Ο νέος «Superman» του Τζέιμς Γκαν έχει διχάσει αμέσως μετά την κυκλοφορία του, όχι τόσο για την αξία της ταινίας αλλά για τον συμβολισμό (και την εργαλειοποίηση, sorry για το κλισέ) του παλαιότερου, γνωστότερου και, όπως αποκάλυψε μια πρόσφατη έρευνα, δημοφιλέστερου υπερήρωα, πιο πάνω στη λίστα ακόμη κι από τον Batman. Τον διεκδικούν οι απανταχού καταφρονεμένοι, τα θύματα των πολέμων που τρέχουν τη στιγμή που μιλάμε αλλά και ο ίδιος ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, σε μια μεγαλοπρεπή ανάρτηση του Λευκού Οίκου, με τον Ντόναλντ Τραμπ καλυμμένο με την εμβληματική κάπα και το πασίγνωστο «S».
Πνευματικό δημιούργημα των Τζέρι Σίγκελ και Τζόελ Σούστερ, παιδιά Ρωσοεβραίων μεταναστών, ο Σούπερμαν έσκασε στη Γη λίγο πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: το 1938 ο Χίτλερ είχε ήδη αναπτύξει δράση στην Ευρώπη, και ο δυνατότερος metahuman στο σύμπαν των κόμικς, προπάτορας όλων όσοι θα ακολουθούσαν, υπερασπιζόταν τους αδύναμους, ένας φαινομενικά απολιτικός προστάτης της κοινωνίας στην ατέρμονη μάχη με τους παραβατικούς και τους εγκληματίες. Όταν το 1940 πήρε θέση κατά του Αδόλφου, σε μια ακόμη ουδέτερη χώρα, για χάρη της φιλειρηνικής στάσης μιας μερίδας πονηρών βιομηχάνων, ο Αδόλφος τσαντίστηκε, και μια γερμανική εφημερίδα στηλίτευσε την πολιτική εμπλοκή ενός χάρτινου χαρακτήρα − τόση ήταν ήδη η απήχησή του.
Αιωνίως ακμαίος όποτε δεν βρίσκεται κοντά στον κρυπτονίτη που ρουφάει τις κολοσσιαίες δυνάμεις του, ο Καλ Ελ πρεσβεύει την ευγένεια του πνεύματος, σύμφωνα με τον σκηνοθέτη Γκαν, ο οποίος ωστόσο έσπευσε να βάλει φωτιά στο ανώδυνο κινηματογραφικό θέρος με τη διευκρίνιση πως ο Σούπερμαν βασικά είναι μετανάστης.
Τη σημασία του αμερικανικού συμβόλου της ελευθερίας επισήμαναν σε πρόσφατη τοποθέτησή τους ο αφηγηματικός στρατηγιστής Άντριου Σλακ και ο βραβευμένος με Πούλιτζερ δημοσιογράφος Αντόνιο Βάργκας, υπενθυμίζοντας κι άλλες περιπτώσεις στις οποίες ο δισυπόστατος ήρωας δεν έμεινε αμέτοχος στη ροή της σύγχρονης ιστορίας: το 1949 κατέδωσε τον χαφιεδισμό ως αντιαμερικανισμό για να αντισταθεί στην ανερχόμενη μάστιγα του μακαρθισμού, εξέθεσε τα δόλια σχέδια της Κου Κλουξ Κλαν στα δημόσια ερτζιανά, ενώ, στον απόηχο της δολοφονίας του Τζορτζ Φλόιντ, επικαλέστηκε το δικαίωμα στο όνειρο και την αξιοπρέπεια κάθε πολίτη, υπενθυμίζοντας πως δεν θα πάψει να μάχεται για πάντα. Επομένως, η κίνησή του να θέσει εαυτόν υπέρ των αδυνάμων που βάλλονται στο σενάριο του «Superman» του 2025, εξοργίζοντας τον Τζορ Ελ και τα συμφέροντά του, τον αντίπαλο ηγέτη με την έντονα γελοία ρωσική προφορά αλλά και τη συνάδελφο και ερωμένη του, Λόις, η οποία κρατά αποστάσεις δημοσιογραφικής δεοντολογίας και αναρωτιέται αν ο καλός της πράττει το σωστό και το σώφρον σε χαλεπούς καιρούς, δεν έπεσε από τον ουρανό, όπως ο Κλαρκ μωρό.
Ηλικίας 88 ετών πλέον αλλά αιωνίως ακμαίος όποτε δεν βρίσκεται κοντά στον κρυπτονίτη που ρουφάει τις κολοσσιαίες δυνάμεις του (ενδεχομένως μια αλληγορία για τους αφαιμακτικούς δεσμούς που άφησε πίσω του), ο Καλ Ελ, που άλλαξε το εβραϊκό του όνομα στο πιο γήινο και μη αναγνωρίσιμο Κλαρκ Κεντ, πρεσβεύει την ευγένεια του πνεύματος, σύμφωνα με τον σκηνοθέτη Γκαν, ο οποίος ωστόσο έσπευσε να βάλει φωτιά στο ανώδυνο κινηματογραφικό θέρος με τη διευκρίνιση πως ο Σούπερμαν βασικά είναι μετανάστης.
