Η «Απεργία» του Ρήγα Γκόλφη κι ένα εργατικό σονέτο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη

Η «Απεργία» του Ρήγα Γκόλφη κι ένα εργατικό σονέτο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη Facebook Twitter
0

 

Η «Απεργία» του Ρήγα Γκόλφη κι ένα εργατικό σονέτο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη Facebook Twitter

Η «Ιστορία του Ελληνικού Εργατικού Κινήματος» του Γιάνη Κορδάτου (1891-1961) είναι ένα κλασικό βιβλίο, έχοντας κάνει μέχρι σήμερα κάμποσες εκδόσεις. Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά σε δύο τόμους, από το Βιβλιοπωλείον Α.Ν. Κολολού το 1931, και ξανά για δεύτερη φορά από τον εκδότη Πέτρο Δ. Καραβάκο το 1956. Οι νεώτερες γενιές γνωρίζουν το βιβλίο από τις εκδόσεις του Μπουκουμάνη – η τρίτη κατά σειρά από το 1972 και η τέταρτη από το 1974. 

Το βιβλίο του αυτό ο Κορδάτος, ένας από τους επιφανέστερους έλληνες ιστορικούς, το κλείνει με το εικοστό έβδομο κεφάλαιο, το οποίο τιτλοφορείται  «Η Επίδραση του Εργατικού Κινήματος στη Νεοελληνική Διανόηση»Εδώ ο Κορδάτος ερευνά την επίδραση των πρώτων εργατικών αγώνων, από το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα μέχρι και το 1920 περίπου, στην ποίηση και την λογοτεχνία μας, παραθέτοντας χαρακτηριστικά τεκμήρια από πολύ γνωστούς (Κωστής Παλαμάς, Κώστας Χατζόπουλος, Κώστας Βάρναλης…), ή και λιγότερο γνωστούς (Κωνσταντίνος Ζησίου, Βασίλης Δουδούμας…) ποιητές και λογοτέχνες. Ανάμεσά τους ο Ρήγας Γκόλφης και ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης.

 

Η «Απεργία» του Ρήγα Γκόλφη κι ένα εργατικό σονέτο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη Facebook Twitter

Για τον Ρήγα Γκόλφη (1886-1958) σημειώνει ο Κορδάτος: «Ενθουσιώδεις και μαχητικοί απολογητές των δικαιωμάτων της εργατικής τάξης προβάλλουν από το πνευματικό επιτελείο του Νουμά (σ.σ. φημισμένο λογοτεχνικό περιοδικό της εποχής) ο Δημ. Ταγκόπουλος, ο Κώστας Παρορίτης, ο Ρήγας Γκόλφης κ.ά.(…) Το 1908, σε τρία τεύχη του Νουμά, πρωτοδημοσιεύεται το κοινωνικό δράμα του Ρήγα Γκόλφη “Γήταυρος”, που αργότερα τυπώθηκε σε βιβλίο και κυκλοφόρησε πλατιά.(…) Ο Γκόλφης έγραψε αρκετά τραγούδια, εμπνευσμένα από τη ζωή, τους αγώνες και τους πόθους της εργατιάς, όπως το “Ψωμί της πίκρας και του πόνου”, “Οι σκλάβοι της γης” κ.ά.». Ένα απ’ αυτά ήταν και η «Απεργία»

ΑΠΕΡΓΙΑ

 

Στη στράτα αργοδιαβαίνει της εργατιάς το πλήθος.
Φαρμάκι έχει στα χείλη, κομένη την ορμή,
κι’ ο πόνος που συντρίβει τ’ αράθυμό του στήθος
θεριεύει το κορμί.

