«Ο Δον Κιχώτης» του Θερβάντες: Ο θρίαμβος της λογοτεχνίας και της ανιδιοτελούς φιλίας Facebook Twitter
Ο ένας συμπληρώνει τον άλλον, ο Σάντσο γίνεται το αντίθετό του, η ρεαλιστική εκδοχή του ποιητικού μεγαλείου του ιππότη που μάχεται και υπερασπίζεται υψηλά ιδανικά και ηθικές αξίες αλλοτινών καιρών. Εικονογράφηση: Gustave Doré

«Ο Δον Κιχώτης» του Θερβάντες: Ο θρίαμβος της λογοτεχνίας και της ανιδιοτελούς φιλίας

0

Ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες Σααβέδρα, έχοντας βιώσει μια ακραία περιπετειώδη ζωή με αδιανόητες ταπεινώσεις και εξευτελισμούς, έμελλε, στην ώριμη ηλικία των 58, να εκδώσει το κορυφαίο του συγγραφικό πόνημα, τον «Δον Κιχώτη», το βιβλίο που σηματοδοτεί ουσιαστικά τη γέννηση του σύγχρονου μυθιστορήματος. Γεννημένος το 1547, από αριστοκρατική γενιά, χωρίς σημαντικούς οικονομικούς πόρους όμως, ως παιδί ακολουθούσε την πολυμελή οικογένεια του από πόλη σε πόλη: Βαλιαδολίδ, Σεβίλη, Μαδρίτη και όπου αλλού έβρισκε δουλειά ο πατέρας του ως πρακτικός γιατρός.

Μεγαλώνοντας, έμαθε να αγαπάει την ποίηση, ενώ είχε την τύχη να μαθητεύσει δίπλα στον λόγιο ουμανιστή κληρικό Χουάν Λόπεθ ντε Όγιος, ο οποίος ήταν και ο πρώτος που αναγνώρισε την αξία του, εντάσσοντας σε ένα βιβλίο που εξέδωσε ποιήματα, ένα σονέτο και μια ελεγεία του αγαπημένου του μαθητή. Καθόλου παράξενο, καθώς από πολύ νωρίς η καλοσύνη και οι ευγενικοί τρόποι του Θερβάντες κέρδιζαν τον σεβασμό όλων.

Το 1569, μιμούμενος τους γόνους των καλών οικογενειών της εποχής που πήγαιναν για να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους εκεί, έφυγε για τη Ρώμη, όπου και εργάστηκε στην υπηρεσία του επισκόπου Ακουαβίβα και έναν χρόνο αργότερα κατατάχθηκε στον ισπανικό στρατό της Ιταλίας.

Το 1605 η έκδοση του πρώτου μέρους του δίτομου «Η ζωή και το έργο του μεγαλόπνευστου ιδαλγού Δον Κιχώτη από τη Μάντσα» έτυχε ενθουσιώδους υποδοχής. Ο πραγματικός λόγος για τον οποίο το έγραψε, βέβαια, είχε να κάνει με τη μεγάλη και άνευ όρων παράδοσή του στην πίστη.

Κατά τη διάρκεια της θητείας του, θεωρώντας ότι επιτελεί το υπέρτατο χρέος στην πατρίδα του και στη βασιλεία, συμμετείχε σε πολλές εκστρατείες, βιώνοντας στιγμές ιστορικής σημασίας και ιπποτικής μεγαλοψυχίας. Για καλή και κακή του τύχη βρέθηκε στο επίκεντρο μεγάλου γεωπολιτικού αναβρασμού που αναπόφευκτα προκάλεσε ατέρμονες συγκρούσεις με τους Τούρκους και άλλες δυνάμεις για την κυριαρχία στην Αδριατική και στη Μεσόγειο, π.χ. όταν ο σουλτάνος Σελίμ Β' αποπειράθηκε να κατακτήσει την Κύπρο και έστρεψε τις δυνάμεις της Βενετίας, του παπικού κράτους και της Ισπανίας εναντίον του.

Παρών σε μάχες στην Κέρκυρα, στην Πύλο και στις ακτές της Βόρειας Αφρικής, η πιο αξιομνημόνευτη στιγμή για εκείνον ήταν όταν, άρρωστος, με υψηλό πυρετό, και παρόλες τις αντιρρήσεις των συναδέλφων του, πολέμησε στο «πιο δοξασμένο γεγονός που είδανε ποτέ ή θα δούνε οι αιώνες», όπως έλεγε. Πράγματι, η Ναυμαχία της Ναυπάκτου αποτέλεσε μια καθοριστικής σημασίας νίκη των χριστιανικών δυνάμεων επί του τουρκικού στόλου.

