TO BLOG ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΣΤΑΒΕΡΗ

Romani Herstory

Romani Herstory

 

'Ενα ψηφιακό αρχείο για τις γυναίκες Ρομά

Η Romani Herstory είναι μια συνεχώς αυξανόμενη ψηφιακή βιβλιοθήκη που τιμά τις γυναίκες με τσιγγάνικη καταγωγή, του παρελθόντος και του παρόντος, αφανείς ηρωίδες και πρωτοπόρες που αρνήθηκαν να συμμορφωθούν με τα στερεότυπα.


Σε πολλές χώρες της Ευρώπης, οι Ρομά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τον κοινωνικό αποκλεισμό, την έλλειψη πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας ή εκπαίδευσης, καθώς και προκλήσεις στην εύρεση εργασίας και κατάλληλης στέγασης. Αν οι Ρομά υποφέρουν από έλλειψη πολιτικής εκπροσώπησης, οι γυναίκες Ρομά, ειδικότερα, αγωνίζονται να ακουστούν και να προβληθούν, ακόμη και στους κυρίαρχους φεμινιστικούς κύκλους.

Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης έχουν συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στη διαμόρφωση μιας εικόνας της θηλυκότητας των Ρομά που είτε φετιχοποιεί τις γυναίκες Ρομά και Σίντι (ως μάντισσες, μάγισσες ή εξωτικά, μυθικά πλάσματα) είτε τις απαξιώνει (ως βρώμικες και αναλφάβητες επαίτες). Η σπανιότητα και το "ξάσπρισμα" των γυναικείων χαρακτήρων των Ρομά μέσα στη λαϊκή κουλτούρα έχει συμβάλει στην άρνηση του πιο βασικού μας ανθρωπισμού.

Ωστόσο, οι γυναίκες Ρομά αποτελούν ουσιαστικό μέρος της κοινωνίας: ως πολίτες, καλλιτέχνιδες, επιστήμονες, συγγραφείς, ακτιβίστριες, οι γυναίκες Ρομά έχουν συμβάλει στη βελτίωση του περιβάλλοντός τους με μυριάδες τρόπους. Πολλές από αυτές έχουν αφήσει το στίγμα τους σε τομείς τόσο διαφορετικούς όσο οι τέχνες, η πολιτική, η επιστήμη ή η μόδα. Δεν πάσχουμε καθόλου από έλλειψη θετικών προτύπων: πάσχουμε από έλλειψη ορατότητας! Το Ψηφιακό Αρχείο Romani Herstory έχει ως στόχο να παράσχει μια αντίθετη αφήγηση και να αναιρέσει την αποσιώπηση και τη διαγραφή της τεράστιας συνεισφοράς μας στην κοινωνία.

Romani Herstory Facebook Twitter
Η Soledad Miranda στην ισπανική ταινία El sonido de la muerte (1966) του José Antonio Nieves Conde.

Soledad Miranda

(1943 - 1970)

Η Soledad Miranda (γεννημένη με το όνομα Soledad Rendón Bueno) ήταν Ισπανίδα ηθοποιός, χορεύτρια και τραγουδίστρια που κατάγεται από τους Ρομά και γεννήθηκε το 1943 στη Σεβίλλη της Ισπανίας.

Η Soledad μεγάλωσε σε μια οκταμελή φτωχική οικογένεια. Ο πατέρας της εργαζόταν σε μια ψαραγορά, ενώ η μητέρα της Gitana εργαζόταν σε ένα εργοστάσιο σπίρτων. Η Soledad ήταν όμως και ανιψιά της διάσημης ηθοποιού και χορεύτριας φλαμένκο Paquita Rico.

Η Soledad ξεκίνησε την καριέρα της στη νεαρή ηλικία των 8 ετών, όταν προσλήφθηκε ως χορεύτρια και τραγουδίστρια φλαμένκο στην Έκθεση της Σεβίλλης. Μετακόμισε στη Μαδρίτη στα 16 της και έκανε το ντεμπούτο της στον κινηματογράφο το 1960 ως χορεύτρια στο μιούζικαλ La belle Mimi. Έγινε περιζήτητη από τα ταμπλόιντ ως η φημολογούμενη φίλη του πιο διάσημου ταυρομάχου της εποχής, Manuel Benítez (γνωστού και ως El Cordobés). Όμως εκείνη την εποχή δυσκολευόταν ως ηθοποιός και παραλίγο να εγκαταλείψει την καριέρα της, μέχρι που άρχισε να βρίσκει πιο τακτικά δουλειά και να μπορεί να στέλνει χρήματα στην οικογένειά της.

