ΑΠΕΡΓΙΑ ΓΣΕΕ

Η λέξη «ΑΝΑΓΚΗ», γραμμένη ελληνικά, στις φλόγες της Νοτρ Νταμ Facebook Twitter

Η λέξη «ΑΝΑΓΚΗ», γραμμένη ελληνικά, στις φλόγες της Νοτρ Νταμ

1

Μέσα από τις στάχτες της Παναγίας των Παρισίων, με τους Γάλλους να ψάλλουν στους δρόμους το Αve Maria σε κατάσταση σοκ, αίφνης κάποιοι (θέλουν να) πιστεύουν ότι αυτό που συνέβη το βράδυ της Δευτέρας ήταν προφητικό. Ότι ένας χρησμός, γραμμένος από τον Βίκτωρα Ουγκό στο «Η Παναγία των Παρισιών», επιβεβαιώθηκε.

Eίναι σύνηθες στις τραγωδίες – τις προσωπικές αλλά κυρίως τις συλλογικές- να αναζητούμε ερμηνείες μεταφυσικές, να εντοπίζουμε σημάδια της καταστροφής που προϋπήρχαν. Σαν από μια ανάγκη να το τοποθετήσουμε σε ένα επεξηγηματικό πλαίσιο αυτό που συνέβη για να μπορέσουμε να το διαχειριστούμε καλύτερα.

 

Ο «χρησμός» στην περίπτωση της φωτιάς ήταν αυτός  που έγραψε ο Βίκτωρ Ουγκό στον πρόλογο του μυθιστορήματός του το 1831. Διότι ο Ουγκό, ουσιαστικά δεν έγραψε για τον καταδικασμένο έρωτα ενός παραμορφωμένου άνδρα (Κουασιμόδος) και μιας όμορφης νέας (Εσμεράλδα). Εγραψε συμβολικά –ναι, αυτό που κάποιοι ονομάζουν προφητικά- για μια πόλη που γύριζε με αηδία την πλάτη της στον γοτθικό ναό που θεωρείτο στη δεκαετία του 1820 γκροτέσκος, κακότεχνος, κιτς.

 

Η λέξη «ΑΝΑΓΚΗ», γραμμένη ελληνικά, στις φλόγες της Νοτρ Νταμ Facebook Twitter
Ο Κουασιμόδος και η Εσμεράλντα (Τζίνα Λολομπρίντζιτα) στην κινηματογραφική μεταφορά του 1956
Η λέξη «ΑΝΑΓΚΗ», γραμμένη ελληνικά, στις φλόγες της Νοτρ Νταμ Facebook Twitter

 

Η πληγή αυτή δεν ήταν άλλη από μια βαθιά χαραγμένη στο μάρμαρο, μαυρισμένη από το πέρασμα των χρόνων επιγραφή με ελληνικά γράμματα. Η λέξη ΑΝΑΓΚΗ που εντόπισε ο συγγραφέας σε μια σκοτεινή πλευρά του ναού κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψής του

 

 

Vulgar ήταν η φράση που αγαπούσαν να λένε τότε οι Παριζιάνοι που είχαν υποκύψει στην γοητεία της αναγεννησιακής αρχιτεκτονικής οργίζοντας τον Ουγκώ. Οι ίδιοι που μετά την κυκλοφορία του βιβλίου αγάπησαν παράφορα τον ναό και απαίτησαν την συντήρησή του και την επιστροφή στις ένδοξες μέρες. 

 

Η ανάγκη του Ουγκό να προστατέψει την Νοτρ Νταμ από την απαξίωση, την εγκατάλειψη που είχε ήδη προκαλέσει σημαντικές φθορές στον ναό, αλλά και οι ψίθυροι περί κατεδάφισης – υπήρχε εκείνη την εποχή μια γενικευμένη πίεση για αποκαθήλωση κτιρίων της γοτθικής αρχιτεκτονικής- τον ώθησε να γράψει το βιβλίο. Και κάπως έτσι ένα μυθιστόρημα μετέτρεψε ένα παραμελημένο κτίριο σε εθνικό θησαυρό.

 

Ο τρόπος που οι άνθρωποι πληγώνουν τα κτίρια ήταν το νεύμα που οδήγησε στην συγγραφή τον Ουγκό – ο ίδιος παραδεχόταν ότι οι σπουδαιότερες, οι πιο μεγαλειώδεις ιδέες της ανθρωπότητας έχουν καταγραφεί στο σώμα της αρχιτεκτονικής. Η πληγή αυτή δεν ήταν άλλη από μια βαθιά χαραγμένη στο μάρμαρο, μαυρισμένη από το πέρασμα των χρόνων επιγραφή με ελληνικά γράμματα. Η λέξη ΑΝΑΓΚΗ που εντόπισε ο συγγραφέας σε μια σκοτεινή πλευρά του ναού κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψής του.

