Η Μαργαρίτα Μαυρομιχάλη έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της ζώντας και ταξιδεύοντας σε όλο τον κόσμο. Μεγαλωμένη σε οικογένεια διπλωματών, παντρεμένη με διπλωμάτη, έκανε κάθε τόπο μια καινούργια πατρίδα και δεύτερη γλώσσα της τη φωτογραφία, μια παγκόσμια γλώσσα, μια γλώσσα που γίνεται κατανοητή από όλο τον κόσμο και μεταφέρει μηνύματα με τον πιο ισχυρό τρόπο.
Αν και σπούδασε μετάφραση και διερμηνεία έγινε επαγγελματίας φωτογράφος και επιστρέφει συχνά στην Ελλάδα, όπως το 2014, όταν αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς της καλύπτοντας την προσφυγική κρίση καθώς εξελισσόταν στο νησί της Λέσβου.
Βρεβευμένη δυο φορές με το Julia Margaret Cameron Award και το Pollux Award και με επιλεγμένες εικόνες της να αποτελούν μέρος των μόνιμων συλλογών του Μουσείου της Πόλης της Νέας Υόρκης και της Ιστορικής Εταιρείας του Μπρούκλιν, είναι παθιασμένη με την τεκμηρίωση των σύγχρονων γεγονότων που φωτογραφίζει τονίζοντας τον κοινωνικό τους αντίκτυπο.
Μένοντας στο σπίτι και ακούγοντας ειδήσεις συνεχώς, ακούγοντας απόψεις ανθρώπων που επηρεάζουν την παγκόσμια αντίδραση και γνώμη, τις εργαλειοποίησε σαν πηγή έμπνευσης και γνώμης προσπαθώντας να υπερτονίσει τα στοιχεία που έγιναν συχνά πρωτοσέλιδα στον τύπο και απασχόλησαν επί μακρόν τη διεθνή επικαιρότητα.
Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της καραντίνας στο Λονδίνο κάνοντας μια σειρά αυτοπορτρέτων με τα οποία σχολίαζε τις συνθήκες του εγκλεισμού και τη στάση μας απέναντι σε πρωτόγνωρους φόβους και περιορισμούς.
«Το Λονδίνο διαχειριζόταν με δυσκολία την καραντίνα», λέει, «η κυβέρνηση έδινε μηνύματα που δημιουργούσαν μεγάλη σύγχυση, τα νούμερα κρουσμάτων και νεκρών ήταν σε διαρκή αύξηση. Οι Άγγλοι έχουν την τάση να μη δίνουν εντολές αλλά να κάνουν συστάσεις στους πολίτες, οπότε το αφήνουν στον καθένα να το διαχειριστεί όπως νομίζει.
Ήταν μια δύσκολη περίοδος, είχαν πανικοβληθεί πολλοί, είχαν ξεχυθεί στα ράφια των σούπερ μάρκετ και υπήρχαν ελλείψεις και στα τρόφιμα και στα φάρμακα. Εγώ είχα κλειστεί στο σπίτι λόγω υγείας και αυτό το βίωνα περίεργα. Ήταν η πρώτη φορά που ήμουν κλειδωμένη μέσα και δεν με άφηναν να βγω και επειδή είμαι άνθρωπος του περπατήματος, λόγω δουλειάς, μου κακοφάνηκε αρκετά».
Οι περισσότερες φωτογραφίες της Μαργαρίτας Μαυρομιχάλη είναι σε δημόσιους χώρους, σε δρόμους σε παραλίες. Με επίκεντρο πάντα τον άνθρωπο έχει φωτογραφίσει πολλούς μέσα στα σπίτια τους θεωρώντας πολύ σημαντικό τον χώρο που τους περιβάλλει και μέσα στον οποίο διαβιώνουν. Με τα αυτοπορτρέτα δεν είχε ασχοληθεί μέχρι την καραντίνα, όταν ξεκίνησε το πρότζεκτ σκηνοθετώντας τον αυτό της μέσα στο σπίτι της.
«Η μεγαλύτερη πρόκληση για μένα ήταν να συνεχίσω να δημιουργώ. Δύσκολες καταστάσεις περνάμε στη ζωή μας όλοι και συχνά μέσα από μια δύσκολη κατάσταση πάντα μπορεί να βγει κάτι το θετικό. Όταν είμαστε δημιουργικοί άνθρωποι, οι δυσκολίες μας ωθούν σε καινούργιες ιδέες, σε πράγματα που δεν θα είχαμε κάνει κάτω από άλλες συνθήκες, οπότε για μένα ο εγκλεισμός ήταν μια πρόκληση για να δημιουργήσω κάτι διαφορετικό. Είχα όλο τον χρόνο να το κάνω, είχα ένα περιβάλλον που με βοηθούσε πολύ, οπότε αποφάσισα να στρέψω την κάμερα επάνω μου και κατά κάποιο τρόπο να εξερευνήσω και τα συναισθήματά μου, τους φόβους, τις ανησυχίες, τις επιθυμίες μου, όλα αυτά τα οποία βιώνει κανείς υπό τέτοιες συνθήκες».