Η Soledad εμφανίστηκε σε περισσότερες από 30 ταινίες κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 και πρωταγωνίστησε σε πολλά ερωτικά θρίλερ, όπως στο Κόμης Δράκουλας και το Vampyros Lesbos , με το ψευδώνυμο Susann Korda. Επίσης, γύρισε ταινίες τρόμου, κωμωδίες και ακόμη και ένα σπαγγέτι γουέστερν (Sugar Colt). Κυκλοφόρησε επίσης μερικούς ποπ δίσκους στα μέσα της δεκαετίας του 1960.

Το 1966 παντρεύτηκε τον Πορτογάλο οδηγό αγώνων αυτοκινήτου José Manuel da Conceiçao Simões και το ζευγάρι απέκτησε έναν γιο, τον Antonio. Η Soledad έκανε ένα διάλειμμα από την υποκριτική για δύο χρόνια προκειμένου να μεγαλώσει τον γιο της, αλλά επέστρεψε στον κινηματογράφο με έναν ρόλο το 1969 στο γουέστερν 100 τουφέκια.

Κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού στην Πορτογαλία για την υπογραφή ενός νέου συμβολαίου τον Αύγουστο του 1970, το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαιναν η Soledad και ο σύζυγός της συγκρούστηκε με ένα μικρό φορτηγό κοντά στη Λισαβόνα. Η Soledad δυστυχώς υπέκυψε στα σοβαρά της τραύματα στο κεφάλι και στην πλάτη. Ήταν 27 ετών.

RH

Romani Herstory Facebook Twitter
Η Rose Bouglione (δεξιά) μαζί με τον Sampion και την Regina Bouglione υποδέχονται την Joséphine Baker. Φωτ. Cirque d' Hiver

Rosa Bouglione

(1910 - 2018)

Η Rosa Bouglione (γεννημένη Rosalie Van Been) ήταν Σίντι γαλλοβελγίδα καλλιτέχνιδα του τσίρκου που γεννήθηκε το 1910 στο Ixelles του Βελγίου.

Η Rosa γεννήθηκε σε ένα τροχόσπιτο, σε μια οικογένεια ιδιοκτητών τσίρκου και καλλιτεχνών. Άρχισε να εργάζεται στην οικογενειακή επιχείρηση από παιδί, στο πλευρό του πατέρα της, ο οποίος ήταν θηριοδαμαστής. Μια από τις πιο αγαπημένες της παραστάσεις ήταν ο "χορός της σερπαντίνας", τον οποίο έκανε μέσα σε ένα κλουβί γεμάτο λιοντάρια.

Όταν ήταν 18 ετών, η Rosa παντρεύτηκε τον Joseph Bouglione - ο οποίος θα γινόταν ένας θρυλικός διευθυντής τσίρκου. Η γαμήλια τελετή τους πραγματοποιήθηκε μέσα σε ένα κλουβί με λιοντάρια, και σύντομα η Rosa εντάχθηκε στο τσίρκο Bouglione. Αργότερα περιέγραψε τη γνωριμία με τον σύζυγό της ως "κεραυνοβόλο έρωτα". Η Ρόζα και ο Joseph παρέμειναν μαζί μέχρι το τον θάνατο του Joseph το 1987.

Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και της γερμανικής κατοχής, οι Bouglione μπόρεσαν να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους (πιστεύεται ότι το ιταλικό όνομα που ακουγόταν μπορεί να έκρυβε την καταγωγή τους από τους Ρομά). Η οικογένεια εκμεταλλεύτηκε τη θέση της για να βοηθήσει κόσμο όσο μπορούσε: έκρυψε Εβραίους καλλιτέχνες μέσα στο τσίρκο και, προς το τέλος της γερμανικής κατοχής του Παρισιού, επέτρεψε επίσης σε αντιστασιακούς να κρύψουν εκεί τα όπλα τους. Ορισμένοι από τους κλόουν τους (όπως οι διάσημοι Alex και Zavatta) έκαναν επίσης περιστασιακά αντιναζιστικούς υπαινιγμούς στα σκετς τους, θέτοντας συχνά σε κίνδυνο τους Bouglione.