 

Πού πάει συμαζωμένο, το έλεος να γυρέψει;
Ποιος άρχοντας θ’ ακούσει, ποια πόρτα θ’ ανοιχτεί;
Με τ’ άπραγα τα λόγια τι πάει να ζητιανέψει,
να γείρει να κλαυτεί;

 

Το τέρας τής ανάγκης που τη ζωή του θλίβει,
νεκρώνει την αγάπη, μαραίνει τ’ αγαθά,
θα πάψει να τραντάζει το μαύρο του καλύβι,
το Χάρο να βοηθά;

 

Ω συνοδειά θλιμένη, του δίκιου τον αγώνα
σα θέλεις να κερδίσεις, μη σκύβεις και δειλιάς.
Και πώς θα διαφεντέψεις με λυγισμένο γόνα
τη μοίρα της δουλειάς;

 

Τη δύναμή σου νοιώσε κ’ υψώσου προς τον ήλιο.
Την πάναγνή σου ρώτησε, τη σιδερένια υγειά,
θεούς να τα λατρέψεις. Του κόσμου το βασίλειο
ζωντάνεψε, ραγιά.

 

Το πείσμα του δυνάστη, που τη χαρά μολεύει,
τα λούλουδα σκοτώνει, στερεύει την πηγή,
θα το συντρίψει, μάθε, το χέρι που δουλεύει
κι’ αναμετρά τη γη.

 

 

 

 

Η «Απεργία» του Ρήγα Γκόλφη κι ένα εργατικό σονέτο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη Facebook Twitter
Ρήγας Γκόλφης.

«Εκείνος όμως που θεμελίωσε το κοινωνικό μυθιστόρημα στην Ελλάδα…» συνεχίζει ο Κορδάτος «…είναι ο Κερκυραίος λογοτέχνης Κ. Θεοτόκης. Η “Τιμή και το Χρήμα” που πρωτοδημοσιεύτηκε στο Νουμά το 1912 και τυπώθηκε στην Κέρκυρα το 1914, είναι η κοινωνική ηθογραφία, που έκανε γνωστό το Θεοτόκη σα συγγραφέα με προοδευτικές αντιλήψεις. Το κατοπινό μυθιστόρημά του “Οι σκλάβοι στα δεσμά τους”, το πρώτο άρτιο τεχνικά μεγάλο κοινωνικό μυθιστόρημα, του έδωσε τιμητική θέση στα νεοελληνικά γράμματα και μεγάλη αίγλη μέσα στις λαϊκές μάζες. 

Όμως ο Θεοτόκης δεν ήταν μονάχα ένα εξαιρετικό ταλέντο στην πρόζα, ήταν εξίσου κι’ ένας εμπνευσμένος ποιητής. Το ποίημά του (σ.σ. ένα από τα 69 σονέτα του) που δημοσιεύουμε εδώ το επιβεβαιώνει».

Σηκώθη τ’ άγιο δίκηο της να λάβη
όλη η εργατιά με φρόνημα γενναίο.
Ισονομίας κηρύχνει νόμο νέο
και τα δεσμά τού πλούτου η ορμή της θραύει.
Η σκληρή φτώχεια, η γύμνια, η πείνα παύει
και με καλούν μύριες φωνές να λέω
θούριο τραγούδι· σ’ ένα πέλαο πλέω
χαράς, λεύτεροι ανθρώποι είναι όλοι οι σκλάβοι.
Μα για να σκίσω τές ανάερες ρούγες
που θα με βγάλουν στον ψηλό Ελικώνα,
πρέπει γοργά αργυρόχρυσες φτερούγες
Αγάπη αρμονική να μου χαρίσει.
Τι δε μπορεί ψυχής βαρειάς εικόνα
της Κασταλίας, να καθρεφτίση η βρύση.

 

Τα 69 σονέτα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη (1872-1923) συγκεντρώθηκαν σ’ έναν τόμο και εκδόθηκαν από την Ωκεανίδα το 1999, με εισαγωγή και επιμέλεια του Ορέστη Αλεξάκη. 

Η «Απεργία» του Ρήγα Γκόλφη κι ένα εργατικό σονέτο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη Facebook Twitter
Κωνσταντίνος Θεοτόκης.

