ΑΡΗΣ ΔΗΜΟΚΙΔΗΣ

Πώς γεννήθηκε η αθηναϊκή Ριβιέρα και το όραμα της ελληνικής ντόλτσε βίτα

Πώς γεννήθηκε η αθηναϊκή Ριβιέρα και το όραμα της ελληνικής ντόλτσε βίτα Facebook Twitter
Οι εγκαταστάσεις των Αστεριών στη Γλυφάδα είναι η πρώτη εφαρμογή οργανωμένου λουτρικού και τουριστικού συγκροτήματος στη μεταπολεμική Ελλάδα. Πρόκειται για πρωτοποριακό έργο, πρότυπο για όλες τις μεταγενέστερες αντίστοιχες οργανωμένες πλαζ της χώρας. (Καρτ ποστάλ της εποχής)
8

«Η ΓΛΥΦΑΔΑ ΚΑΙ Η ΒΟΥΛΑ θα γίνουν η νέα Κυανή Ακτή» προβλέπει η «Καθημερινή» τον Σεπτέμβριο του 1954, δημοσιεύοντας τα σχέδια ενός ευρύτερου ρυθμιστικού προγράμματος αναμόρφωσης του λεκανοπεδίου Αθηνών, με αιχμή την αξιοποίηση των ακτών της Αττικής, ένα «όραμα» πολιτικών, επιχειρηματιών και πολεοδόμων ήδη από τη δεκαετία του ’20 (!). Αναβολή στην αναβολή, διαφωνία στη διαφωνία, πολιτική (ή και πολιτειακή) κρίση στην πολιτική κρίση, πόλεμο στον πόλεμο, τα πράγματα θα πάρουν μια σειρά τη δεκαετία του ’50, όταν η αναπτυξιακή μηχανή της χώρας αρχίζει και παίρνει μπροστά, ενώ ταυτόχρονα ανατέλλει το άστρο του Κωνσταντίνου Καραμανλή (αρχικά ως υπουργού Δημοσίων Έργων, στη συνέχεια ως πρωθυπουργού).

Μέχρι τότε, οι τουριστικές υποδομές της χώρας, αλλά και της Αττικής ειδικότερα, ήταν υποτυπώδεις. Το Χίλτον δεν έχει ακόμα χτιστεί, ούτε το Μont Parnes, ενώ είμαστε μακριά και από την εποχή των «Ξενία». Η συγγραφέας του τόμου Ο κόσμος του Εμμανουήλ Βουρέκα (εκδόσεις Μέλισσα) και ερευνήτρια της ελληνικής αρχιτεκτονικής Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη θυμάται στο παραπάνω βιβλίο ποια ήταν η (στενόχωρη) κατάσταση των αθηναϊκών πλαζ πριν από το «θαύμα» που έφεραν τα Αστέρια στη Γλυφάδα, το καλοκαίρι του 1957. «Μια στενόμακρη σειρά καμπίνες, αφρόντιστες, συχνά βρόμικες, κολλημένες στον βράχο της ακτής και μπροστά μια στενή λωρίδα άμμου» σημειώνει η κυρία Αδάμη, φέρνοντας στο μυαλό της την παραλία του Μπάτη στο Παλαιό Φάληρο, που έως τότε θεωρούνταν η καλύτερη πλαζ της Αθήνας.

Πώς γεννήθηκε η αθηναϊκή Ριβιέρα και το όραμα της ελληνικής ντόλτσε βίτα Facebook Twitter
Λεπτομέρεια από εξώφυλλο του περιοδικού «Εικόνες». Νέοι χορεύουν σε beach bar της Γλυφάδας.