Το 2011, η Rosa δημοσίευσε τα απομνημονεύματά της: Un mariage dans la cage aux lions. La grande saga du cirque Bouglione (Ένας γάμος στο κλουβί των λιονταριών. Το έπος του τσίρκου Bouglione).

Πέθανε το 2018, σε ηλικία 107 ετών. Συνέχιζε να εργάζεται στην οικογενειακή επιχείρηση μέχρι την τελευταία της μέρα. Η κηδεία της έγινε στην πίστα του Cirque d'Hiver και θάφτηκε στον τάφο της οικογένειας Bouglione στο νεκροταφείο του Lizy-sur-Ourcq, κοντά στο Παρίσι. Η Rosa άφησε πίσω της 7 παιδιά και 55 εγγόνια και δισέγγονα. Τα εγγόνια της συνεχίζουν σήμερα να διευθύνουν το Cirque d'Hiver-Bouglione και το Cirque Joseph Bouglione.

RH

Romani Herstory Facebook Twitter
Η Sofia Kovalevskaya σε πίνακα της Ρωσίδας ζωγράφου Marina Andreyevna Ivanova.

Sofia Kovalevskaya

(1850-1891)
 

Η Sofia Kovalevskaya (γεννημένη Korvin-Krukovskaya) ήταν Ρωσίδα μαθηματικός με καταγωγή από τους Ρομά, η οποία γεννήθηκε το 1850 στη Μόσχα. Θεωρείται πρωτοπόρος για τις γυναίκες στα μαθηματικά σε όλο τον κόσμο και ήταν η πρώτη γυναίκα που απέκτησε διδακτορικό στα μαθηματικά.

Η Sofia είχε μικτή ρωσική, πολωνική, γερμανική και Ρομά καταγωγή (από τη γιαγιά της, από τη πλευρά της μητέρα της). Έλαβε καλή εκπαίδευση μέσω ιδιωτικής διδασκαλίας και από νωρίς ενδιαφέρθηκε για τα μαθηματικά. Παρόλο που αποδείχθηκε ταλαντούχα μαθήτρια, δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει την εκπαίδευσή της, καθώς οι γυναίκες δεν είχαν ακόμη δικαίωμα να φοιτήσουν σε πανεπιστήμια στη Ρωσία.

Προχώρησε σε εικονικό γάμο με έναν νεαρό φοιτητή παλαιοντολογίας, τον Vladimir Kovalevskij, ώστε να μπορέσει να σπουδάσει στο εξωτερικό (οι γυναίκες εκείνη την εποχή δεν επιτρεπόταν να φύγουν από τη χώρα χωρίς τη συνοδεία πατέρα ή συζύγου). Το 1869, η Sofia μετακόμισε στη Γερμανία και άρχισε να παρακολουθεί διαλέξεις στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης. Τελικά απέκτησε διδακτορικό στα μαθηματικά. Η έρευνά της της χάρισε κάποια αναγνώριση στην επιστημονική κοινότητα, αλλά μη μπορώντας να βρει θέση στο Πανεπιστήμιο, επέστρεψε στη Ρωσία το 1874 με τον σύζυγό της.

Αν και η σχέση τους είχε ξεκινήσει ως αμοιβαία συμφωνία χωρίς να υπεισέρχονται πραγματικά ρομαντικά συναισθήματα, η Sofia και ο Βλαντιμίρ απέκτησαν τελικά μαζί ένα παιδί. Αλλά δύο χρόνια μετά τη γέννηση της κόρης της, η Sofia άφησε το νήπιο υπό τη φροντίδα συγγενών και επέστρεψε στην αληθινή της αγάπη: τα μαθηματικά. Το 1883, εξασφάλισε μια θέση διδασκαλίας στη Σουηδία, στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Την επόμενη χρονιά έγινε μέλος της συντακτικής επιτροπής του μαθηματικού περιοδικού Acta Mathematica, συνέχισε να γράφει πολλά σημαντικά επιστημονικά άρθρα καθώς και αυτοβιογραφικά βιβλία και κέρδισε σημαντικά βραβεία, όπως το Prix Bordin της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών. Η Sofia ήταν επίσης γνωστή ως  υπέρμαχος των δικαιωμάτων των γυναικών και ένθερμη σοσιαλίστρια. Πέθανε από πνευμονικές επιπλοκές σε ηλικία 41 ετών και θάφτηκε στη Σουηδία.