δον κιχωτης
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ: Μιχαήλ Θερβάντες, Ο Δον Κιχώτης-Τόμος Α', εκδ. Πατάκη

Σε αυτήν λαβώθηκε άσχημα και κατέληξε με αχρηστευμένο το αριστερό του χέρι, αποδεικνύοντας την αφοσίωση και την πίστη του στον βασιλιά, αλλά και τη μεγάλη αντρειοσύνη του. Χάρη στη γενναία του αυτή στάση έγινε από τους ευνοούμενους του αρχιστράτηγου Δον Χουάν. Για πέντε χρόνια περιφέρθηκε και έζησε σε διάφορες ιταλικές πόλεις, αποκτώντας γνώσεις υψηλής τέχνης και λογοτεχνίας, μέχρι που το 1575 αποφάσισε να επιστρέψει στην Ισπανία.

Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού της επιστροφή του όμως πιάστηκε όμηρος από κουρσάρους και κατέληξε σκλάβος στην κόλαση του Αλγερίου. Η ποίηση όλο εκείνο το διάστημα της θλιβερής μοναξιάς και σκλαβιάς του αποτέλεσε τη μόνη του παρηγοριά. Πολλά από τα δεινά του έμελλε να τα περιγράψει αργότερα στον «Δον Κιχώτη».

Σε μία από τις πέντε συνολικά απόπειρές του να αποδράσει, όταν τον έπιασαν μαζί με τους συντρόφους του, πήρε όλη την ευθύνη επάνω του. Και όταν οδηγήθηκε δέσμιος ενώπιον του αντιβασιλέα, παρότι απειλήθηκε με βασανισμό αν δεν μαρτυρούσε τους συνεργούς του, δεν το έκανε. Εκείνος, θαυμάζοντας το υψηλό του φρόνημα, τον έθεσε υπό τον έλεγχό του, λέγοντας: «Όσο έχω στα χέρια μου αυτόν τον σακάτη, το Αλγέρι είναι ασφαλές». Ο Θερβάντες όντως ονειρευόταν τον ξεσηκωμό 25.000 σκλάβων.

Το 1580, μετά από πέντε χρόνια υπομονής και δυστυχίας, χάρη στην καταβολή λύτρων, επέστρεψε στην πατρίδα του. Πριν φύγει ζήτησε να γίνει ανάκριση εξαιτίας συκοφαντιών που έγιναν εις βάρους του εκ μέρους κάποιου καλόγερου, ώστε το όνομά του να μείνει ακηλίδωτο. Αυτή του η περιπέτεια ηθικής τάξης ήταν μόλις η πρώτη, θα ακολουθούσαν πολύ περισσότερες στη γενέθλια γη, έρμαιο καθώς ήταν πάντα των κακόβουλων ανταγωνιστών του.

«Ο Δον Κιχώτης» του Θερβάντες: Ο θρίαμβος της λογοτεχνίας και της ανιδιοτελούς φιλίας Facebook Twitter
Πορτρέτο του Μιγκέλ ντε Θερβάντες που θεωρείται πως ζωγράφισε ο Juan de Jáuregui, αν και δεν υπάρχει κάποιο τεκμήριο ότι τον απαθανάτισε ποτέ κάποιος.

Το 1585 έγραψε το ποιμενικό μυθιστόρημα «Γαλάτεια», το οποίο ακολούθησαν τριάντα θεατρικά έργα χωρίς αξιοσημείωτη επιτυχία. Για την επιβίωση τη δική του και της οικογένειας που στο μεταξύ είχε δημιουργήσει, αλλά και της μητέρας και των δύο αδερφάδων του, αναγκάστηκε να γίνει κομισάριος, διάγοντας μια μονίμως περιπλανώμενη και τυραννισμένη ζωή, πέφτοντας συχνά θύμα συκοφαντιών για οικονομικές ατασθαλίες άλλων, εκτίοντας μέχρι και ποινές φυλάκισης. Στο τέλος πάντα δικαιωνόταν, αφού πρώτα είχε ταλαιπωρηθεί και λοιδορηθεί.

