Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας επιστρέφει για την 28η έκδοσή του, πιο αισιόδοξο και πλούσιο σε δράσεις από ποτέ.
Ο διεθνής κινηματογραφικός θεσμός της πόλης είναι και φέτος εδώ για να προσφέρει μοναδικές κινηματογραφικές εμπειρίες και διεξόδους στους κατοίκους και επισκέπτες της πόλης, να αναδειξει νέες φωνές του παγκόσμιου σινεμά, να παρουσιάσει στο κοινό μερικές από τις καλύτερες και πιο προσδοκώμενες ταινίες της χρονιάς συνοδεία εκλεκτών προσκεκλημένων και να διοργανώσει αφιερώματα, ειδικές προβολές, masterclasses και παράλληλες εκδηλώσεις, δικαιώνοντας τη φανατική αγάπη των θεατών όλα αυτά τα χρόνια.
Λίγες ώρες πριν από την αυριανή ανακοίνωση του πλήρους προγράμματος στην καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου, η LiFO εξασφάλισε τους τίτλους ενός από τα μεγάλα αφιερώματα της φετινής διοργάνωσης, στο βρετανικό queer cinema.
Το αφιέρωμα περιλαμβάνει οκτώ βρετανικές ταινίες που αξίζει να ανακαλύψουμε ή να επανεκτιμήσουμε στη μεγάλη οθόνη.
Σε μια χώρα όπου η ομοφυλοφιλία διωκόταν μανιωδώς ως ποινικό αδίκημα, δεν είναι άξιο απορίας που το queer σινεμά (ο όρος, ίσως παρωχημένος στις μέρες μας, στάθηκε επί δεκαετίες χαρακτηριστικός ενός ολόκληρου κινηματογραφικού είδους) χρειάστηκε καιρό μέχρι να πραγματοποιήσει εκεί το δικό του αντάρτικο.
Τα κείμενα που περιλαμβάνονται στον φετινό κατάλογο του φεστιβάλ αναφέρουν:
«Πενήντα χρόνια γιορτάζονται φέτος από την πρώτη παρέλαση Pride που έγινε ποτέ στο Ηνωμένο Βασίλειο: την πρώτη πορεία της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας σε ακόμη αφιλόξενους για εκείνη δρόμους, καθώς μόλις πέντε χρόνια είχαν συμπληρωθεί από την αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας.
Μια άλλη σημαντική επέτειος είναι τα 60 χρόνια που συμπληρώθηκαν πρόσφατα από τη θυελλώδη πρεμιέρα της ταινίας Victim στις αίθουσες. Ήταν η πρώτη δημιουργία που έθιγε ανοιχτά, και με επαναστατικό για την εποχή τρόπο, το ζήτημα της ομοφυλοφιλίας, προερχόμενη μάλιστα από φτασμένο σκηνοθέτη, με πασίγνωστο πρωταγωνιστή (Ντερκ Μπόγκαρντ) και έχοντας την υποστήριξη μεγάλου στούντιο.
Σε μια χώρα όπου η ομοφυλοφιλία διωκόταν μανιωδώς ως ποινικό αδίκημα, δεν είναι άξιο απορίας που το queer σινεμά (ο όρος, ίσως παρωχημένος στις μέρες μας, στάθηκε επί δεκαετίες χαρακτηριστικός ενός ολόκληρου κινηματογραφικού είδους) χρειάστηκε καιρό μέχρι να πραγματοποιήσει εκεί το δικό του αντάρτικο.
Άπαξ κι αυτό συνέβη, ωστόσο, η βρετανική οθόνη αγκάλιασε δυναμικά τη διαφορετικότητα και τον προσδιορισμό της σεξουαλικής ταυτότητας, παράγοντας στην πορεία συναρπαστικές ταινίες οι οποίες όχι μόνο κατέρριψαν ταμπού και αποτύπωσαν θαρραλέα τις –μέχρι πρότινος κρυφές– ζωές μιας σεβαστής ομάδας πληθυσμού, αναγκασμένης να μένει στο περιθώριο, αλλά κυρίως άνοιξαν τον δρόμο της ελεύθερης έκφρασης σε ένα σωρό εξαίρετους γκέι καλλιτέχνες, όπως ο Ντέρεκ Τζάρμαν ή ο Τέρενς Ντέιβις.
Το 28ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας επιχειρεί έναν ελάχιστο φόρο τιμής πρωτίστως στους σκηνοθέτες αυτούς, αλλά και σε όσους και όσες συνέλεξαν μέσα στα χρόνια αφηγήματα και βιώματα εκπροσώπων της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και τα αποτύπωσαν μοναδικά σε φιλμ.
