Tι σημαίνει ελευθερία

«Ο Μάγος» είναι ένα εκπληκτικό βιβλίο που έγραψε (και διόρθωσε, και ξανάγραψε, και ξαναδιόρθωσε πολλές φορές) ο Τζον Φόουλς.

Εμείς έχουμε έναν παραπάνω λόγο για να το διαβάσουμε. Η ιστορία διαδραματίζεται σε ένα υποθετικό ελληνικό νησί και ο «Μάγος» είναι ένας Έλληνας μεγιστάνας με σκοτεινό παρελθόν. Ο Φόουλς εμπνεύστηκε από τα χρόνια που πέρασε στις Σπέτσες διδάσκοντας αγγλικά σε σχολείο.

Η πραγματικότητα και η φαντασία, το επικίνδυνο και το αλληγορικό εμφανίζονται μέσα σε μια ιστορία που ξεκινάει εντελώς διαφορετικά – σχεδόν, βαρετά. Το βιβλίο έχει μία μυστικιστική διάσταση που ήταν πολύ αγαπητή στη δεκαετία του ’60 αλλά εξακολουθεί απολύτως να είναι ελκυστική. Η θέση που παίρνει ο συγγραφέας δεν είναι απολύτως σαφής, τουλάχιστον για το ηθικό μέρος της ιστορίας. Αυτό μπορεί να είναι γοητευτικό για έναν ενήλικο αναγνώστη. Όμως το 1966 μία νεαρή αναγνώστρια, δεν έμεινε ικανοποιημένη: ταραγμένη από το ασάφεια, αποφάσισε να γράψει στον συγγραφέα. Κι αυτός της απάντησε. Στην απάντησή του δείχνει για ακόμη μία φορά ότι οι μεγάλοι συγγραφείς δεν γράφουν «βιβλία»: απλώς, γράφουν.

Αγαπητέ κύριε Φόουλς,

Βρίσκομαι στην τελευταία τάξη του σχολείου και στην διαδικασία της εξερεύνησης του εαυτού μου και των απαντήσεων στις ερωτήσεις που βασανίζουν τους 17χρονους στη διάρκεια της ανθρωπότητας.

Μόλις τελείωσα το βιβλίο «ο Μάγος». Ήταν σίγουρα μία από τις πιο ξεχωριστές εμπειρίες ανάγνωσης που είχα ποτέ και πραγματικά μου άρεσε πολύ. Όμως δε νομίζω ότι το κατάλαβα κι αυτό με ταλαιπωρεί γιατί είναι ένα βιβλίο που θέλω να καταλάβω. Καταλαβαίνω ότι δεν έχετε χρόνο αλλά θα εκτιμούσα μία ανάλυση του βιβλίου. Δε μπορώ να καταλάβω το νόημα πίσω από το νόημα: την ιδέα της «eleutheria». Ελπίζω να μου απαντήσετε. Σας ευχαριστώ.

Tina Priess

 Αγαπητή Tina,

Όχι, δε μου περισσεύει χρόνος, αλλά ακόμα κι αν μου περίσσευε δεν θα τον σπαταλούσα αναλύοντας τις δημιουργίες μου. Ό,τι γράφει κανείς, ξέρεις, είναι η δική του ερμηνεία για τα πράγματα, κι αν είναι μπερδεμένα, τότε η ερμηνεία είναι μπερδεμένη. Ο Μάγος προσπαθεί να εξηγήσει στον Νίκολας ότι η πραγματικότητα, η ανθρώπινη ύπαρξη, είναι ανεξάντλητα μπλερδεμένες. Μερικές φορές κανείς βρίσκει μία προσέγγιση– τη χριστιανική, την ψυχολογική, την επιστημονική… αλλά πάντα διαλύεται όπως η καλοκαιρινή ομίχλη κι ένα νέο τοπίο εμφανίζεται. Ο Μάγος υποστηρίζει ότι μία βάσιμη πραγματικότητα ή αρχή βρίσκεται στην eleutheria- ελευθερία. Αν δεχτούμε ότι ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα περιορισμένης ελευθερίας τότε πρέπει να είναι υπεύθυνος για της πράξεις του. Το να είσαι ελεύθερος (δηλαδή να μην δέχεσαι ούτε θρησκευτικές ούτε πολιτικές ούτε άλλες δεσμεύσεις) δε σου αφήνει κανένα άλλο δρόμο παρά αυτό της λογικής: δηλαδή, να φέρεσαι ανθρώπινα σε όλους τους ανθρώπους.