δον κιχωτης
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ: Μιχαήλ Θερβάντες, Ο Δον Κιχώτης-Τόμος B', εκδ. Πατάκη

Μέχρι που το 1605 η έκδοση του πρώτου μέρους του δίτομου «Η ζωή και το έργο του μεγαλόπνευστου ιδαλγού Δον Κιχώτη από τη Μάντσα» έτυχε ενθουσιώδους υποδοχής. Ο πραγματικός λόγος για τον οποίο το έγραψε, βέβαια, είχε να κάνει με τη μεγάλη και άνευ όρων παράδοσή του στην πίστη. Ως αφοσιωμένος καθολικός ήθελε να σατιρίσει τα ιπποτικά βιβλία, μια μάστιγα της εποχής του που οι εκκλησιαστικοί αλλά και πολιτικοί κύκλοι προσπαθούσαν να αναχαιτίσουν. Αυτό εν τέλει επετεύχθη χάρη στο «Δον Κιχώτη».

Ακολούθησαν άλλες πέντε εκδόσεις, οι πρώτες διεθνείς κυκλοφορίες και το 1615 εξέδωσε το δεύτερο μέρος, επισφραγίζοντας τον θρίαμβο ενός βιβλίου που σήμερα θεωρείται από τα σημαντικότερα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, ισάξιο εκείνων του Δάντη, του Γκαίτε και του Σαίξπηρ.

Πρόκειται για την ιστορία ενός αλλοπαρμένου αγρότη με ευγενική ψυχή και αλτρουιστικό όραμα για τους συνανθρώπους του. Έχοντας χάσει το μυαλό του από την παθιασμένη ανάγνωση ιπποτικών βιβλίων, πιστεύει ότι είναι ένας ιππότης, ο Δον Κιχώτης. Ξεκινάει ένα ταξίδι με το ψωραλέο του άλογο, τον Ροσινάντε, φορώντας μια ξεχαρβαλωμένη πανοπλία και συνοδευόμενος από τον ιπποκόμο του, τον απλοϊκό χωρικό Σάντσο Πάντσα, και το γαϊδουράκι του, και μπλέκει συχνά σε κωμικοτραγικές περιπέτειες.

Εκείνος, ψηλός και λιπόσαρκος, ο άλλος, κοντός και χοντρούλης, κωμική φιγούρα με λαϊκή σοφία επιβίωσης, γίνεται προστάτης άγγελός του, πιστός συνοδοιπόρος και ανιδιοτελής φίλος που τον σώζει από κακοτοπιές και ατυχίες, στέκοντας γενναία στο ύψος των περιστάσεων όταν τον χλευάζουν και τον εξαπατούν. Ο ένας συμπληρώνει τον άλλον, ο Σάντσο γίνεται το αντίθετό του, όπως ο Σγαναρέλος για τον Δον Ζουάν, η ρεαλιστική εκδοχή του ποιητικού μεγαλείου του ιππότη που μάχεται και υπερασπίζεται υψηλά ιδανικά και ηθικές αξίες αλλοτινών καιρών.

Έτσι, ο μεν παρωδεί τους στοχασμούς του δε, δίνοντας την ευκαιρία στον Θερβάντες να μπλέξει αριστοτεχνικά το ποταπό με το ιδεώδες, απόρροια και αντανάκλαση μιας ζωής μεγάλων δοκιμασιών σε έναν τυραννικό κόσμο.

ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΤΟN A' TOMO ΕΔΩ

ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΤΟΝ Β' ΤΟΜΟ ΕΔΩ

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πού οφείλεται η διαχρονική ισχύς του «Μικρού Πρίγκιπα»;

Βιβλία και Συγγραφείς / Πού οφείλεται η διαχρονική ισχύς του «Μικρού Πρίγκιπα»;

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με την παιδαγωγό, συγγραφέα και κριτικό βιβλίων για παιδιά Μαρίζα Ντεκάστρο για το φιλοσοφικό παραμύθι του Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ που κλείνει φέτος τα 80 του χρόνια.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Η Πάμελα Άντερσον εξορκίζει με το βιβλίο της τα φαντάσματα και τα στερεότυπα του χθες

Βιβλίο / Η Πάμελα Άντερσον εξορκίζει με το βιβλίο της τα φαντάσματα και τα στερεότυπα του χθες

Στην αυτοβιογραφία της που έχει τίτλο “Love, Pamela”, η 55χρονη σταρ προσκαλεί το κοινό να κάνει τώρα αυτό που ίσως του ήταν δύσκολο να κάνει στα ‘90s: να χαρεί και να γελάσει μαζί της, όχι εις βάρος της.
THE LIFO TEAM
Ο Άντονι Μάρα και το La, La, Land της πολιτικής προπαγάνδας