Το μικρό, αλλά ελπίζουμε αντιπροσωπευτικό αφιέρωμα, συγκεντρώνει ταινίες σαν τους πολύ σημαντικούς σταθμούς ενός ταξιδιού που οδήγησε ανθρώπους στη χειραφέτηση, την αυτογνωσία, την αποφασιστική διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους και μια ολόκληρη κοινωνία στην κατανόηση και προσφάτως στη συμπερίληψη».
Το αφιέρωμα πραγματοποιείται με την υποστήριξη του British Council.
Οι ταινίες του αφιερώματος (τα συνοδευτικά κείμενα προέρχονται από τον κατάλογο του φεστιβάλ):
Θύμα (Victim)
(Ηνωμένο Βασίλειο, 1961, Σκηνοθεσία: Basil Dearden, Ηθοποιοί: Dirk Bogarde, Sylvia Syms, Dennis Price)
Ένας δικηγόρος στο Λονδίνο, επικείμενα σύμβουλος της Βασίλισσας και έτοιμος για ανώτατα αξιώματα, δέχεται την επίσκεψη του νεαρού με τον οποίον συνδέεται ερωτικά. O τελευταίος εκβιάζεται για την ομοφυλοφιλία του και αυτό απειλεί έμμεσα και τον (νυμφευμένο) δικηγόρο. Ένας θάνατος όμως, και ο κύκλος των βανδαλισμών που σφίγγει, τον σπρώχνουν να αποκαλύψει στην γυναίκα του την αλήθεια και να καταδιώξει τους εκβιαστές.
Το 1961 η ομοφυλοφιλία ήταν παράνομη στην Μεγάλη Βρετανία. Κι αυτός είναι μόνο ένας από τους λόγους της κεφαλαιώδους σημασίας μιας ριψοκίνδυνα πολιτικής, άκρως συναρπαστικής δημιουργίας. Στο κέντρο ένας γιγάντιος Ντερκ Μπόγκαρντ, στον πρώτο μείζονα ρόλο του, κομματιάζει το ως τότε κατασκευασμένο από το στούντιο προφίλ του και συνυπογράφει μια από τις ταινίες που άλλαξαν τον κόσμο.
Καταραμένη Κυριακή (Sunday Bloody Sunday)
(Ηνωμένο Βασίλειο, 1971, Σκηνοθεσία: John Schlesinger, Ηθοποιοί: Glenda Jackson, Peter Finch, Murray Head, Peggy Ashcroft)
O Ντάνιελ και η Άλεξ μοιράζονται ερωτικά έναν νεαρό καλλιτέχνη, τον Πολ. Γνωρίζουν ο ένας την ύπαρξη του άλλου, όχι όμως και τις συναισθηματικές τους πραγματικότητες. Μέσα σε δέκα μέρες οι ζωές τους θα αλλάξουν, και μια «Καταραμένη Κυριακή» οι επιπτώσεις θα είναι ορατές.
Με υπερόπλα τους Πίτερ Φιντς και Γκλέντα Τζάκσον, ο Τζον Σλέσιντζερ καταθέτει ένα σκηνοθετικό πολυφωνικό ρεσιτάλ ρευστότητας, περιεκτικής ασάφειας, που σταδιακά αποδίδει έναν πλήρη ψυχολογικό κόσμο, και ουσιαστικής τόλμης. Τόλμης που αντί να ναρκισσεύεται για τα στεγανά που υπερβαίνει, εμμένει στην ψυχή των γεγονότων της ζωής. Η Αγγλία της τρομερής οικονομικής κρίσης της εποχής θεριεύει στο φόντο, ο εβραϊσμός και η αγγλικότητα σχολιάζονται εύστοχα, η πραγματικότητα αφήνει ρωγμές ανεπούλωτες. Οσκαρικές υποψηφιότητες Σκηνοθεσίας, Σεναρίου και Α’ Ρόλων.
Σεμπαστιάν (Sebastiane)
(Ηνωμένο Βασίλειο, 1976, Σκηνοθεσία: Derek Jarman, Ηθοποιοί: Leonardo Treviglio, Barney James, Richard Warwick, Neil Kennedy)
Ο Ντέρεκ Τζάρμαν και ο Πολ Χάμφρες ξαναδιαβάζουν στα λατινικά την ιστορία του Άγιου Σεβαστιανού, εξορίζοντάς τον από την αυλή του Διοκλητιανού σε ένα παράκτιο φυλάκιο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Εκεί επιλέγει στωικά να απέχει από οποιαδήποτε πολεμική ή σεξουαλική δραστηριότητα, παρά τις πιέσεις των ανωτέρων του, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει το μαρτύριό του.
