«Το αγαπημένο παιχνίδι»: Όταν ο Λέοναρντ Κοέν αναμετρήθηκε με την αυτοβιογραφία

Λέοναρντ Κοέν: «Το αγαπημένο παιχνίδι» Facebook Twitter
O Λέοναρντ Κοέν πριν αφοσιωθεί στο τραγούδι, θέλησε ν’ αναμετρηθεί γραπτώς με όσα σημάδεψαν την νιότη του. Φωτ.: Courtesy of Old Ideas, LLC.
0


ΗΤΑΝ Ο ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΗΣ 
που έγινε μποέμ, ο ποιητής που έγινε συγγραφέας, ο συγγραφέας που έγινε τροβαδούρος, ο Καναδός που έγινε Υδραίος, ο Εβραίος που έγινε μοναχός του Ζεν. Γόνος εύπορης οικογένειας του Μόντρεαλ, ορφανός από πατέρα πριν συμπληρώσει τα δέκα και γητεμένος παιδιόθεν τόσο από τον Λόρκα όσο κι από ένα «ανυπόληπτο» όργανο όπως η κιθάρα, παλλόμενος από έναν έμφυτο λυρικό αισθησιασμό και προικισμένος με μια βραχνή φωνή, πάντα θλιμμένη, ο Λέοναρντ Κοέν (1934-2016) πριν αφοσιωθεί στο τραγούδι, θέλησε ν’ αναμετρηθεί γραπτώς με όσα σημάδεψαν την νιότη του.

Το ημιαυτοβιογραφικό του μυθιστόρημα «Το αγαπημένο παιχνίδι» που εκδόθηκε το 1963 και κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2005 (μετ. Χ. Παπαδημητρίου, πρόλογος Γ.-Ι. Μπαμπασάκης, Μελάνι), θα μπορούσε να διαβαστεί και σαν μια καναδική εκδοχή του «Φύλακα στη σίκαλη» του Σάλιντζερ. Χωρισμένο σε τέσσερα μέρη κι απλωμένο σε δυο δεκαετίες -από τα τέλη της δεκαετίας του ΄30 ως τα τέλη εκείνης του ΄50- εξιστορεί διαδοχικά την παιδική ηλικία, την εφηβεία, την πρώτη νιότη και την ενηλικίωση του alter ego του Κοέν, του Λόρενς Μπρίβμαν: ενός παιδιού  με πρόωρη πνευματική ανάπτυξη, ικανού να ξεχωρίζει τους «κάλπηδες» αμέσως, καταδικασμένου ν’ ανδρωθεί σε μια εποχή ραγδαίων αλλαγών αλλά διόλου ηρωϊκή, ενός ονειροπόλου που ερωτροπεί με την ομορφιά σ’ όλες της τις εκφάνσεις, ενός ποιητή που αναγάγει την τέχνη του σε τρόπο ζωής.

Στα εικοσιεννιά του, λοιπόν, προβαίνει ν’ έναν απολογισμό της μέχρι τότε ζωής του, επιμένοντας σ’ όσα τον σημάδεψαν, σ’ ό,τι αρνήθηκε, σ’ εκείνα που θα υπερασπίζεται εφεξής. Κι επιλέγει να μην μιλήσει ευθέως, αλλά να υιοθετήσει ένα προσωπείο. Μια εξομολόγηση, πάντως, είναι όσα διαβάζουμε στο βιβλίο του.

Μέχρι να γράψει ο Κοέν το «Αγαπημένο παιχνίδι» -στην Ύδρα, όπου αγόρασε σπίτι το ΄60 κι όπου έμενε για μεγάλα διαστήματα ως το 1967- είχε αποκτήσει πτυχίο αγγλικής φιλολογίας από το πανεπιστήμιο ΜακΓκίλ, είχε συγκροτήσει μια κάντρι μπάντα, τους Buckskin Boys, είχε σταματήσει το μεταπτυχιακό του στο Κολούμπια κι είχε εκδώσει δυο ποιητικές συλλογές, αλλά δεν είχε υπογράψει ούτε έναν δίσκο ακόμη (το Songs of Leonard Cohen θα κυκλοφορήσει μια πενταετία αργότερα).