Οι προοδευτικοί συμφωνούν και επαυξάνουν: είναι ένας από τους σκλάβους, τους πρόσφυγες, τους ονειροπόλους, ακριβώς σαν το αγοράκι που προσεύχεται ψιθυρίζοντας ρυθμικά το όνομά του σε ένα ταπεινό και ξεχαρβαλωμένο camp στην ταινία, περιμένοντας το θαύμα εξ ουρανού όπως τα παιδιά της Παλαιστίνης. Είναι αυτό υλικό «Superman»; Ναι, αν μπορούσε να το υποστηρίξει με όλη της την καρδιά η ταινία, πράγμα που δεν συμβαίνει απολύτως, σε μια περιπέτεια που θέλει να χωρέσει fun, σκοτεινιά, ρομάντσο, το DNA του κόμικ, απερίσκεπτους κακούς και επιπόλαιους συμμάχους, γιγαντιαία εφέ και ψυχούλα, μαζί με (ωχ) μήνυμα, δηλαδή το διουρητικό των ανυπόμονων θεατών.
Για να είμαστε ψύχραιμοι, και όχι απαραίτητα δίκαιοι με μια μυθοπλασία που βασίζεται στη φαντασία, ο Σούπερμαν είναι σίγουρα ένα ορφανό, όπως τόσα δεκάδες εκατομμύρια στον κόσμο, αναγκασμένο να φύγει από τον τόπο καταγωγής του που κατέρρεε, υιοθετημένο από απλούς κι αγνούς αγρότες στο μέσον του πουθενά, προικισμένο ωστόσο με τόσα προσόντα που δεν γίνεται να είναι κάποιος με τον οποίο μπορείς να ταυτιστείς∙ είναι αξιοθαύμαστος, σε ένα βάθρο δυσθεώρητο.
Αν η αγένεια ορίζεται ως η επίδειξη ισχύος του θρασύδειλου, τότε ο Σούπερμαν είναι ευγενικός αλλά και ευγενής στην καταγωγή, κάτι που δεν ξεχνάμε, απλά γιατί μας το έχουν υπενθυμίσει οι περισσότερες κινηματογραφικές μεταφορές εδώ και δεκαετίες. Ουδέποτε υπήρξε το κλασικό μοντέλο του προσφυγόπουλου. Κατάγεται από βασιλείς, κατέχει καταστροφική τεχνολογία και προηγμένες για τα γήινα δεδομένα γνώσεις, που ευτυχώς δεν χρησιμοποιεί αρνητικά, αλλά για προνομιούχο τον γνωρίζαμε και ρατσάτο δείγμα μαγικής μετενσάρκωσης παραμένει.
Δεν έχει ασχημύνει με τα χρόνια, δεν τον κατέβαλαν οι επίπονες και ενίοτε πικρές αποστολές σωτηρίας του αχάριστου ανθρώπινου γένους, και πιο συγκεκριμένα του αμερικανικού έθνους, και εύκολα ένα νιτσεϊκό μυαλό τον θεωρεί homie, δικό του παιδί, αδελφό και πρότυπο, λόγω της κατασκευαστικής του τελειότητας και της απαράμιλλης αντοχής του. Κυρίως, ενσωματώνει τα αμερικανικά ιδεώδη, εναντίον του κακού όπως το εννοεί ο καθένας. Δεν φαντάζει και τόσο ακραίο που ταυτόχρονα ο Πορτοκαλί Οίκος και μια πτέρυγα του woke κινήματος, που βλέπει τους κόπους του να παραμερίζονται με θυμηδία, οικειοποιούνται ιστριονικά τον αγέραστο πατριάρχη των Εκδικητών, με ένα κινηματογραφικό στόρι που απέχει έτη φωτός από την ολοκάθαρη μεσσιανική παραβολή του Μπράιαν Σίνγκερ από το 2006 − ο Σούπερμαν Επιστρέφει για να δεχθεί λιθοβολισμό στα 33 του και να αναστηθεί με μια σεκάνς που θα ζήλευε ως και ο Μελ Γκίμπσον…
Δεκαεννιά χρόνια αργότερα, ο Κλαρκ έχει κι αυτός τις αμφιβολίες του για το αν έκανε καλά να ακολουθήσει την πυξίδα δικαίου που είναι ενσωματωμένη στις εργοστασιακές του ρυθμίσεις, κι από τιμητής των αμερικανικών συνόρων της ηθικής να βρεθεί στη μέση των σύγχρονων culture wars, του άλυτου Μεσανατολικού της εποχής μας.
Το τρέιλερ της ταινίας