Η οριστική γνωριμία του arthouse κοινού με την ανδρική σάρκα, επήλθε με μια αφοπλιστικά ακομπλεξάριστη ματιά στο ομοερωτικό περιεχόμενο και υποκείμενο. Σώματα σε έκσταση που ακροβατούν στις χρυσές τομές μοναδικών συνθέσεων, λουσμένα στο φως, όπως και οι μελωδίες του Μπράιαν Ίνο που ακολουθούν την κίνηση του Θεού Απόλλωνα στον ουράνιο θόλο. Ο πόνος και η απόλαυση γίνονται ένα. To «Sebastiane» είναι η πρώτη queer αγιογραφία.
Η Τριλογία του Τέρενς Ντέιβις (The Terrence Davies Trilogy)
(Ηνωμένο Βασίλειο, 1976/1980/1983, Σκηνοθεσία: Terence Davies, Ηθοποιοί: Phillip Mawdsley, Nick Stringer, Valerie Lilley, Robin Hooper)
Αποτελούμενη από τρεις αυτοτελείς και συνάμα αλληλένδετες μικρού μήκους ταινίες, φτιαγμένες το 1976 («Children»), το 1980 («Madonna and Child») και το 1983 («Death and Transfiguration»), η «Τριλογία» του Ντέιβις είναι ένα αμίμητο ημερολόγιο ζωής, μια βαθιά συναισθηματική αποτύπωση/εικασία των χρόνων της ζωής μιας queer μελαγχολικής ιδιοσυγκρασίας στην μεταπολεμική Αγγλία.
Ανέκαθεν, όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια, ευφυής αυτοβιογράφος, ο Ντέιβις ιχνηλατεί τις σχέσεις με τον περίγυρό του, την δύστοκη οικογενειακή ζωή με την αγιογραφημένη μητέρα και τον ακατάλληλο πατέρα, το σχολείο των επιθετικών συνομηλίκων και του ασυναίσθητου συστήματος. Μακρινός συγγενής του Ντουανέλ του Τριφό, τούτο παίρνει το χρίσμα ακόμα και από τον Γκοντάρ (των κλασικά τεταμένων σχέσεων με το βρετανικό σινεμά) και ισχυρίζεται αγέραστα το κινηματογραφικό καθρέφτισμα της ευαίσθητης ψυχοσύνθεσης σε έναν αφιλόξενο κόσμο.
Μόρις (Maurice)
(Ηνωμένο Βασίλειο, 1987, Σκηνοθεσία: James Ivory, Ηθοποιοί: James Wilby, Hugh Grant, Rupert Graves, Denholm Elliot, Simon Callow, Billie Whitelaw, Barry Foster, Judy Parfitt, Phoebe Nicholls, Ben Kingsley)
Η ζωή ενός νεαρού ομοφυλόφιλου άνδρα κατά τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα στην Αγγλία και η ενηλικίωσή του σε μια χώρα «ανέκαθεν αντίρροπη στην αποδοχή της ανθρώπινης φύσης». Όταν ήρθε στον κόσμο μας κινηματογραφημένο το «Maurice» του Ε.Μ. Φόρστερ, υπό την καθοδήγηση του φρέσκου από την μεγάλη επιτυχία του «Δωματίου με Θέα», Τζέιμς Άιβορι, ίσως δεν χάλασε ο κόσμος στα εισιτήρια, όμως το mainstream σινεμά ανακάθισε και τέντωσε τ’ αυτιά του. Ήταν η εποχή που το AIDS γινόταν η λέξη-μπαμπούλας μιας γενιάς, ήταν το ζενίθ της πρωθυπουργίας της Μάργκαρετ Θάτσερ, ήταν όμως και η ώρα μιας αλλαγής.
Τέλεια εδουαρδιανή αναπαράσταση, εικαστική καλλιέπεια, προικισμένο καστ νέων και βετεράνων και βέβαια το διασκευαστικό λογοτεχνικό «ένστικτο Άιβορι», υπογράφουν ένα κινηματογραφικό κέντημα.