Βιβλίο / Ο Άντονι Μάρα και το Χόλιγουντ της πολιτικής προπαγάνδας

Με το νέο του επικό μυθιστόρημα «H Mercury παρουσιάζει» ο Άντονι Μάρα ρίχνει φως στους μηχανισμούς προπαγάνδας που αναπτύχθηκαν στο Χόλιγουντ, στον ρατσισμό και στα κυρίαρχα ζητήματα ταυτότητας.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Χρύσα Μαλτέζου: «Οι Έλληνες έχουμε φιλότιμο, αλλά μας ελκύει αφάνταστα το ραχάτι»

Αρχαιολογία & Ιστορία / Χρύσα Μαλτέζου: «Για τον Θεό, δεν ρέει το αίμα του Περικλή στις φλέβες μας»

Η σημαντική Ελληνίδα ιστορικός και πρώην διευθύντρια του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας αφηγείται την ζωή της με αφετηρία την Αλεξάνδρεια μιας άλλης εποχής.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Τι μου έμαθε για τον σεξισμό και την αρρενωπότητα η ραπ

Μουσική / Τι μου έμαθε για τον σεξισμό και την αρρενωπότητα η ραπ

Η έρευνα του Κώστα Σαββόπουλου για τη ραπ, το πιο παρεξηγημένο (και άγνωστο για τον πολύ κόσμο) μουσικό είδος σε παγκόσμιο και ελληνικό επίπεδο, κυκλοφορεί σε ένα βιβλίο που βάζει στη θέση τους πολλά πράγματα.
M. HULOT
Όιγκεν Ρούγκε «Τις μέρες που λιγόστευε το φως»

Το πίσω ράφι / Όιγκεν Ρούγκε: Αποχρώσεις ζωής στην πρώην Ανατολική Γερμανία

Στο πολυδιαβασμένο μυθιστόρημά του «Τις μέρες που λιγόστευε το φως», ο Γερμανός συγγραφέας αφηγείται την ιστορία μιας υποδειγματικής σοσιαλιστικής οικογένειας - της δικής του οικογένειας.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
ΤΡΙΤΗ 31/01-Ο ρόλος των Ελλήνων στη διαμόρφωση της Αιγύπτου

Βιβλία και Συγγραφείς / Ο ρόλος των Ελλήνων στη διαμόρφωση της Αιγύπτου

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον ιστορικό Αλέξη Κιτροέφ για τους Αιγυπτιώτες Έλληνες, τη μεγάλη παροικία της Αιγύπτου που επηρέασε τη διαμόρφωση της σύγχρονης χώρας του Νείλου, με αφορμή το βιβλίο του «Οι Έλληνες και η διαμόρφωση της Νεότερης Αιγύπτου».
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Ρόντρικ Μπίτον: «Η ιστορική συνέχεια του ελληνισμού δεν εδράζεται στην κοινή καταγωγή αλλά στη γλώσσα»

Βιβλίο / Ρόντρικ Μπίτον: «Η ιστορική συνέχεια του ελληνισμού δεν εδράζεται στην κοινή καταγωγή αλλά στη γλώσσα»

Μια συνομιλία με ιστορικές, γλωσσολογικές, πολιτιστικές όσο και πολιτικές προεκτάσεις με τον γνωστό Σκωτσέζο ακαδημαϊκό και ελληνιστή με αφορμή την κυκλοφορία του τελευταίου του πονήματος «Έλληνες - Μια παγκόσμια ιστορία» και στα ελληνικά.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Δέκα πρόσφατες σημαντικές εκδόσεις για το Ολοκαύτωμα

Βιβλίο / Δέκα πρόσφατες σημαντικές εκδόσεις για το Ολοκαύτωμα

Μια επιλογή από τις πρόσφατες εκδόσεις, συγκεκριμένα των τριών τελευταίων ετών, που διαχειρίζονται την τραυματική μνήμη της Σοά, από μυθιστορήματα έως δοκίμια και εφηβικά αναγνώσματα με αφορμή την Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Χανίφ Κιουρέισι «Κάτι έχω να σας πω»

Το πίσω ράφι / «Κάτι έχω να σας πω»: Oι πολλές ταυτότητες του Χανίφ Κιουρέισι

Περιπλανώμενος ανάμεσα στο Λονδίνο της νιότης του και στο Λονδίνο της εποχής του Τόνι Μπλερ, ο Βρετανός συγγραφέας ανακεφαλαιώνει προσφιλή του θέματα όπως η φυλετική ταυτότητα και τα όρια της σεξουαλικής ελευθερίας.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