Η «επανάσταση» ξεκινά με την Ακτή Γλυφάδας. Συνεργάτες αρχιτέκτονες, οι Εμμανουήλ Βουρέκας, Αντώνης Γεωργιάδης και Κωνσταντίνος Δεκαβάλλας. Η διαμόρφωση της ακτής περιλαμβάνει τα αποδυτήρια, ξενοδοχειακό συγκρότημα από bungalows και εγκαταστάσεις ψυχαγωγίας. Το συγκρότημα των bungalows εξυπηρετείται από δική του είσοδο και από χωριστή, ανεξάρτητη πλαζ. Ένα εστιατόριο-χορευτικό κέντρο τοποθετείται στην άκρη της περιοχής προς την Αθήνα, όσο το δυνατόν πιο μακριά από το ξενοδοχειακό συγκρότημα, ώστε να ενοχλεί ελάχιστα και να μπορεί να λειτουργεί ανεξάρτητα. Εκεί θα δώσει η ΧΕΝ τον Ιούλιο του 1957 τον «μεγαλύτερο μεταπολεμικό χορό της Αθήνας». «Το Μόντε Κάρλο στ’ Αστέρια» θα γράψουν οι «Εικόνες». Δύο χιλιάδες άνθρωποι, ο αφρός της καλής αθηναϊκής κοινωνίας. «Ο Σαρωνικός άστραψε από τέχνη, ομορφιά, πλούτο, φήμη και κέφι». Τρία χρόνια μετά τα εγκαίνια της πλαζ της Γλυφάδας, ο φακός των «Εικόνων» φωτογραφίζει την οργανωμένη παραλία γεμάτη κόσμο και ζωή: «Μια πλαζ που θαυμάζουν και ζηλεύουν ακόμα και οι ξένοι. Η Αθήνα παίρνει το θαλασσινό μπάνιο της με άνεση, με χαρά και ευγένεια». Οι εγκαταστάσεις των Αστεριών στη Γλυφάδα είναι η πρώτη εφαρμογή οργανωμένου λουτρικού και τουριστικού συγκροτήματος στη μεταπολεμική Ελλάδα. Πρόκειται για πρωτοποριακό έργο, πρότυπο για όλες τις μεταγενέστερες αντίστοιχες οργανωμένες πλαζ της χώρας. Θα ακολουθήσουν οι παραλίες της Βουλιαγμένης, η Ωκεανίδα, το Καβούρι και πολλές περισσότερες παραλλαγές στην Αττική και σε όλη την Ελλάδα. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για το πιστοποιητικό εισόδου της χώρας σε μία νέα εποχή εκσυγχρονισμού και ευημερίας, ύστερα από αλλεπάλληλους πολέμους και καταστροφές. Οι πλαζ της Γλυφάδας και της Βουλιαγμένης αποτυπώνουν ένα κλίμα αισιοδοξίας για το μέλλον και το συναντάμε και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες την ίδια εποχή. Oι περισσότεροι από εμάς δεν το ζήσαμε, αλλά πέρασε στο DNA μας μέσα από τις ελληνικές ταινίες της δεκαετίας του ’60, με τη Μάρθα Καραγιάννη, τον Κώστα Βουτσά και πολλούς άλλους. Η Αθήνα ανακαλύπτει το beach culture και μετά το καλοκαίρι του 1957 τίποτα δεν θα είναι το ίδιο. Οι «Εικόνες» το γνωρίζουν πολύ καλά.

Πώς γεννήθηκε η αθηναϊκή Ριβιέρα και το όραμα της ελληνικής ντόλτσε βίτα Facebook Twitter
Καρτ ποστάλ της εποχής.
Αρχαιολογία & Ιστορία
8

ΑΡΗΣ ΔΗΜΟΚΙΔΗΣ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ερωτικά και άλλα μυστήρια στη Σπηλιά του Νταβέλη

Ιστορία μιας πόλης / Ερωτικά και άλλα μυστήρια στη Σπηλιά του Νταβέλη

Πού τελειώνει ο θρύλος και πού αρχίζει η αλήθεια γύρω από το σπήλαιο που συνδέθηκε με τον διαβόητο λήσταρχο; Η αρχαιολόγος και σπηλαιολόγος Αλεξάνδρα Μαρή αποκαλύπτει την πραγματική ιστορία πίσω από μία από τις πιο μυστηριώδεις τοποθεσίες της Αττικής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Μαρί Κιουρί: Η γυναίκα που άλλαξε την επιστήμη και πλήρωσε το τίμημα

Σαν σήμερα / Μαρί Κιουρί: Η γυναίκα που άλλαξε την επιστήμη και πλήρωσε το τίμημα

Από τη φτωχή φοιτήτρια της Σορβόννης στην πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με Νόμπελ και στον πρώτο άνθρωπο που απέκτησε δύο βραβεία Νόμπελ. Η συναρπαστική ζωή της Μαρί Κιουρί ήταν γεμάτη ανακαλύψεις, έρωτα, απώλειες, κοινωνικές προκαταλήψεις και προσωπικές θυσίες. Στις 7 Νοεμβρίου συμπληρώνονται 159 χρόνια από τη γέννησή της.
THE LIFO TEAM
Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής: Ο σουλτάνος που κατέκτησε τον κόσμο, αλλά δεν μπόρεσε να νικήσει τους δαίμονές του

Σαν σήμερα / Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής: Ο σουλτάνος που κατέκτησε τον κόσμο, αλλά δεν μπόρεσε να νικήσει τους δαίμονές του