Οργίστηκε από αυτή τη βαναυσότητα, την επιβολή του ανθρώπου πάνω στο αρχιτεκτόνημα. «Ποια ήταν αυτή η βασανισμένη ψυχή που δεν ήταν πρόθυμη να εγκαταλείψει τον κόσμο χωρίς προηγουμένως να αφήσει το στίγμα του εγκλήματος ή της δυστυχίας πάνω σε αυτό τον αρχαίο ναό;» αναρωτιέται στην εισαγωγή του βιβλίου.  Ένα χρόνο πριν είχε εκδώσει ένα οργισμένο κείμενο με τίτλο «Πόλεμος στους κατεδαφιστές» (Guerre aux demolisseurs!) 

 

O καλύτερος Κουασιμόδος που έγινε ποτέ: ο Τσαρλς Λώτον, στην κινηματογραφική μεταφορά του 1939

................................................................................................................................................

 

Στον περίφημό πρόλογό του ο Ουγκώ γράφει:

 

Ο άνδρας που έγραψε την λέξη πάνω στον τοίχο εξαφανίστηκε στο πέρασμα των γενεών και των αιώνων. Με την σειρά της η λέξη σβήστηκε από τον τοίχο της εκκλησίας. Και ίσως η ίδια η εκκλησία, σύντομα θα εξαφανιστεί από το πρόσωπο της γης.

 

Το βιβλίο έσωσε τότε τον ναό και τον καθιέρωσε παγκοσμίως ως εικονογραφικό σύμβολο του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Η απειλή εξουδετερώθηκε. Το ατύχημα της Δευτέρας δεν κρύβει μέσα του κανένα σπέρμα απόδοσης δικαιοσύνης. Εφτασε στο 856ο έτος της ιστορίας της δικαιωμένη η Παναγία των Παρισίων, εκφράζοντας όχι απλώς ένα σύμβολο της πίστης, αλλά ένα σύμβολο οικουμενικότητας. Και ας βλέπουν κάποιοι την λέξη ΑΝΑΓΚΗ να προβάλλεται ξανά πάνω στους μαυρισμένους από την φωτιά πύργους της. 

 

Η λέξη «ΑΝΑΓΚΗ», γραμμένη ελληνικά, στις φλόγες της Νοτρ Νταμ Facebook Twitter
Και η εκδοχή της Disney

Αρχαιολογία & Ιστορία
1

ΑΠΕΡΓΙΑ ΓΣΕΕ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Λέλα Καραγιάννη: Η συγκλονιστική ιστορία της ηρωίδας - κατασκόπου της Εθνικής Αντίστασης

Ιστορία μιας πόλης / Λέλα Καραγιάννη: Η ηρωίδα-κατάσκοπος της Εθνικής Αντίστασης

Δρόμοι πήραν το όνομά της, προτομή της στέκεται στα Εξάρχεια, μετά θάνατον βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών, ντοκιμαντέρ περιστρέφονται γύρω από τη ζωή της. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον σκηνοθέτη Βασίλη Λουλέ για τη Λέλα Καραγιάννη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ενοίκια στα ύψη, gentrification και ηχορύπανση: Η Ρώμη του Νέρωνα είχε όλα τα προβλήματα των σημερινών μητροπόλεων

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ενοίκια στα ύψη, gentrification και ηχορύπανση: Η Ρώμη του Νέρωνα είχε όλα τα προβλήματα των σημερινών μητροπόλεων

Παρότι η απόσταση που μας χωρίζει από την κλασική Ρώμη είναι τεράστια, τα αστικά προβλήματα που αντιμετώπισε μοιάζουν να επαναλαμβάνονται ανά τους αιώνες.
THE LIFO TEAM
Πεθαίνοντας στη Μυκηναϊκή Αττική: Το νεκροταφείο στο Κολικρέπι Σπάτων

Ιστορία μιας πόλης / Πεθαίνοντας στη Μυκηναϊκή Αττική: To νεκροταφείο στο Κολικρέπι Σπάτων

Πώς πέθαιναν οι άνθρωποι στη Μυκηναϊκή Αττική; Τι τιμές τους επεφύλασσαν οι συνάνθρωποί τους; Και τι συμπεράσματα προκύπτουν από τα ταφικά έθιμα στα περίχωρα της Αθήνας κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την Νίκη Παπακωνσταντίνου για το προϊστορικό νεκροταφείο στο Κολικρέπι Αττικής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ο βράχος, η θάλασσα και το τελεφερίκ στη Μονεμβασιά

