κιουρί έχει ανάψει ένας κύκλος πορτοκαλί, ενώ στο εγκαταλελειμμένο βιομηχανικό κτίριο της Ελαιουργικής η Ίριδα έχει αφήσει το κίτρινο δαχτυλίδι της, σαν να υμνεί τον ήλιο, το φως, τη διάδοση της γνώσης και της ελπίδας. Στην πλατεία Ηρώων τέσσερα πράσινα δαχτυλίδια φωτός αγκαλιάζουν ένα δέντρο και μας θυμίζουν τη βλάστηση αλλά και την ωχρότητα του επικείμενου θανάτου, την ένωση της ζωής με τον θάνατο. Έξω από το παλιό Ελαιουργείο, ένας κυανός κύκλος φωτίζει τους περιπατητές και θυμίζει σε εμάς το ταξίδι της Ίριδας στη φουρτουνιασμένη θάλασσα κάτω από τον ουράνιο θόλο.
Έχουμε μπει στον χώρο που μας οδηγεί στη Βλύχα. Ερημιά, βιομηχανικά κατάλοιπα, απόκοσμη ησυχία μέσα σε κουφάρια πλοίων, τοπίο υποβλητικό. Ακούγεται ξαφνικά και παρηγορητικά η μουσική του Σταύρου Γασπαράτου που μας συντροφεύει σε αυτήν τη διαδρομή, ενώ από μακριά αχνοφαίνονται οι σιλουέτες των περφόρμερ μπροστά στο κουφάρι του εγκαταλελειμμένου δεξαμενόπλοιου «Slops», που βρίσκεται καθισμένο στον όρμο της Βλύχας εδώ και χρόνια. Το πλοίο-φάντασμα, ξεχασμένο εκεί, φωτίζεται αλλόκοσμα, με νερά που τρεμοπαίζουν και αστερισμούς. Ζωντανεύει απόψε και παίρνει άλλη μορφή, γίνεται μέρος ενός μύθου και είναι το εντυπωσιακό σκηνικό της χορευτικής performance του Pearson Widrig Dance Theater.
«Η καλλιτεχνική παρέμβαση εμπνέεται από τον μύθο της Περσεφόνης που σχετίζεται με τη βύθιση στον "κάτω κόσμο", τη σύνδεση με το παρελθόν, την ενδοσκόπηση αλλά και την ώθηση για μια καινούργια αρχή. Σε αυτήν τη βύθιση, το υγρό στοιχείο είναι κυρίαρχο. Έτσι προέκυψε η Βλύχα» λέει η Ελευθερία. «Και εδώ θα ανάψει στις μέρες των περφόρμανς ένας κύκλος με ιώδες χρώμα δίπλα στη θάλασσα, που συμβολίζει την πνευματική ανάταση. Το ιώδες δαχτυλίδι θα βυθιστεί στη θάλασσα, με τα 6 χρώματα της Ίριδας, που περήφανα συνόδεψαν την Κόρη αυτούς τους έξι μήνες στο επίγειο ταξίδι της, να σιωπούν».
Για την Ελευθερία Ντεκώ η όραση σχετίζεται απόλυτα με τη δουλειά της με το φως, με τη φιλοσοφία του, με τη θεραπεία μας μέσω του φωτός. Με αυτές τις ιδέες της τροφής που μας παρέχει το φως φυσικά και μεταφυσικά εργάζεται φωτίζοντας μνημεία και καλλιτεχνικά γεγονότα. Σε αυτή την εργασία απόλαυσε όλο το διάστημα της έρευνας.