κοεν
ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΙΝΑΙ ΕΞΑΝΤΛΗΜΕΝΟ ΣΤΟΝ ΕΚΔΟΤΗ. Λέοναρντ Κοέν, Το αγαπημένο παιχνίδι, εκδ. Μελάνι. 

Στα εικοσιεννιά του, λοιπόν, προβαίνει σ’ έναν απολογισμό της μέχρι τότε ζωής του, επιμένοντας σ’ όσα τον σημάδεψαν, σ’ ό,τι αρνήθηκε, σ’ εκείνα που θα υπερασπίζεται εφεξής. Κι επιλέγει να μην μιλήσει ευθέως, αλλά να υιοθετήσει ένα προσωπείο. Μια εξομολόγηση, πάντως, είναι όσα διαβάζουμε στο βιβλίο του. Μια εξομολόγηση του Λόρενς Μπρίβμαν στην Σέλι: την ανέγγιχτη αν και παντρεμένη νεοϋορκέζα που κάποια στιγμή ερωτεύεται, λούζει με ποιήματα και μυεί στην ηδονή, για να την εγκαταλείψει στη συνέχεια επειδή αδυνατεί να φανταστεί τον εαυτό του σαν έναν «αστό με γυναίκα και δουλειά, ενσωματωμένο στον υπόλοιπο κόσμο»…

Όσο εν τούτοις διαρκεί ο έρωτάς τους, θα της διηγηθεί τα τόσο αθώα αλλά και τόσο σαδιστικά παιχνίδια που έπαιζε μικρός με τον κολλητό του, τον Κραντζ, όπως και τους όρκους που αντάλλασσαν «να μην εξαπατηθούν από μεγάλα αυτοκίνητα, κινηματογραφικούς έρωτες, την Κόκκινη Απειλή ή το περιοδικό Νιού Γιόρκερ».

Θα βολτάρει νοητά μαζί της στην παλιά του γειτονιά με τα επιβλητικά πέτρινα σπίτια και τα πλούσια δέντρα, τ’ «αραδιασμένα ψηλά στο βουνό, για να μην ταπεινώνουν τους μη προνομιούχους». Θα μοιραστεί το βάρος της εβραϊκής του κληρονομιάς και την άρνησή του να εκπληρώσει τις προσδοκίες της καταπιεστικής μαμάς του, θα θυμηθεί όλα εκείνα τ’ άγουρα ή μη κορίτσια που του ξύπνησαν τον πόθο, θ’ ανακαλέσει στίχους, πίνακες, κόμικς και ραδιοφωνικές εκπομπές που συντρόφευσαν την εφηβεία του, όπως θα υμνήσει την ανεμελιά και την «χρυσή θολούρα» που κυρίευε κάποτε τον νου του.

Κι έπειτα, ο Λέοναρντ/Λόρενς θ’ αποχαιρετήσει τη Σέλι, τον Κραντζ, την έγκλειστη πλέον σε ψυχιατρείο μητέρα του και τον Καναδά «με τα βαρετά και όμορφα πλούτη του» και θ’ αναζητήσει άλλους δρόμους. Αν κάτι ξέρει με σιγουριά είναι ότι δεν πρόκειται  ποτέ να θεωρήσει την ποίηση δουλειά του: «Η ποίηση είναι ετυμηγορία, δεν είναι επάγγελμα. Το ποίημα είναι ένα βρόμικο, ματωμένο, καυτό πράγμα που πρέπει να το αρπάξεις πρώτα με γυμνά χέρια», γράφει. Και με το αίσθημα πληρότητας που του χαρίζουν οι επεξεργασμένες αναμνήσεις του, ατενίζει ένα μέλλον γεμάτο υποσχέσεις. 

