No.1

Το μυθικό Καρπενήσι

Το μυθικό Καρπενήσι Facebook Twitter
To εσωτερικό της Αγίας Τριάδας, σε φωτογραφία του Σπύρου Μελετζή, μετά την επίθεση των Γερμανών, το 1943
0

Η KATEXOMENH Ελλάδα ζει ένα θαύμα.

 

Ήδη, από το καλοκαίρι του 1943, «μόνο κατά ένα μικρό μέρος» είναι πραγματικά στα χέρια των κατακτητών, αναφέρει σε Έκθεση προς το Βερολίνο στις 5.10.1943, ο Γερμανός Στρατιωτικός Διοικητής, στρατηγός Β. Σπάιντελ. (Sekendorf)

 

 Στις ελευθερωμένες περιοχές, ούτε οι ξένες δυνάμεις κατοχής, ούτε η γερμανόδουλη κυβέρνηση της Αθήνας, ούτε η αγγλόδουλη του Καΐρου έχουν λόγο.

 

Τη διοίκηση στην Ελεύθερη Ελλάδα την ασκούν μόνο Έλληνες, χωρίς την παραμικρή παρέμβαση ξένων.  

 

«Η Ελευθέρα Ελλάς όχι μόνον δεν ξενοκρατείται, αλλά ζει υπό τους πλέον ελεύθερους δημοκρατικούς θεσμούς που εγνώρισε μέχρι τούδε ο ελληνικός λαός. Αυτό το ελεύθερο τμήμα είναι επίσης το πλέον ευνομούμενον τμήμα της Ελλάδος από καταβολής ελληνικού κράτους» (Ηλ. Τσιριμώκος, Ακρόπολις, 28.1.1973).

 

Για πρώτη φορά το κράτος δεν πνίγει το έθνος.

Για πρώτη φορά από το 1830, που η χώρα ανακηρύχθηκε επισήμως ανεξάρτητο κράτος, η ανεξαρτησία της δεν περιορίζεται στα χαρτιά.

 

O αντιστασιακός άνεμος που πνέει στην ελληνική ύπαιθρο σαρώνει φόβους και προκαταλήψεις, γκρεμίζει δομές παγιωμένες από χρόνια. Η ζωή οργανώνεται σε εντελώς νέα βάση, οι προπολεμικές σχέσεις του πολίτη με την εξουσία αλλάζουν ριζικά. 

 

Ο Άγγελος Σικελιανός, συνεπαρμένος, από τα θαυμαστά που συμβαίνουν στα ελληνικά βουνά, υμνεί τη νέα εποποιία:

  

Η Ελλάδα σέρνει το χορό, ψηλά, με τους Αντάρτες

-χιλιάδες δίπλες ο χορός, χιλιάδες τα τραπέζια-

κι είν’ οι νεκροί, στα ξάγναντα, πρωτοπανηγυριώτες.

 

Μεγάλη φήμη είχε αποκτήσει το Καρπενήσι.

Η ορεινή πρωτεύουσα της Ευρυτανίας, ήταν τυλιγμένη στην αχλή του μύθου. Ακόμα κι οι Γερμανοί, με όσα άκουγαν, του πρόσδιναν σημασία, περίπου, πρωτεύουσας κράτους.

 

Ο γερμανικός έλεγχος έφτανε ως τη Μακρακώμη. 

Αποκεί και πάνω η Ελλάδα ανέπνεε ελεύθερη στα βουνά με επίκεντρο το Καρπενήσι.

 

Οι Γερμανοί θεώρησαν ότι αρκετά το ανέχτηκαν.

Μετά τη συνθηκολόγηση των Ιταλών, αποφάσισαν στις 6 Οκτωβρίου 1943, να εκστρατεύσουν προς την Ελεύθερη Ελλάδα.

 

Μια επίλεκτη δύναμη 700 Waffen SS (οι πιο φανατισμένοι και σκληροί μαχητές του Ράιχ) με συνοδεία πυροβολικού, ξεκινάει από τη Λαμία για το Καρπενήσι να αποκαταστήσει τη χιτλερική τάξη.

 

O ΕΛΑΣ δεν το επιτρέπει.

Η ΧΙΙΙη Μεραρχία Ρούμελης διαθέτει πλέον το κατασχεθέν πυροβολικό των Ιταλών, και με άλλον αέρα χτυπάει τους Γερμανούς στη Μακρακώμη, την Πύλη προς την Ελεύθερη Ελλάδα. 