Η μεγαλύτερη δυσκολία για τη Μαργαρίτα Μαυρομιχάλη ήταν να στρέψει την κάμερα επάνω της γιατί ως φωτογράφος στον οποίο ποζάρουν άλλοι δεν ήταν εύκολο να γίνει η ίδια το υποκείμενο της φωτογραφίας. «Το δύσκολο σε αυτές τις περιπτώσεις είναι πως αυτές οι φυτογραφίες είναι πολύ προσωπικές και καλείσαι να τις μοιραστείς. Όταν είσαι επαγγελματίας φωτογράφος φυσικά και θέλεις να μοιράζεσαι τη δουλειά σου, αλλά να μοιράζεσαι προσωπικές σου στιγμές δεν είναι εύκολο. Είσαι προετοιμασμένος να ακούσεις αρνητική κριτική, αλλά αν είσαι εσύ ο ίδιος το υποκείμενο της φωτογραφίας είναι διπλό το πρόβλημα» λέει.
Μένοντας στο σπίτι και ακούγοντας ειδήσεις συνεχώς, ακούγοντας απόψεις ανθρώπων που επηρεάζουν την παγκόσμια αντίδραση και γνώμη, τις εργαλειοποίησε σαν πηγή έμπνευσης και γνώμης προσπαθώντας να υπερτονίσει τα στοιχεία που έγιναν συχνά πρωτοσέλιδα στον τύπο και απασχόλησαν επί μακρόν τη διεθνή επικαιρότητα.
Δείχνει την αποστροφή της σε ένα κεφάλι του Τραμπ, που η παρουσία του και η διαχείριση της πανδημίας στις ΗΠΑ σόκαρε τον κόσμο, ενώ σε μια άλλη εικόνα κάθεται για να δειπνήσει με ρολά χαρτιού υγείας καθώς πίσω της υπάρχουν πορτρέτα παιδιών που έχει τραβήξει σε ταξίδια της σε χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου.
«Σε αυτήν τη φωτογραφία με τα παιδιά που έχω φωτογραφίσει είναι διπλό το μήνυμα» σημειώνει η Μαργαρίτα Μαυρομιχάλη. «Υπάρχουν παιδιά στον κόσμο που όντως δεν έχουν να φάνε και ορισμένα βασικά λείπουν σε πολλούς ανθρώπους. Βλέποντας τις αντιδράσεις μας μερικές φορές δεν μπορώ να καταλάβω πώς σκέφτεται ο άνθρωπος στη δική μας πλευρά του πλανήτη».
Η περίοδος αυτή της επέτρεψε να κάνει πολλές συνδέσεις με τις κρίσιμες καταστάσεις που βλέπει και φωτογραφίζει σε πολλά και δύσκολα σημεία του πλανήτη γιατί «σε αυτή την κατάσταση κινδυνεύεις και αυτό είναι κάτι που δεν είχαμε ζήσει, ενώ μέχρι σήμερα θεωρούσαμε κάποια πράγματα δεδομένα. Ζούσαμε σε ασφάλεια, ενώ άλλοι άνθρωποι είναι εκτεθειμένοι σε αυτούς τους κινδύνους καθημερινά. Εμείς αντιμετωπίζουμε έναν ιό, αυτοί αντιμετωπίζουν πολλούς ιούς και συχνά δεν έχουν τη δυνατότητα να θεραπευτούν οπότε κατά κάποιο τρόπο συνδέονται πολλά».
Η φωτογράφος βρίσκεται πλέον στην Αθήνα και ονειρεύεται την ημέρα που θα μπορεί να βγει και να δουλέψει ελεύθερα χωρίς να έχει φόβο και άγχος. Μας μιλά για το μήνυμα της πανδημίας αναλογιζόμενη την περίοδο του εγκλεισμού.
«Το μήνυμα είναι ότι πάντα μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει μια δύσκολη στιγμή στο να βγάλει κάτι θετικό. Πιστεύω ότι ο άνθρωπος υπό πίεση πάντα μπορεί να βγάλει αποτελέσματα θαυμάσια και όταν πιέζουμε τον εαυτό μας μαθαίνουμε να σκεφτόμαστε διαφορετικά και να προσαρμοζόμαστε σε πράγματα που δεν θα είχαμε ποτέ προσπαθήσει. Και μόνο η διαδικασία αυτή πιστεύω ότι είναι ένα μάθημα ζωής που μας κάνει και πιο δυνατούς. Οπότε το μάθημα, πέρα από το μήνυμα, είναι να μην εγκαταλείπει κανείς και πάντα να συνεχίζει να προσπαθεί και να μάχεται για το καλύτερο».
Instagram: @tita_mavro