«Στην έρευνα για τον μύθο της Περσεφόνης και τις διάφορες εκδοχές του, διαπίστωσα πως η Περσεφόνη ονομάζεται και Κόρη. Η λέξη με πήγε συνειρμικά στο ανθρώπινο μάτι και αναπόφευκτα στην Ίριδα. Δύο θεές οι οποίες συναντώνται στο ανθρώπινο μάτι. Το βρήκα συναρπαστικό. Με προκάλεσε η επιλογή των αρχαίων προγόνων μας να ονομάσουν ίριδα και κόρη τα δύο τμήματα του ματιού: κόρη τον σκοτεινό κύκλο που απορροφά το φως στον βυθό του και ίριδα αυτόν που ανακλά σε τόσο όμορφα χρώματα το φως.
Έψαξα στη μυθολογία να βρω αν συνδέονται με κάποιον μύθο ή περιστατικό οι δύο θεές. Δεν βρήκα τίποτα ακόμα, αλλά θα επιμείνω. Ωστόσο, αποφάσισα να τις συνδέσω. Στο Μυστήριο 89, οι φωτεινές εγκαταστάσεις έχουν σχήμα κυκλικό όπως η ίριδα και χρώματα όπως αυτά του ουράνιου τόξου. Ο κύκλος ωστόσο δεν λειτουργεί περιγραφικά αλλά συμβολικά. Έχει την έννοια της ένωσης, του όλου, των κύκλων της ζωής, της προστασίας αλλά και ενός παραθύρου προς τα "μέσα" ή προς τα "έξω"», λέει.
Στη Βλύχα η πρόβα έχει ξεκινήσει. Έντεκα χορευτές-περφόρμερ αυτοσχεδιάζουν και χορογραφούνται με αφετηρία τον μύθο. H Melody Gardot ακούγεται να τραγουδά το «Your Heart Is As Black As Night». Οι ίδιοι οι χορευτές αλλά και φοιτητές του College Park εργάστηκαν πάνω στον μύθο, στην προσωπικότητα αυτής της μυστηριώδους θεάς και της περίπλοκης ιστορίας της και τώρα εδώ, στη σκηνή, γίνονται τα πρόσωπα που αναλαμβάνουν να επαναπροσδιορίσουν τη μοίρα τους, σαν τη δική της, μέσα από τους αυτοσχεδιασμούς τους, ένα ποίημα, μια σύγχρονη χορογραφία στην οποία τους καθοδηγούν η Sara Pearson και ο Patrik Widrig.
Το ζευγάρι των ιστορικών Νεοϋορκέζων χορογράφων που ίδρυσαν το χοροθέατρο PearsonWidrig το 1987 στη Νέα Υόρκη έγινε διάσημο με παραστάσεις που συνδέουν χορό, κείμενο και βίντεο για να εξερευνήσουν ιδέες που κυμαίνονται από το κοινωνικοπολιτικό έως το μυστικιστικό. Έχουν ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο με παραστάσεις που συνδέονται με διαφορετικά θέματα και πολιτισμούς. Δέχτηκαν την πρόσκληση της Ελευθερίας Ντεκώ και μοιράζονται αυτό το τελευταίο κομμάτι της περιπλάνησης στον μύθο, στη Βλύχα, ενώ από το 2009 εντάχθηκαν στη σχολή χορού του University of Maryland, College Park, όπου διδάσκουν χορογραφία και performance.
Με το 6ο δαχτυλίδι-installation και το σημείο όπου η Κόρη-Περσεφόνη φεύγει για το ταξίδι της στον κάτω κόσμο, κλείνοντας έναν ακόμη κύκλο, οι χορευτές φεύγουν με τα καϊκάκια, την «Ειρήνη» και τον «Κωστάκη», και χάνονται από τα μάτια μας στη νυχτερινή θάλασσα και στη δική τους περιπέτεια. Όμως η ιστορία δεν σταματά εκεί. Αμέσως μετά τη χορευτική performance, ένα ολιγόλεπτο light show σηματοδοτεί τη νέα «έλευση». Είναι ο κύκλος της ζωής, που συνδέει την αρχή με το τέλος, τον θάνατο με τη ζωή, την ενδοσκόπηση και την κατάβαση στον ίδιο τον εαυτό με την προσωπική μας αναγέννηση.