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

charmian clift nolan

Daily / «Ζώντας σ’ ένα νησί, κάποια στιγμή θα συναντήσεις τον εαυτό σου»

Μετά από πολλές δεκαετίες, επανακυκλοφορεί το βιβλίο που είχε γράψει το 1956 για την ζωή της στην Ύδρα η Τσάρμιαν Κλιφτ, η πιο κομβική αλλά και η πιο τραγική ίσως φιγούρα της μυθικής μποέμ κοινότητας του νησιού.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
ΛΕΟΝΑΡΝΤ ΚΟΕΝ

Daily / «Τα πράγματα θα γλιστρήσουν προς κάθε κατεύθυνση»: Όλα τα είχε προφητεύσει ο Κοέν στο «The Future»

Έξι χρόνια ακριβώς μετά τον θάνατό του και τριάντα μετά την πρώτη κυκλοφορία του τραγουδιού, η φοβερή διασκευή του «The Future» που εξαπέλυσαν χθες οι Leibach στο διαδίκτυο αναδεικνύει το αποκαλυπτικό μεγαλείο του πιο προφητικού κομματιού του Λέοναρντ Κοέν.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Ο αξέχαστος λόγος του Λέοναρντ Κοέν

Σαν Σήμερα / Ο αξέχαστος λόγος του Λέοναρντ Κοέν

Η έκδοση με τα ρητά του Κοέν από το Μελάνι, «Ο Λέοναρντ Κοέν με τα δικά του λόγια», μας θυμίζει γιατί ο Καναδός τροβαδούρος δεν έγραφε μόνο αξεπέραστους στίχους αλλά μας χάρισε και μια πυξίδα για το ταξίδι της ζωής
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
λεοναρντ κοέν

Daily / «Η αγάπη είναι ένα ψυχρό, σπασμένο Αλληλούια»: Η παράξενη διαδρομή του πιο εμβληματικού τραγουδιού του Κοέν

Ένα νέο ντοκιμαντέρ επιχειρεί να καταγράψει την περιπετειώδη πορεία του «Hallelujah», αυτού του εξαίσιου συνδυασμού θρησκευτικής έκστασης και σεξουαλικής προσμονής, από την απαξίωση στην αναγνώριση.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Το φάντασμα της ελευθερίας και η «χρυσή» μποεμία στην Ύδρα του '60

Στήλες / Το φάντασμα της ελευθερίας και η «χρυσή» μποεμία στην Ύδρα του '60

Παρακολουθώντας στο μικρό θερινό σινεμά της Ύδρας μια «κλειστή» προβολή του νέου ντοκιμαντέρ για τον δεσμό του Λέοναρντ Κοέν και της Μαριάν Ιλέν στο νησί τη δεκαετία του '60, συντροφιά με μια χούφτα από υπερήλικες επιζήσαντες εμιγκρέδες εκείνης της εποχής.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Arsenale: Το πιο απρόσμενο βιβλιοπωλείο των Κυκλάδων φτιάχτηκε στην Ανάφη

Βιβλίο / Arsenale: Το πιο απρόσμενο βιβλιοπωλείο των Κυκλάδων φτιάχτηκε στην Ανάφη

Σε ένα νησί που μετρά λιγότερους από 300 μόνιμους κατοίκους, ένα παλιό καραβόσπιτο μεταμορφώθηκε σε ένα καταφύγιο πολιτισμού γεμάτο βιβλία, μουσικές και μικρούς θησαυρούς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Μαρκ Τουέιν, «Οι περιπέτειες του Χακ Φιν»

Το πίσω ράφι / Το μυθιστόρημα του Μαρκ Τουέιν που έθαψαν οι κριτικοί και το αποθέωσε ο Χέμινγουεϊ

Στις «Περιπέτειες του Χακ Φιν» ο Μαρκ Τουέιν έπλασε τον πιο ελεύθερο ήρωα της αμερικανικής λογοτεχνίας, που αρνήθηκε τους κανόνες της κοινωνίας του και ένωσε την τύχη του με έναν σκλάβο δραπέτη.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί την ζωή χωρίς αυτόν