Guest Editors / Ο βράχος, η θάλασσα και το τελεφερίκ στη Μονεμβασιά

Το σχέδιο για την εγκαθίδρυση τελεφερίκ εκπλήσσει καθώς φανερώνει μια μεταστροφή του υπουργείου Πολιτισμού από πολιτικές ήπιας παρέμβασης και χαμηλού φωτισμού τις οποίες ακολούθησε για δεκαετίες. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επέμβαση που έχει γίνει στον βράχο εδώ και πάνω από δύο αιώνες και ίσως τη μεγαλύτερη που έχει γίνει ποτέ μετά την ανοικοδόμηση των τειχών.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΤΣΩΝΑΣ
Τι σήμαινε να είσαι ασθενής στο Αιγινήτειο στις αρχές του 20ου αιώνα;

Ιστορία μιας πόλης / Τι σήμαινε να είσαι ασθενής στο Αιγινήτειο στις αρχές του 20ού αιώνα;

Χάρη σε ένα κληροδότημα, ιδρύεται στις αρχές του 20ου αιώνα επί της Λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας ένα νοσοκομείο το οποίο στεγάζει την έδρα της Νευροψυχιατρικής του ΕΚΠΑ. Ένα νοσοκομείο του οποίου η σχέση με το Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά και με τις κοινωνικές μεταβολές στην πόλη και στη χώρα είναι άρρηκτες. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά για την ιστορία του Αιγινητείου με την ιστορικό Δέσπω Κριτσωτάκη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Αθηναϊκή οπερέτα: Ευρωπαϊκός αέρας και η μοντέρνα ζωή των αστών του Mεσοπολέμου

Ιστορία μιας πόλης / Αθηναϊκή οπερέτα: Ευρωπαϊκός αέρας στη ζωή των αστών του Mεσοπολέμου

Η οπερέτα στην Αθήνα ανθίζει και εξελίσσεται εν μέσω μεγάλων ιστορικών γεγονότων: Βαλκανικοί πόλεμοι, εθνικός διχασμός και αργότερα η Μικρασιατική Καταστροφή. Ήταν η οπερέτα μια διέξοδος για τους Αθηναίους της εποχής; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Αλέξανδρο Ευκλείδη για την ιστορία και τους μεγάλους σταθμούς της αθηναϊκής οπερέτας.
THE LIFO TEAM
Κωνσταντίνος Δοξιάδης: Ο πρωτοπόρος πολεοδόμος και η έρευνα του για τους κατοίκους της Αθήνας

Ιστορία μιας πόλης / Κωνσταντίνος Δοξιάδης: Ο πρωτοπόρος πολεοδόμος της Αθήνας

Πρωτοπορία, όραμα, κοσμοπολιτισμός: Τα υλικά με τα οποία ήταν φτιαγμένος ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Μαριάννα Χαριτωνίδου για την δράση, την έρευνά του για τους κατοίκους της Αθήνας, την παρακαταθήκη του στην πόλη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ο διαβόητος αρχαιοκάπηλος Ρόμπιν Σάιμς και ο ελληνικός του σύνδεσμος

Ρεπορτάζ / Ο διαβόητος αρχαιοκάπηλος Ρόμπιν Σάιμς και ο ελληνικός του σύνδεσμος

Ποιος είναι ο διαβόητος Βρετανός λαθρέμπορος από την εταιρεία του οποίου ανακτήθηκαν πρόσφατα εκατοντάδες αρχαιότητες μετά από μακροχρόνια διεκδίκηση από το ελληνικό Δημόσιο;
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Σχέδια για τις Απόκριες του 1933 και τα έθιμα της Παλιάς Αθήνας

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Οι παληές αθηναϊκές Απόκρηες»: Πώς γιορτάζονταν πριν έναν αιώνα;

Μια σειρά από σχέδια που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Παναθήναια» σχετικά με τις Απόκριες και άρθρα από το περιοδικό «Μπουκέτο» για τα αποκριάτικα έθιμα της παλιάς Αθήνας.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΛΑΣΑΚΗΣ
Γίγαντες, Τρίτωνες και ένα ανάκτορο στην Αθήνα