0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δημήτρης Τζιόβας: «Θέλουμε να ζούμε με μύθους και ένας από αυτούς είναι ότι έχουμε την ομορφότερη χώρα»

Βιβλίο / Δημήτρης Τζιόβας: «Θέλουμε να ζούμε με μύθους και ένας από αυτούς είναι ότι έχουμε την ομορφότερη χώρα»

Ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, που τιμήθηκε με το φετινό Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων, μιλά στη LiFO για την εποχή μας, την τριτοβάθμια εκπαίδευση, τις συλλογικές αντιλήψεις και τις αγκυλώσεις του παρελθόντος.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Τι απέγινε η «χημική γενιά» των Ελλήνων ρέιβερ;

Βιβλίο / Τι απέγινε η «χημική γενιά» των Ελλήνων ρέιβερ;

Μια «underground» συζήτηση με τον Λέανδρο Κυριακόπουλο περί ρέιβ, νέων τεχνολογιών και άλλων «δαιμονίων», με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου «Αναπαραστάσεις του ανοίκειου - νομαδισμός και αισθητική στην ρέιβ ψυχεδελική σκηνή» (εκδ. Νήσος).
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΓΕΟΣΟΥΑ

Το πίσω ράφι / «Ρετροσπεκτίβα» του Α. Γεοσούα: Μπορεί ένα μυθιστόρημα ιδεών να σε κρατάει δέσμιο ως το τέλος;

Από τους σημαντικότερους συγγραφείς του Ισραήλ, ο πρόσφατα χαμένος Αβραάμ Γεοσούα αφηγείται εδώ την ιστορία ενός εβδομηντάχρονου κινηματογραφιστή που κουβαλά ένα νεανικό αμάρτημα κι εξετάζει αναδρομικά τα πεπραγμένα του.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
«Έλληνες και Τούρκοι πρέπει να ξαναγράψουν τα βιβλία της Ιστορίας χωρίς μύθους»

Εμινέ Γεσίμ Μπεντλέκ / «Έλληνες και Τούρκοι πρέπει να ξαναγράψουν τα βιβλία της Ιστορίας χωρίς μύθους»

Η πρώην επίκουρη καθηγήτρια Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Bingöl της Τουρκίας μιλά στη LiFO για τις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου της «Η ανταλλαγή πληθυσμών του 1923 - Τραύμα και φαντασιακές κοινότητες σε Ελλάδα και Τουρκία».
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
leonardo padura

Βιβλίο / Λεονάρδο Παδούρα: Η Κούβα πέρα από τα σύνορα

Ο κορυφαίος μυθιστοριογράφος Λεονάρδο Παδούρα στο πρόσφατο έργο του με τίτλο «Σαν σκόνη στον άνεμο» αναζητά την ταυτότητα της Κούβας του τότε και του σήμερα μέσα από τα όνειρα μιας παρέας νέων που έφτασαν να σκορπίζονται κι αυτοί σαν σκόνη στον άνεμο.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
ΤΡΙΤΗ 26/07 - ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-20 βιβλία που θα πάρω μαζί μου στις διακοπές

Βιβλία και Συγγραφείς / 20 βιβλία που θα πάρω μαζί μου στις διακοπές

Ο Νικος Μπακουνάκης επιλέγει και παρουσιάζει 20 βιβλία από την εκδοτική παραγωγή του 2022 για έξυπνες, διασκεδαστικές, συναρπαστικές, πρωτότυπες, αποκαλυπτικές και χρήσιμες καλοκαιρινές αναγνώσεις.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Η διεθνής αίγλη και το μεγαλείο του Καβάφη

Βιβλίο / Η διεθνής αίγλη και το μεγαλείο του Καβάφη

Η καθηγήτρια Συγκριτικής Γραμματολογίας του Πρίνστον και μεταφράστρια Κάρεν Έμεριχ μιλά για την περίπτωση του Αλεξανδρινού ποιητή με αφορμή τη συμμετοχή της στο φετινό International Cavafy Summer School που διοργάνωσε η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