Η πλατεία Βικτωρίας έχει τη συνηθισμένη πρωινή κίνηση: λιγοστοί περαστικοί και πολλά κορναρίσματα από την Γ΄ Σεπτεμβρίου. Η καθημερινότητα της πλατείας όταν δεν συμβαίνουν γεγονότα που παλιά συνδέονταν με οπαδούς των ποδοσφαιρικών ομάδων, που έπαιζαν ξύλο λίγο πριν και λίγο μετά τους αγώνες, και με το προσφυγικό που τη μετατρέπει σε έναν πελώριο άτυπο «ξενώνα», είναι σχεδόν πληκτική.

 

Οι εργάτες του δήμου φτιάχνουν το χειμωνιάτικο παρτέρι μπροστά στο άγαλμα του Θησέα και της Ιπποδάμειας και η δημογεροντία της περιοχής χαζεύει τη σκαλωσιά με τα νέον γράμματα και αναρωτιέται τι λένε. Η εγκατάσταση σαν φωτεινό σήμα το βράδυ, σαν προειδοποίηση δημόσιων έργων ή/και εκδηλώσεων που μπορεί να ενοχλήσουν τους περίοικους, μοιάζει χωνεμένη αρμονικά στην γκρίζα πραγματικότητα της πλατείας, μπροστά στην είσοδο του μετρό.

 

«Zητάμε συγγνώμη για τη δυσαρέσκεια και το άγχος που μπορεί να σας προκάλεσε αυτό» γράφει η επιγραφή αυτού του νέου νέον έργου.

 

«We Apologize» είναι ο τίτλος του έργου, μια συγγνώμη στους περίοικους, στους κατοίκους και τους περαστικούς, μια συγγνώμη προς τους θεατές του έργου μια πλατείας πολύχρωμης, πολυπολιτισμικής και υποβαθμισμένης σε διάφορες περιόδους της ιστορίας της, μιας πλατείας πρωταγωνίστριας σε ένα από τα αστικά κατοικημένα περιβάλλοντα που φθίνει τις τελευταίες δεκαετίες, χωρίς επιστροφή.

 

Το έργο του Αντριάν Πάτσι είναι φτιαγμένα για να σε κάνουν να αναρωτηθείς, σε ποιον πρέπει να απευθυνθείς και να πεις μια συγγνώμη, στον άλλο, στον ξένο, στον ίδιο σου τον εαυτό. Για να βρει ο καθένας το ρόλο του σε μια κοινωνία συμβιωτική και ειρηνική, για να μπορέσει να κοιτάξει τον εαυτό του και τον απέναντί του χωρίς καχυποψία.

 

Τα έργα του Αντριάν Πάτσι είναι φτιαγμένα για να σε κάνουν να αναρωτηθείς σε ποιον πρέπει να απευθυνθείς και να πεις μια συγγνώμη, στον άλλο, στον ξένο, στον ίδιο σου τον εαυτό. Για να βρει ο καθένας τον ρόλο του σε μια κοινωνία συμβιωτική και ειρηνική, για να μπορέσει να κοιτάξει τον εαυτό του και τον απέναντί του χωρίς καχυποψία.

 

Συμπεράσματα δεν θέλει να εξάγει ο Πάτσι, καθώς απευθύνεται σε όλους, ο ίδιος είναι από τη Σκόδρα της Αλβανίας και τα στενά γύρω από την πλατεία κατοικούνται από ομοεθνείς τους που έφτασαν σε αυτήν ακριβώς την περιοχή πριν από δεκαετίες, ζώντας μέσα στην προκατάληψη, έχοντας την πλατεία αυτή ως τόπο συνάντησης, των γιορτών και των μνημόσυνών τους, όταν δεν μπορούσαν να πάνε πουθενά αλλού και κατέλαβαν ειρηνικά αυτό τον δημόσιο χώρο για να του δώσουν ζωή.

 

Αυτό θέλει ο Πάτσι, να ξανασκεφτούμε, να κοιταχτούμε και να βρούμε τους τρόπους να ζήσουμε μαζί, αυτό μελέτησε για μήνες στην περιοχή πριν στήσει το έργο του, μιλώντας με παλιούς και νέους κατοίκους, για τη γειτονιά, τις αλλαγές τη φθορά και την επανακατοίκησή της.

