Κάθε φορά που φτάνω στην Επίδαυρο για να παρακολουθήσω παράσταση, το πρώτο που αδημονώ να αντικρίσω είναι το σκηνικό – πολύ συχνά είναι αποκαλυπτικό του τι θα ακολουθήσει. Την Παρασκευή 17 Ιουλίου, τη βραδιά της πρεμιέρας του έργου «Άλκηστις» του Ευριπίδη που ανεβάζει το Εθνικό Θέατρο σε διασκευή και σκηνοθεσία του Δημήτρη Καραντζά, μπαίνοντας στο θέατρο δεν αντικρίσαμε απλώς ένα τεράστιο «βαρύ» σκηνικό αλλά και δύο από τους βασικούς ηθοποιούς ήδη στη θέση τους: τον Κώστα Νικούλι, ημίγυμνο, με ένα μακρύ κομμάτι υφάσματος σε χρώμα λουλακί, δεμένο στη μέση του, και ξαπλωμένο ανάσκελα σε επικλινές δάπεδο ως θεό Απόλλωνα, ενώ στην άλλη άκρη, εκεί όπου το σκηνικό κατέληγε σε μια «χοάνη» στην ορχήστρα, ακινητοποιημένη (λίγο σαν τη Γουίνι από τις «Ευτυχισμένες Μέρες»), μέσα σε ένα κοστούμι-φουρό από μαύρο ταφτά –μέρος της σκηνογραφίας–, τη Θεοδώρα Τζήμου· σύντομα καταλάβαμε ότι υποδυόταν τον Θάνατο.
Αν προσπαθούσες να αποκωδικοποιήσεις το υπερμέγεθες σκηνικό, θα μπορούσες να πεις ότι έμοιαζε με ένα παροπλισμένο και κάπως ξεχαρβαλωμένο σκάφος, κάτι σαν ντεκόρ παλιότερων κινηματογραφικών παραγωγών, μια απόπειρα να αναπαρασταθεί κάτι εξωγήινο που προσγειώθηκε στη Γη, αχρηστεύτηκε εντελώς και τώρα, σαν το κουφάρι ενός παρηκμασμένου πολιτισμού, είναι ανίκανο να επιστρέψει εκεί απ' που ήρθε. Με αυτή την έννοια, έμοιαζε κάπως υπερβολικό και παράταιρο μέσα στο περιβάλλον του αρχαίου θεάτρου. Ωστόσο, με το που ξεκίνησε η παράσταση όλα απέκτησαν νόημα, μαζί και η βαριά μεταλλική κατασκευή που υπέγραψε ο σκηνογράφος Κωνσταντίνος Σκουρλέτης. Επρόκειτο για ένα διαλυμένο μουσικό όργανο που οι χορδές του το συνέδεαν με τον Θάνατο: όταν ο Απόλλωνας ξεκινάει να μιλάει παράγει με το δοξάρι του ενοχλητικούς ήχους, ενώ κινεί και τα χέρια του Θανάτου σαν να κατευθύνει τις κινήσεις μιας μαριονέτας. Από τις οπές του έμπαιναν και έβγαιναν καθόλη τη διάρκεια της παράστασης οι υπόλοιποι ηθοποιοί όσο κι αν απειλούνταν από τον στροβιλισμό του επικλινούς δαπέδου στο οποίο βρισκόταν το «όργανο». Ψηλά βρισκόταν η εξουσία, χαμηλά η κάθοδος προς τον Άδη.
Αναμφισβήτητα πρόκειται για ένα από τα ωραιότερα έργα του Ευριπίδη που σώζονται και ο έμπειρος σκηνοθέτης Δημήτρης Καραντζάς, με σημαντική διαδρομή στο αρχαίο δράμα και στο Θέατρο της Επιδαύρου, έστησε μία από τις πιο «συμβατικές» του παραστάσεις.
Η «Άλκηστις» είναι ένα από τα πιο «αμφίσημα» αρχαία έργα, που θεματικά είναι εκτός του πλαισίου της ομηρικής μυθολογίας. Ένα δράμα που θίγει θέματα όπως η πίστη, η συντροφικότητα, η φιλία και οι ανθρώπινες βεβαιότητες, ενώ πραγματεύεται και τη θέση της γυναίκας, προσφέροντας ενδιαφέρουσες ερμηνείες από μια σύγχρονη ματιά. Ολοκληρώνεται, δε, με ένα αινιγματικό τέλος και μια ανατροπή με δόσεις κωμικού στοιχείου. Πρόκειται για την ιστορία του βασιλιά των Φερών, Άδμητου, τον οποίο ο Απόλλωνας υπηρετεί στο παλάτι του ως δούλος εξαιτίας μιας τιμωρίας που του επέβαλε ο Δίας. Έρχεται η ώρα όμως που πρέπει να πεθάνει ο Άδμητος και ο θεός πείθει τις Μοίρες να τον αφήσουν να ζήσει γιατί του φέρθηκε καλά, αρκεί να βρεθεί κάποιος άλλος να πάρει τη θέση του. Καθώς κανένας δεν δέχεται, ούτε καν οι γηραιοί γονείς του, η μόνη που προσφέρεται είναι η αφοσιωμένη του γυναίκα, Άλκηστις, η οποία, λίγο πριν αφήσει την τελευταία της πνοή, τον ορκίζει να μην παντρευτεί άλλη γυναίκα για χάρη των παιδιών τους. Τότε καταφθάνει και ο Ηρακλής, μες στη χαρά, ζητώντας φιλοξενία και αγνοώντας το πένθος του παλατιού. Πίνει και γλεντάει μέχρι που μαθαίνει την αλήθεια και τότε πράττει το αδιανόητο, αρπάζει τη βασίλισσα από τον Κάτω Κόσμο και τη φέρνει πίσω στο παλάτι.
Έχουμε δει αρκετές και πάντα ενδιαφέρουσες παραστάσεις του έργου. Θεωρείται σατυρικό δράμα με στοιχεία τραγικωμωδίας αλλά οπωσδήποτε πρόκειται για ένα έργο ιδιαίτερα σύγχρονο, καθώς έχει να κάνει με τα μεγάλα ερωτήματα που ταλανίζουν τους ανθρώπους κάθε εποχή. Η Άλκηστις παίρνει την υψηλού ήθους απόφαση να πεθάνει στη θέση του άντρα της, κι αυτό την καθιστά μια καθόλα θετική ηρωίδα. Συγχρόνως, έχει να κάνει και με το τραγικό αδιέξοδο ενός βασιλιά που δεν μπορεί να εγκαταλείψει τη θέση του ως άρχοντα της πόλης. Αναμφισβήτητα πρόκειται για ένα από τα ωραιότερα έργα του Ευριπίδη που σώζονται και ο έμπειρος σκηνοθέτης Δημήτρης Καραντζάς, με σημαντική διαδρομή στο αρχαίο δράμα και στο Θέατρο της Επιδαύρου, έστησε μία από τις πιο «συμβατικές» του παραστάσεις, έχοντας στη διάθεσή του έναν θίασο πρωταγωνιστών και πρωταγωνιστριών με τους οποίους/-ες έχει πορευθεί τα τελευταία χρόνια.
Το κοινό χειροκρότησε με θέρμη το τέλος της παράστασης, αλλά δεν θα έλεγα ότι την αποθέωσε. Ίσως να περίμεναν κάτι πιο ανατρεπτικό.
Άλκηστις του Ευριπίδη | Σκηνοθεσία: Δημήτρης Καραντζάς