 

Την άμυνα της περιοχής είχε αναλαμβάνει το περίφημο Τάγμα Θανάτου του ΕΛΑΣ υπό τον εξαίρετο μόνιμο υπολοχαγό Ντίνο Γιαννακουλόπουλο.

 

Το πρώτο κύμα της γερμανικής επίθεσης διαρκεί έως αργά το μεσημέρι χωρίς να καμφθεί η ελληνική αντίσταση. Το δεύτερο, μετά την άφιξη γερμανικών ενισχύσεων από τη Λαμία, κρατάει έως τη δύση του ήλιου.

 

Οι Έλληνες παραμένουν ακλόνητοι στις θέσεις τους.

 

Τελικά η γερμανική δύναμη αναγκάστηκε σε πλήρη υποχώρηση με σοβαρότατες απώλειες, ενώ οι αντάρτες είχαν τέσσερις νεκρούς και εφτά βαριά τραυματισμένους.

 

Η Πύλη της Ελεύθερης Ελλάδας δεν είχε παραβιαστεί.

Το Καρπενήσι διατήρησε την αίγλη του.

 

Η συντριπτική νίκη, μεγέθυνε κι άλλο τη φήμη και τη σημασία του ελληνικού ένοπλου αγώνα στα μάτια Ελλήνων και ξένων. 

 

O Βρετανός αξιωματικός Άθως (Άρθουρ Έντμοντς), είναι ο επικεφαλής των Βρετανών συνδέσμων στη Ρούμελη, που απεργάζεται διαρκώς σχέδια κατά του ΕΛΑΣ. 

 

Όμως αυτή η νίκη είναι πολύ σημαντική για να αγνοηθεί. 

Έτσι, την επόμενη της μάχης, στέλνει στη ΧΙΙΙη Μεραρχία εκ μέρους της ΣΣΑ το ακόλουθο έγγραφο:

 

«Έχω την τιμήν να συγχαρώ εκ μέρους της εν Ελλάδι Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής, εσάς και όλους τους αντάρτες οι οποίοι έλαβον μέρος εις την μάχην, εναντίον των γερμανικών δυνάμεων, εις τα περίχωρα της Μακρακώμης». 

 

 

Αρχαιολογία & Ιστορία
0

No.1

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αλεξάνδρας, Βύρωνας, Πειραιάς: Τα προσφυγικά της Αθήνας 100 χρόνια μετά

Ιστορία μιας πόλης / Αλεξάνδρας, Βύρωνας, Πειραιάς: Τα προσφυγικά της Αθήνας 100 χρόνια μετά

Πώς μια λύση «έκτακτης ανάγκης» μετατρέπεται σε πολιτιστική κληρονομιά; Μπορούν τα προσφυγικά να αποτελέσουν πρότυπο για το μέλλον της κατοικίας; H καθηγήτρια Ιστορίας και Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής Αμαλία Κωτσάκη εξηγεί.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Πολυμέρης Βόγλης: «Ο ηρωισμός των μελλοθάνατων στην Καισαριανή ήταν ωμή πραγματικότητα»

Αρχαιολογία & Ιστορία / Πολυμέρης Βόγλης: «Ο ηρωισμός των 200 δεν ήταν κάποιο “κλισέ”»

Ο ιστορικός και καθηγητής Κοινωνικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας εξηγεί πώς φτάσαμε στην εκτέλεση των 200 κομμουνιστών πολιτικών κρατουμένων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του ’44.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Αναζητώντας την Ανατολή» μεταξύ πραγματικότητας και μύθων, παρελθόντος και παρόντος

Αρχαιολογία & Ιστορία / Τα μυστικά της Μέσης Ανατολής σε μια έκθεση στην Αθήνα

Η έκθεση «Αναζητώντας την Ανατολή - Διασταυρούμενες πορείες αρχαιολόγων» παρουσιάζει τις απαρχές της αρχαιολογικής έρευνας στη Μέση Ανατολή, τη σημασία της και τη σχέση της με τις ανασκαφές στην Ελλάδα.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Τι χρώμα είχε η αρχαία Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Τι χρώμα είχε η αρχαία Αθήνα;