 

Ο Αντριάν Πάτσι έφτασε μετά από πρόσκληση των οργανισμών Counterpoints Arts και Victoria Square Project, με την επιμέλεια του Almir Koldzic, διευθυντή του Counterpoints Arts, και της Νιόβης Ζαραμπούκα-Χατζημάνου, διευθύντριας του Victoria Square Project, και μέχρι τις 12 Νοεμβρίου 2021 η πλατεία Βικτωρίας θα φιλοξενεί τη νέα in-situ εικαστική εγκατάσταση συμφιλίωσης και ανεκτικότητας.

 

Μπαίνοντας στο στενό πεζοδρομάκι της οδού Ελπίδος, ένας άντρας με τρία παιδιά, ένα σε κάθε χέρι και ένα στο καρότσι, κουβαλά στην πλάτη του τρία τυλιγμένα ρολά αφρολέξ στρώματα ύπνου. «Είμαστε όλοι Αθηναίοι και στην πόλη μας δεν χωράνε διακρίσεις» γράφει η ταμπέλα στην πόρτα του Victoria Square Project που κατάφερε να δώσει ζωή σε αυτό το μικρό στενό όπου μόνο οι ψαγμένοι θαμώνες της γωνιακής ταβέρνας έφταναν, καθώς σφύζει από παιδικές φωνές στα εργαστήριά του και από έναν κόσμο πολύχρωμο, όλων των φυλών, των φύλων και των ηλικιών, στις εκδηλώσεις του.

 

Η δράση του είναι πολυετής και όταν ξεκίνησε μέσα στην αντάρα της documenta 14, από τους Rick Lowe και Μαρία Παπαδημητρίου, λίγοι ήταν οι αισιόδοξοι για τη δραστηριότητα και την ενσωμάτωση αυτού του πρότζεκτ που αποκαλείται «εν εξελίξει κοινωνικό γλυπτό».

 

«Ζητάμε συγγνώμη για την αναστάτωση» στην πλατεία Βικτωρίας
Ο Αντριάν Πάτσι είναι ο δημιουργός του έργου «We Apologize». Φωτο: Νεφέλη Παπαϊωάννου

 

Όμως πίσω από το ίδιο το πρότζεκτ που είναι ένα σύγχρονο έργο κοινωνικής τέχνης και ταυτόχρονα χώρος αναφοράς για τη γειτονιά, μέσα στον χρόνο απέκτησε νόημα και σύνδεση με τη γειτονιά, την πολύπαθη 6η Δημοτική Κοινότητα Αθήνας. Είναι από αυτά τα έργα που επίμονα επεξεργάζονται έννοιες όπως αυτή του ανήκειν, της διαπολιτισμικότητας, της κρίσης, της έξαρσης νεοφασιστικών πρακτικών, μέσα από δραστηριότητες που είναι φιλικές, λιγότερο θεωρητικές, προσεγγίσιμες από ανθρώπους που δεν έχουν εξοικείωση με τη σύγχρονη σχέση και ίσως ούτε τους απασχολεί να έχουν.

 

Πίσω από το πρόγραμμα υπάρχει το επιμελητικό ερευνητικό ερώτημα «Ποιος είναι ο σύγχρονος Αθηναίος;» που έχει τεθεί στην καρδιά του, σε μια συνοικία που παλεύει να επιβιώσει με ίσους όρους, μεταχείριση και προσοχή στο αχανές λεκανοπέδιο.

 

Όσο για το Counterpoints Arts, που συνεργάζεται με το VSP, είναι ένας εθνικός οργανισμός της Αγγλίας με εξέχουσα δράση στον τομέα των τεχνών, της μετανάστευσης και της πολιτισμικής αλλαγής και στο επίκεντρο των δράσεών του υπάρχει η πεποίθηση ότι η τέχνη μπορεί να εμπνεύσει την κοινωνική αλλαγή και να αυξήσει τη συμπερίληψη και την πολιτιστική ενσωμάτωση μεταναστών και προσφύγων.

 

Αυτήν τη φορά η εικαστική εγκατάσταση του Πάτσι συνοδεύεται παράλληλα από εκπαιδευτικά προγράμματα για όλες τις ηλικίες, συζητήσεις πάνω στις θεματικές που θέτει το έργο, ξεναγήσεις και άλλες διαδραστικές δραστηριότητες. Το δημόσιο πρόγραμμα πραγματοποιείται σε συνεργασία και με την υποστήριξη του Goethe-Institut Athen.