Ο άνθρωπος που κυβέρνησε την Οθωμανική Αυτοκρατορία επί 46 χρόνια υπήρξε κατακτητής, νομοθέτης, ποιητής και προστάτης των τεχνών. Αγάπησε τη Χιουρέμ, διέταξε την εκτέλεση δύο γιων του και άφησε πίσω του μια αυτοκρατορία στο απόγειο της ισχύος της. Με αφορμή την επέτειο της γέννησής του, η συναρπαστική και αντιφατική ιστορία ενός από τους ισχυρότερους μονάρχες του 16ου αιώνα.
THE LIFO TEAM
Πώς ήξερες ότι δεν σε έκλεβαν στην αρχαία Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Πώς ήξερες ότι δεν σε έκλεβαν στην αρχαία Αθήνα;

Ένα μικρό χάλκινο σταθμίο, με ένα δελφίνι, μάς ταξιδεύει στην αρχαία αγορά. Πώς ζύγιζαν τα προϊόντα; Και τι γινόταν αν κάποιος προσπαθούσε να εξαπατήσει; Με τον Παναγιώτη Ιωσήφ, κλασικό αρχαιολόγο και καθηγητή Αρχαίας Νομισματικής, συζητάμε για το εμπόριο, τους θεσμούς και την εμπιστοσύνη στην Αρχαία Αθήνα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η άνοιξη των επαναστάσεων: Το 1848 και η Ευρώπη που δεν έγινε ποτέ

Βιβλίο / «Η Άνοιξη των επαναστάσεων»: Η Ιστορία γράφεται και από τους ηττημένους

Ο διακεκριμένος ιστορικός του Κέμπριτζ, Κρίστοφερ Κλαρκ, καταθέτει μια φιλόδοξη σύνθεση, προσεγγίζοντας τις εξεγέρσεις του 1848 στην Ευρώπη ως ένα ενιαίο, αν και βαθιά ανομοιογενές, φαινόμενο, που αναδιαμόρφωσε τη σχέση κοινωνίας, κράτους και πολιτικής εξουσίας.
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΚΗΣ
«Αδερφές», αρρενωποί και «τραβεστί» στη «Χαβάη» του 1960: Η κουίρ Αθήνα μιας άλλης εποχής

Ιστορία μιας πόλης / Αδερφές και τραβεστί στη «Χαβάη» του 1960: Η κουίρ Αθήνα μιας άλλης εποχής

Ποια ήταν η τρανς και κουίρ Αθήνα των δεκαετιών του 1960 και του 1970, πολύ πριν μάθουμε τους όρους; Με τον Κώστα Γιαννακόπουλο, καθηγητή Κοινωνικής και Ιστορικής Ανθρωπολογίας του Φύλου, συζητάμε το πώς αλλάζουν μέσα στον χρόνο οι έννοιες του φύλου και της ορατότητας.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Είναι χονδρότερον εις το ένα άκρον και λεπτότερον εις το άλλο άκρον»

Μεσοπόλεμος / «Είναι χονδρότερον εις το ένα άκρον και λεπτότερον εις το άλλο άκρον»

Ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ακρόπολις» και εξηγεί τη χρήση των κλομπ, των ειδικών πιστολιών και των δακρυγόνων ως μέσων καταστολής κατά τον Μεσοπόλεμο, αλλά και αργότερα.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Βαγγέλης Καραμανωλάκης: «Ο Μανώλης Γλέζος δεν ήταν μόνο Εθνική Αντίσταση και αγώνες»

Αρχαιολογία & Ιστορία / Το αρχείο του Μανώλη Γλεζου δεν είναι παρελθόν αλλά ζωή που φλέγεται

Ο εμβληματικός αγωνιστής της αριστεράς και ήρωας της Εθνικής Αντίστασης φρόντιζε να κρατά ένα λεπτομερές αρχείο της πολυτάραχης πολιτικής και προσωπικής του διαδρομής. Ένα σημαντικό μέρος του παραχωρήθηκε πρόσφατα από τους απογόνους του στα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας. Ο ιστορικός Βαγγέλης Καραμανωλάκης μας «ξεναγεί» σε αυτό.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Άγιοι Απόστολοι: Ο ναός που αποκαλύπτει την άγνωστη Βυζαντινή Αθήνα

Ιστορία μιας πόλης / Άγιοι Απόστολοι: Ένας ναός στην Αρχαία Αγορά αποκαλύπτει τη Βυζαντινή Αθήνα

Τι μαρτυρά ο ναός των Αγίων Αποστόλων του Σολάκη για μια πλευρά της πόλης που έχει χαθεί από το σημερινό τοπίο; Ο αρχαιολόγος Γιώργος Πάλλης μας μιλά για ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα μνημεία της Μεσοβυζαντινής Αθήνας.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Προ του 1917 δεν υφίσταται ιστορία Ρωσσίας, αυτή η Ρωσσία ενεκλείσθη εις τα μουσεία»