Ιστορία μιας πόλης / Γίγαντες, Τρίτωνες και ένα ανάκτορο στην Αθήνα

Πού μπορούμε να δούμε το Ανάκτορο των Γιγάντων σε μια βόλτα μας στο κέντρο της πόλης και τι συμβολίζουν τα γλυπτά που υπάρχουν στο πρόπυλο; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον αρχαιολόγο Γιάννη Θεοχάρη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
ΠΕΑΝ: Όταν ανατινάχτηκαν τα γραφεία της φιλοναζιστικής ΕΣΠΟ στην οδό Γλάδστωνος

Ιστορία μιας πόλης / ΠΕΑΝ: Όταν ανατινάχτηκαν τα γραφεία της φιλοναζιστικής ΕΣΠΟ στην οδό Γλάδστωνος

Ποια ήταν η ολιγομελής ομάδα ΠΕΑΝ που έμεινε στην ιστορία για τις ριψοκίνδυνες δράσεις της ενάντια στους Ναζί; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Ευάνθη Χατζηβασιλείου για την Πανελλήνιο Ένωση Αγωνιζομένων Νέων.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Χαιρώνεια: Η μάχη που γέννησε τον σύγχρονο άνθρωπο

Ιστορία μιας πόλης / Χαιρώνεια: Η μάχη που γέννησε τον σύγχρονο άνθρωπο

Στις 2 Αυγούστου του 338 π.Χ. ο Φίλιππος Β’ οδηγεί τους Μακεδόνες σε μία μάχη η έκβαση της οποίας θα αλλάξει τον κόσμο. Τι σήμανε για τη Μακεδονία, την Αθήνα και τον ελλαδικό χώρο η Μάχη της Χαιρώνειας; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Παναγιώτη Ιωσήφ, συνεπιμελητή της έκθεσης που έχει ως θέμα την ιστορική μάχη και τρέχει αυτό το διάστημα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ανέκδοτες και σπάνιες εικόνες από την κατασκευή του Ηλεκτρικού στην Ομόνοια (πριν έναν αιώνα)

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ανέκδοτες και σπάνιες εικόνες από την κατασκευή του Ηλεκτρικού στην Ομόνοια, πριν από έναν αιώνα

Η LiFO, σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, θα παρουσιάσει μια σειρά από ανέκδοτα και σπάνια ντοκουμέντα για διάφορα θέματα από τη λαμπρή, ή και όχι τόσο, ιστορία του τόπου μας. Ξεκινάμε με τον ιστορικό σταθμό του Ηλεκτρικού στην Ομόνοια, που δεν ήταν πάντοτε υπόγειος.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΛΑΣΑΚΗΣ
Όταν ανέβηκε στην Αθήνα η οπερέτα «Χασίς»

Ιστορία μιας πόλης / Όταν ανέβηκε στην Αθήνα η οπερέτα «Χασίς»

Ποιοι κάνουν χρήση ναρκωτικών στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα στην Ελλάδα και ποιο είναι το κοινωνικό αποτύπωμα των ναρκωτικών στην Αθήνα της εποχής; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον ιστορικό και ερευνητή Κωστή Γκοτσίνα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Πώς ζούσαν οι Ρωμαίοι στρατιώτες; Η καθημερινή ζωή των ανθρώπων πίσω απ’ την πολεμική μηχανή

Αρχαιολογία & Ιστορία / Πώς ζούσαν οι Ρωμαίοι στρατιώτες; Η καθημερινότητα πίσω απ’ την πολεμική μηχανή

Μια νέα έκθεση στο Βρετανικό Μουσείο αποκαλύπτει τη ζωή των Ρωμαίων που έζησαν μέσα στις τάξεις του στρατού της Αυτοκρατορίας και την υπηρέτησαν πιστά.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
«Δεν ξέρουμε πού βρίσκεται το σώμα του Αλέξανδρου, όμως ο τάφος του είναι σίγουρα στην Αλεξάνδρεια»

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Δεν ξέρουμε πού βρίσκεται το σώμα του Αλέξανδρου, όμως ο τάφος του είναι σίγουρα στην Αλεξάνδρεια»

Η Καλλιόπη Λημναίου-Παπακώστα, διευθύντρια του Ελληνικού Ινστιτούτου-Ιδρύματος Αλεξανδρινού Πολιτισμού, που σκάβει στην Αλεξάνδρεια από το 1998 μιλά για τις ανασκαφές που πραγματοποιεί εκεί, τα μέχρι στιγμής ευρήματα, τον Μεγαλέξανδρο, τη σχέση του με την Αίγυπτο και το πολυσυζητημένο ντοκιμαντέρ του Netflix, στο οποίο συμμετείχε.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ

σχόλια

1 σχόλια