 

«Ζητάμε συγγνώμη για την αναστάτωση» στην πλατεία Βικτωρίας
Η εικαστική εγκατάσταση του Πάτσι παράλληλα από εκπαιδευτικά προγράμματα για όλες τις ηλικίες, συζητήσεις πάνω στις θεματικές που θέτει το έργο, ξεναγήσεις και άλλες διαδραστικές δραστηριότητες. Φωτο: Νεφέλη Παπαϊωάννου

 

«Παρακαλούμε να δεχτείτε την ειλικρινή συγγνώμη μας για την όποια αναστάτωση ίσως να προκαλέσει η παρουσία του έργου στην Πλατεία Βικτωρίας. Κατανοούμε ότι η κάθε μικρή μετατόπιση από την καθημερινή μας διαδρομή και ρουτίνα είναι ενοχλητική και αναγνωρίζουμε τη δυσκολία να συνυπάρξουμε με το "νέο", το "άλλο", το "άγνωστο", που ίσως να ανατρέπουν τα όσα θεωρούμε δεδομένα στην καθημερινότητά μας» λέει ο καλλιτέχνης που ζει και εργάζεται στο Μιλάνο από το 1997 και κατά τη διάρκεια της καριέρας του έχει παρουσιάσει προσωπικές εκθέσεις σε πληθώρα πολιτιστικών χώρων».

 

Ας κάνουμε μια στάση εκεί, μπροστά σε μια συγγνώμη που οφείλουμε σε όσους δεν έχουμε σκεφτεί ποτέ.

 

Όλες οι πληροφορίες για τις ξεναγήσεις και τα εργαστήρια που θα πραγματοποιηθούν εδώ.

 

«Ζητάμε συγγνώμη για την αναστάτωση» στην πλατεία Βικτωρίας
Το έργο μέσα στον χρόνο απέκτησε νόημα και σύνδεση με την γειτονιά. Φωτο: Νεφέλη Παπαϊωάννου

 

«Ζητάμε συγγνώμη για την αναστάτωση» στην πλατεία Βικτωρίας
Η εγκατάσταση στο πρωινό φως. Φωτο: LiFO

 

«Ζητάμε συγγνώμη για την αναστάτωση» στην πλατεία Βικτωρίας
Τα έργα στην πλατεία Βικτωρίας. Φωτο: LiFO

 

«Ζητάμε συγγνώμη για την αναστάτωση» στην πλατεία Βικτωρίας
Ένας πατέρας με τα τρία παιδιά του περνάει από την οδό Ελπίδος. Φωτο: LiFO

 

Ταυτότητα του έργου

«We apologize», μία συνεργασία του Counterpoints Arts με το Victoria Square Project

Επιμέλεια: Νιόβη Ζαραμπούκα-Χατζημάνου & Almir Koldzic

Διοργάνωση: Victoria Square Project

Παραγωγή: Δωροθέα Κρητικού & Tom Green

Mediation: Μαρίνα Νάκη

Διαμεσολαβήτριες/τής: Ρηνιώ Μπάλκου-Παπαδοπούλου, Ευτυχία Ράμα, Σωτηρία Σταθάτου, Manon Ceyssel, Naomi Christophe, Murtaza H.

Ανάπτυξη κοινότητας & εκπαιδευτικά προγράμματα: Μαρίνα Νάκη

Εκπαιδευτικά προγράμματα: Δάφνη Κρέμα

Διοικητική υποστήριξη: Ηρώ Ζιώζια

Έρευνα: Άγγελος Κωσταμπάρης

Επικοινωνία & ανάπτυξη: Ιωάννα Ντάλη

Βοηθός επικοινωνίας: Naomi Christophe

Γραφιστικός σχεδιασμός: Κώστας Αργυρίου

To «We Apologize» πραγματοποιείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Across Borders, με την υποστήριξη του Athens Culture Net του Δήμου Αθηναίων. Μέγας Δωρητής του Victoria Square Project και του ερευνητικού επιμελητικού προγράμματος είναι το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Το πρόγραμμα του VSP υλοποιείται σε συνεργασία με το Kulturstiftung Allianz.