Δεν είναι σαφές αν η Sofia μεγάλωσε με την κουλτούρα των Ρομά και αν αναφέρθηκε ποτέ σε άλλους για την εθνικότητά της. Αυτό ήταν, ωστόσο, μέρος της προσωπικής της ιστορίας, όπως ήταν και για την αδελφή της Anna, η οποία ήταν και η ίδια μια αξιόλογη φεμινίστρια και πολιτική ακτιβίστρια [οι δύο αδελφές συμμετείχαν στην Παρισινή Κομμούνα -σ.σ.].

RH

Romani Herstory Facebook Twitter
Η Dolores "Lola" Flores στην ισπανική ταινία Estrella de Sierra Morena (1952) του Ramón Torrado.

Dolores "Lola" Flores

(1923-1995)

Η Dolores "Lola" Flores, γνωστή και ως La Faraona, ήταν Ισπανίδα τραγουδίστρια, χορεύτρια και ηθοποιός με τσιγγάνικη καταγωγή που γεννήθηκε το 1923 στη Jerez de la Frontera της Ισπανίας.

Η Lolaήταν το μεγαλύτερο από τρία παιδιά. Ο πατέρας της, Pedro Flores Pinto, ήταν ιδιοκτήτης μπαρ και η μητέρα της, Rosario Ruiz Rodriguez, μοδίστρα. Ξεκίνησε να χορεύει σε μικρή ηλικία και έκανε το επίσημο ντεμπούτο της σε ηλικία μόλις 16 ετών στον θίασο του Custodia Romero. Μετά από αρκετές παραστάσεις, μετακόμισε στη Μαδρίτη και εκεί έγινε γρήγορα διάσημη, υπογράφοντας ένα από τα πιο ακριβά συμβόλαια της εποχής. Το 1941, άρχισε να εμφανίζεται με τον μεγαλύτερό της σε ηλικία σόουμαν του φλαμένκο Manolo Caracol, μια επαγγελματική σχέση που σύντομα έγινε και ρομαντική. Εμφανίστηκε επίσης σε 38 ταινίες μεταξύ 1939 και 1987.

Το 1957, η Lola παντρεύτηκε τον Αντόνιο Γκονζάλες, έναν Ρομά κιθαρίστα από τη Βαρκελώνη. Μαζί απέκτησαν τρία παιδιά, τα οποία θα γίνονταν και τα ίδια τραγουδιστές και ηθοποιοί. Αν και η Lola συχνά αναφερόταν στον εαυτό της ως "paya" (μη Ρομά) - καθώς οι ρίζες της από την Ρομά καταγωγή της βρίσκονταν μόνο στον παππού της από τη μητέρα της -, εξακολουθούσε να ταυτίζεται έντονα με την κουλτούρα των Ρομά καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής της και να θεωρείται από ορισμένους ως είδωλο της Τσιγγάνας στην Ισπανία.

Στη δεκαετία του 1990, η Lola παρουσίασε τη δική της εκπομπή στη δημόσια τηλεόραση TVE. Συνέχισε να τραγουδά και να χορεύει μέχρι τις τελευταίες της ημέρες, ακόμη και όταν αρρώστησε βαριά λόγω καρκίνου του μαστού που είχε διαγνωστεί το 1972.

Πέθανε το 1995, σε ηλικία 72 ετών, και θάφτηκε στο Cementerio de la Almudena στη Μαδρίτη. Εκατοντάδες χιλιάδες πενθούντες παρακολούθησαν την κηδεία της, η οποία μεταδόθηκε επίσης ζωντανά από την τηλεόραση.