Βιβλίο / Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί τη ζωή χωρίς αυτόν

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Βασιλεύς των Βασιλέων», όπως αποκαλούσε τον εαυτό του ο Ρεζά Παχλαβί, εστιάζει στις διαδοχικές κυβερνήσεις των ΗΠΑ που «αποδέχτηκαν πρόθυμα τις φαντασιώσεις του, τόσο για τον εαυτό του όσο και για τη χώρα του».
THE LIFO TEAM
Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Βιβλίο / Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Σταρ Ελλάς στα νιάτα της, διακρίθηκε ως ηθοποιός, θιασάρχης, ραδιοφωνική παραγωγός, δοκιμάστηκε επίσης στη συγγραφή έχοντας κυκλοφορήσει μέχρι τώρα επτά βιβλία μαζί με το πρόσφατο «Η τρίτη άνοιξη» (εκδ. Επίμετρο), που έδωσε και το έναυσμα γι’ αυτήν τη συνέντευξη.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Οι Αθηναίοι / O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Ο 81χρονος δημοσιογράφος και συγγραφέας που για δεκαετίες διηύθηνε τις πολιτιστικές σελίδες της Ελευθεροτυπίας, αφηγείται τη συναρπαστική καριέρα του στη LiFO
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Βιβλίο / Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Η σπουδαία μεταφράστρια, που έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της δουλειάς της στον Μαρσέλ Προυστ, μας ξεναγεί στον πολύπλοκο κόσμο του και εκφράζει τον θυμό της για την πανταχού παρούσα απάτη της εποχής μας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Βιβλίο / Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Ο Συνταγματάρχης και ο Βασιλιάς» εξερευνά τη συναρπαστική ζωή ενός ακούραστου κομπιναδόρου που προσπαθούσε απεγνωσμένα να ανακαλύψει εκ νέου τον εαυτό του.
THE LIFO TEAM
Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Βιβλίο / Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Πότε ακριβώς χάθηκε ο πόλεμος για τον Άξονα; Ποια ήταν η πιο σημαντική μάχη του πολέμου; Πόσο «συμμέτοχος» ήταν ο Γερμανικός λαός στο ολοκαύτωμα; Σ’ αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει μια νέα ογκώδης έκδοση με τίτλο «Η συνολική ιστορία του Β' Παγκοσμίου Πολέμου».
THE LIFO TEAM
Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Βιβλίο / Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Είναι νωρίς να πούμε πως αυτά τα ηχητικά λογοτεχνικά αρχεία μπορούν να αντικαταστήσουν το βιβλίο. Είναι όμως μια υπέροχη λύση για όσους θέλουν να διαβάσουν αλλά δεν έχουν χρόνο ή έχουν μπλοκάρει με το κανονικό διάβασμα.
ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ
«Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

Βιβλίο / «Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

«Κάποιες το λάτρεψαν, άλλες το σιχάθηκαν»: Το βιβλίο της Miranda July για την ερωτική περιπλάνηση μιας γυναίκας στη μέση ηλικία που χαρακτηρίστηκε ως «το πρώτο μεγάλο μυθιστόρημα για την περιεμμηνόπαυση», είναι η λογοτεχνική επιτυχία της χρονιάς.
THE LIFO TEAM
Πατρίτσια Χάισμιθ: «Ο κόσμος και τα μαρτίνι του είναι δικά μου!»

Βιβλίο / Πατρίτσια Χάισμιθ: «Ο κόσμος και τα μαρτίνι του είναι δικά μου!»

Τα πολυσυζητημένα ημερολόγια της Χάισμιθ αποκαλύπτουν κρυφές σκέψεις της συγγραφέως του «Ταλαντούχου κύριου Ρίπλεϊ», τους άγνωστους έρωτες και την εξάρτησή της από τη γραφή και το αλκοόλ.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