Young Soul Rebels
(Ηνωμένο Βασίλειο, 1991, Σκηνοθεσία: Isaac Julien, Ηθοποιοί: Valentine Nonyela, Mo Sesay, Dorian Healy, Frances Barber, Sophie Okonedo, Debra Gillett, Jason Durr, Gary McDonald, Eamon Walker)
Ενώ η Βρετανική Κοινοπολιτεία ετοιμάζεται να γιορτάσει την 25η επέτειο της στέψης της Βασίλισσας Ελισάβετ, το Λονδίνο εγκαινιάζει την πανκ αμφισβήτηση. Εντούτοις, με επίκεντρο της αφήγησης δύο νεαρούς DJs, που απ’ τα γκαράζ κηρύσσουν το funk και τη νεοσόουλ των Heptones και των Funkadelic, ο Τζούλιεν αδιαφορεί για το Μπάκιγχαμ και στρέφει το φακό στην μαύρη και την queer κοινότητα της εποχής, αρθρώνοντας την αγγλική απάντηση στο «Κάνε το Σωστό» του Σπάικ Λι.
Εκκινώντας το φιλμ με τη δολοφονία ενός νεαρού που ψωνίζεται στα πάρκα, καταγράφει τον άκρατο ρατσισμό και την ομοφοβία, τις πολιτικές συγκρούσεις που περνάνε από τη θεωρία στα πεζοδρόμια, κι εν τέλει ολόκληρη τη δυναμική στο περιθώριο μιας πολυπολιτισμικής μητρόπολης, πριν αυτή βυθιστεί στο σκοτάδι του θατσερισμού.
Το Φιλί της Πεταλούδας (Butterfly Kiss)
(Ηνωμένο Βασίλειο, 1995, Σκηνοθεσία: Michael Winterbottom, Ηθοποιοί: Amanda Plummer, Saskia Reeves)
Ήταν η καλημέρα του Γουιντερμπότομ στο σινεμά, έπειτα από διαδρομή ετών στην τηλεόραση. Ανάμεσα στα «Θέλμα και Λουίζ» και «Ζώνη του Λυκόφωτος», τούτο αφηγείται την ιστορία δύο γυναικών, μιας ψυχωτικής bisexual δολοφόνου και μιας σαγηνευμένης αθώας νεαρής, στην βόρεια Αγγλία. Ανατροπές και (αναλογικά της εποχής) σοκ αργότερα, το έργο μοιάζει απρόβλεπτο όσο και η βόλτα των κοριτσιών με το αυτοκίνητο, ποτέ δεν ξέρεις τι θα φέρει η επόμενη στροφή.
Το θρίλερ, τα road movies, η λεσβιακή ερωτική ιστορία, το ψυχόδραμα και η μαύρη κωμωδία, οδηγούν σε ένα κρεσέντο θεματολογίας, χαρακτήρων, εικόνας και (για την εποχή, πάντα) σοκ, που στα αποστειρωμένα μέσα της δεκαετίας του ‘90 ακουγόταν περίπου πρωτάκουστο, φρέσκο και δεδομένα καλοδεχούμενο. Αξέχαστη παρουσία της Αμάντα Πλάμερ.
Gods and Monsters
(Ηνωμένο Βασίλειο, 1998, Σκηνοθεσία: Bill Condon, Ηθοποιοί: Ian McKellen, Brendan Fraser, Lynn Redgrave, Lolita Davidovich)
Δικαιολογημένο Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου, υποψηφιότητα Α' Ανδρικού Ρόλου για τη σπουδαιότερη κινηματογραφική ερμηνεία του Ίαν ΜακΚέλεν, υποψηφιότητα Β ́ Γυναικείου Ρόλου για την εξαίρετη Λιν Ρέντγκρεϊβ και περισσότερα από 30 βραβεία από Ενώσεις Κριτικών και φεστιβάλ για μια ταινία που πλέον απολαμβάνει της φήμης μοντέρνου κλασικού για το queer σινεμά.
Βασισμένο στη ζωή του ομοφυλόφιλου χολιγουντιανού σκηνοθέτη Τζέιμς Γουέιλ («Η Μνηστή του Φρανκενστάιν»), το κομψοτέχνημα του Μπιλ Κόντον διηγείται τη σχέση φιλίας και κρυφής ερωτικής έλξης που αναπτύσσεται ανάμεσα στον ηλικιωμένο σκηνοθέτη και ένα νεαρό κηπουρό.
Το 28ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας θα πραγματοποιηθεί από τις 28 Σεπτεμβρίου έως τις 9 Οκτωβρίου 2022.
Για διαρκή ενημέρωση, το αναλυτικό πρόγραμμα πτοβολών και περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε τα aiff.gr και cinemagazine.gr.