Το 2007 γυρίστηκε μια ταινία για τη ζωή της με τίτλο Lola, la película.

RH

Romani Herstory Facebook Twitter
H Laura Halilovic επί το έργον σε γύρισμα της ταινίας της "Εγώ, η τσιγγάνικη οικογένειά μου και ο Γούντι Άλεν" (2010). © Laura Halilovic

Laura Halilovic

(1989)
 

Η Laura Halilovic είναι Ιταλίδα Ρομά σκηνοθέτης, γεννημένη το 1989 στο Piemonte της Ιταλίας.

Η οικογένεια της Laura κατάγεται από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και μετακόμισε στην Ιταλία στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Δεν μπόρεσε ωστόσο να αποκτήσει την ιταλική υπηκοότητα για μεγάλο χρονικό διάστημα, αν και γεννήθηκε, μεγάλωσε και σπούδασε στην Ιταλία.

Πέρασε μέρος της παιδικής της ηλικίας σε έναν οικισμό Ρομά, πριν προσφέρουν στην οικογένειά της να μετακομίσει σε ένα διαμέρισμα. Ως παιδί, συχνά δεχόταν εκφοβισμό στο σχολείο λόγω του χρώματος του δέρματός της και του τρόπου που ντυνόταν.

Όταν ήταν μόλις 9 ετών, η Laura ερωτεύτηκε την ταινία Manhattan του Γούντι Άλεν και αποφάσισε ότι ήθελε να γίνει σκηνοθέτης. Αυτή η εμπειρία θα ενέπνεε αργότερα τη δεύτερη ταινία της Εγώ, η τσιγγάνικη οικογένειά μου και ο Γούντι Άλεν, ένα αυτοβιογραφικό ντοκιμαντέρ, το οποίο σκηνοθέτησε σε ηλικία μόλις 19 ετών. Η ταινία είναι ένα γράμμα αγάπης προς την οικογένειά της: σε αυτήν κινηματογραφεί τον πατέρα της, ο οποίος στην αρχή απέρριπτε την επιθυμία της να γίνει σκηνοθέτρια, αλλά και τη μητέρα και τη γιαγιά της, οι οποίες παρουσιάζονται στην ταινία ως ισχυρές μητριάρχες.

Η Laura δεν συνέχισε τις σπουδές της επειδή αναμενόταν να παντρευτεί νέα και να δημιουργήσει τη δική της οικογένεια. Όταν όμως ήταν έφηβη, της ζήτησαν δύο Ιταλοί σκηνοθέτες, ο Nicola Rondolino και ο Davide Tosca, να εμφανιστεί σε ένα ντοκιμαντέρ. Η Laura δέχτηκε με τον όρο ότι αργότερα θα έκαναν την πρώτη της ταινία μικρού μήκους, Illusions. Με το Illusions, η Laura κέρδισε τη δική της κάμερα σε ένα φεστιβάλ κινηματογράφου, εκείνη που θα της επέτρεπε αργότερα να γυρίσει την ταινία Εγώ, η τσιγγάνικη οικογένειά μου και ο Γούντι Άλεν. Το 2014, η Laura ολοκλήρωσε την πρώτη της ταινία μεγάλου μήκους, μια ρομαντική κωμωδία με τίτλο Io Rom Romantica, η οποία διερευνά το νόημα του να είσαι μετανάστης σε μια κοινωνία που απορρίπτει συνεχώς όσους χαρακτηρίζονται ως "άλλοι". Η Laura έχει μιλήσει ανοιχτά για το θέμα των παραδόσεων των Ρομά και τον τρόπο με τον οποίο ορισμένες από αυτές μπορεί να είναι καταπιεστικές για τις γυναίκες. Έχει αποκαλύψει σε συνεντεύξεις της ότι κάποιοι στην κοινότητα την έχουν επικρίνει ανοιχτά, αποκαλώντας την gadji (μη Ρομά) επειδή δεν συμμορφώθηκε με τις προσμονές τους: αρνήθηκε να παντρευτεί νέα και αποφάσισε να εργαστεί σε έναν τομέα που δεν ήταν αξιόπιστος.

RH

Αλμανάκ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