Η αρχαία Αθήνα που γνωρίζουµε σήµερα είναι λευκή, όµως η πόλη των κλασικών χρόνων ήταν γεµάτη χρώµα. Η αρχαιολόγος και ιστορικός Χαρίκλεια Μπρεκουλάκη εξηγεί ότι οι αρχαίες πηγές, η πολυχρωµία της γλυπτικής και τα µνηµεία της Ακρόπολης µάς επιτρέπουν να ανασυνθέσουµε έναν κόσµο όπου το χρώµα είχε αισθητική, τεχνική και βαθιά συµβολική σηµασία.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Το 1986 φτάσαμε κοντά στον πυρηνικό αφοπλισμό. Τι πήγε στραβά και ο εφιάλτης επιστρέφει;

Αρχαιολογία & Ιστορία / Το 1986 ο πυρηνικός αφοπλισμός φαινόταν πιθανός. Γιατί ο εφιάλτης επιστρέφει;

Σαράντα χρόνια μετά την ιστορική Σύνοδο Κορυφής του Ρέικιαβικ, το όραμα για έναν κόσμο χωρίς πυρηνικά απομακρύνεται και ο κόσμος φαίνεται να οδεύει προς μια «νέα κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών».
THE LIFO TEAM
Ένα άγαλμα, δύο ζωές: Το παιδί που ταξίδεψε στον χρόνο

Ιστορία μιας πόλης / Ένα γλυπτό για τους ειδωλολάτρες και για τους χριστιανούς

Ένα μαρμάρινο κεφάλι αγοριού από τη ρωμαϊκή Αθήνα, με έναν σταυρό χαραγμένο στο μέτωπο, αφηγείται μια σπάνια ιστορία επιβίωσης. Πώς ένα αρχαίο, «ειδωλολατρικό» γλυπτό δεν καταστράφηκε, αλλά επανερμηνεύτηκε και απέκτησε νέα σημασία μέσα στους αιώνες;
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Έκφυλοι καλόγεροι και κολασμένες μοναχές στον Μεσοπόλεμο

Αρχαιολογία & Ιστορία / Έκφυλοι καλόγεροι και κολασμένες μοναχές στον Μεσοπόλεμο

«Το ότι ευάριθμοι κληρικοί αρχιμανδρίται, ιερείς και διάκονοι παρεσύρθησαν από την σημερινήν θύελλαν της ανομίας δεν είναι τίποτε νέον»: Αυτά αποκαλύπτει, μεταξύ άλλων, το σχετικό ρεπορτάζ της «Ακροπόλεως» το 1933.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
ΕΠΕΞ Πώς η τεχνητή νοημοσύνη βοήθησε στην ταυτοποίηση ενός Ναζί εκτελεστή

Αρχαιολογία & Ιστορία / Πώς η τεχνητή νοημοσύνη βοήθησε στην ταυτοποίηση ενός ναζί εκτελεστή

Μετά από έξι δεκαετίες, ο Γερμανός ιστορικός Γιούργκεν Ματέους κατάφερε να αποκαλύψει την ταυτότητα του αξιωματικού των SS που εκτελεί εν ψυχρώ έναν Εβραίο σε μία από τις πιο ανατριχιαστικές εικόνες του Ολοκαυτώματος.
THE LIFO TEAM
Θεολογία της Απελευθέρωσης, χριστιανισμός και παγανιστικές παραδόσεις στη Λατινική Αμερική

Αρχαιολογία & Ιστορία / «H Γουατεμάλα είναι γεμάτη φωτογραφίες εξαφανισμένων»

Η συνύπαρξη χριστιανισμού και αρχέγονων παραδόσεων των Μάγιας στη Γουατεμάλα μέσα από τον φακό της Λίλης Τσίγκου και μια αναδρομή στους αγώνες καθολικών ιερέων για κοινωνική δικαιοσύνη στη Νότια Αμερική.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Κάτω το Συγγρού! Ζήτω η ελευθερία! 

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Τι είναι το νοσοκομείον Συγγρού; Είναι η κόλασις που φαντάζονται;»

Τον Σεπτέμβρη του 1933 «έγκλεισται γυναίκες ελευθέρων ηθών εστασίασαν, αποπειραθείσαι να δραπετεύσουν» και ο Ε. Θωμόπουλος, ρεπόρτερ της εφημερίδας «Ακρόπολις», περιέγραψε όσα έγιναν στο αθηναϊκό νοσοκομείο.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