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Τα Θρησκευτικά έχουν αντικατασταθή από την αθεϊστικήν προπαγάνδαν»

Ο Δ.Κ. Σβολόπουλος, ρεπόρτερ της εφημερίδας «Ακρόπολις», επισκέφθηκε τη Σοβιετική Ένωση τον Μάιο του 1931 και συνομίλησε με τους επιστήμονες εκεί, θέτοντας τα πρώτα ερωτήματα σχετικά με τη δημόσια εκπαίδευση.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ

σχόλια

5 σχόλια
Συμπληρώνω, γιατί μάλλον δεν έγινα κατανοητός, απλώς, με μία φωτογραφία:"ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ" - ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ για την Αλίκη Βουγιουκλάκη, του Ροβήρου Μανθούλη (ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1976).Περιγράφει ο Ροβήρος Μανθούλης:«Ένα ντοκιμαντέρ για την Αλίκη Βουγιουκλάκη και ό,τι εκείνη, συμβόλιζε εκείνη την εποχή, δημιούργησε ένα τεράστιο πολιτικό πρόβλημα. Ένα στέλεχος της τηλεόρασης και μάλιστα πολύ αγαπημένο πάει και λέει στην πολιτική διεύθυνση ότι θα πέσει η κυβέρνηση με τον σχολιασμό του Κώστα Γεωργουσόπουλου. Και τελικά (το ντοκιμαντέρ) παίχτηκε στη "επόμενη φορά"...».(Σχολιάσμός του Κώστα Γεωργουσόπουλου κατά τη διάρκεια του ντοκιμαντέρ):«Η καριέρα της Αλίκης Βουγουκλάκη έχει την ίδια ηλικία με την παραλιακή λεωφόρο του Σουνίου, το Hilton, το Mont Parnes, το ξήλωμα του τραμ από την Ιπποκράτους και τα τουριστικά Επιδαύρια. Τις Ξενίες (Xenia Hotels), την αστυφιλία και την "μαγική" μετανάστευση. Καρπός αυτής της κοινωνικής αλλοίωσης είναι η Αλίκη Βουγιουκλάκη. Ενσαρκώνει την μετάβαση από την φουφού στην ηλεκτρική κουζίνα, από την στάνη και την μονοκατοικία στην πολυκατοικία, από το κλαρίνο και το σαντούρι στο μαντολίνο και την φυσαρμόνικα του Μάνου Χατζιδάκι. Δεν είναι επίσης τυχαίο το γεγονός πως η είσοδος της στο θέατρο απεικονίζει την ανάλογη είσοδο στην πολιτική του κ. Καραμανλή. Εκείνος εισέβαλε στην πολιτική σκηνή χωρίς πίσω του οικογενειακή πολιτική παράδοση, γιός αγροτών, ως δυναμικός καρπός μιας φθαρμένης πολιτικής παράταξης. Μετά τον θάνατο του Παπάγου η πολιτική διαδοχή, κανονικά, ανήκε στον κ. Στεφανόπουλο. Εκείνη η ζαβολιά διέσπασε για πρώτη φορά την συντηρητική παράταξη».
Σ'ένα καλοκαιρινό μπαράκι που πήγα φέτος στην Κάρπαθο, στον εξωτερικό τοίχο με μεγάλα γράμματα στην τοπική διάλεκτο, έγραφε : "Εκείνα εφέρα(ν) τούτα", ως αναφορά στην κρίση κλπ. Πηγαίνοντάς το λίγο πιο πίσω, κολλάει με το άρθρο. Οκ με τις υποδομές και το design, αλλά κάπου χάθηκε η μπάλα, και για να βρούμε σήμερα καμιά παραλία της προκοπής πρέπει να φτάσουμε στις άκρες της Ελλάδας :)
Θυμάμαι πολύ καλά τις εγκαταστάσεις της Βουλιαγμένης: τις καμπίνες και τα ντους που άρχιζαν να εκτοξεύουν το νερό όταν πατούσες τη σχάρα στο δάπεδο ακριβώς από κάτω τους, δηλαδή η ροή του νερού ξεκινούσε λόγω του βάρους του λουόμενου (σοφό και οικονογικά ευαίσθητο επίσης). Αν δεν κάνω λάθος οι πέραν της μίας ενότητες καμπίνων+ντους διαφοροποιούνταν χρωματικά (με κόκκινο, μπλε κ.ά, λίγο σαν τις κυλιόμενες σκάλες της Ομόνοιας, τώρα που το σκέπτομαι). Δεν το αντιλαμβανόμουν εκείνα τα χρόνια, αλλά συμφωνώ απόλυτα, ήταν πράγματι εξαιρετικά σχεδιασμένος χώρος.