Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Το αλλοτινό ελληνικό καλοκαίρι του Ζαχαρία Στέλλα

Ψάχνοντας στα αρχεία του Μουσείου Μπενάκη, πέσαμε πάνω στο αθησαύριστο αρχείο ενός εξαιρετικού, άγνωστου φωτογράφου

Διαπίστωση πρώτη: δεν θυμίζει κανέναν άλλο. Διαπίστωση δεύτερη: αν και το θέμα του (τα ελληνικά νησιά του '50) έχουν φωτογραφικά εξαντληθεί, αυτός ξεχωρίζει για το λοξό του βλέμμα, το χιούμορ και την ευεργετική του αφέλεια.

 

Οι φωτογραφίες του Ζαχαρία Στέλλα είναι ένα ανοιχτό παράθυρο στον χρόνο. Απεικονίζουν απλές στιγμές που μοιάζουν να εκτυλίχθηκαν σε κάποιον άλλο τόπο. Με κεντρικό σκηνικό την Πάρο αλλά και τα υπόλοιπα νησιά των Κυκλάδων, ο Στέλλας αποτυπώνει ευγενικά την καθημερινότητα των ντόπιων, δημιουργώντας μια συλλογή από εικόνες-καρτ ποστάλ που αποτελούν ένα σπάνιο λαογραφικό αρχείο για τον μελλοντικό ιστορικό που θα ενδιαφερθεί για τον παραδοσιακό ελληνικό τρόπο ζωής το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα.

 

Τοπία και πρόσωπα που προκαλούν μια ευχάριστη ζήλια στον θεατή γι' αυτά που δεν έζησε, για τη ζωγραφισμένη ξενοιασιά στα πρόσωπα των νησιωτών και για όλα αυτά τα καλντερίμια και τα στενά σοκάκια που αντέχουν να παραμένουν εκεί αλώβητα, παρά το αδυσώπητο πέρασμα του χρόνου.

 

Οι φωτογραφίες του Ζαχαρία Στέλλα είναι ένα ανοιχτό παράθυρο στον χρόνο. Απεικονίζουν απλές στιγμές που μοιάζουν να εκτυλίχθηκαν σε κάποιον άλλο τόπο.

 

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1931. Η μητέρα του Αθηναία και ο πατέρας του Παριανός, από το χωριό Μάρπησσα. Στον βιβλιοδέτη πατέρα του οφείλει τη μεγάλη του αγάπη για το νησί αλλά και το «δέσιμό» του με τα βιβλία. Όταν τελειώνει το γυμνάσιο, διορίζεται αμέσως στην Τράπεζα Πίστεως σε ηλικία 16 ετών.

 

Η Παριανή συγγραφέας Κυριακή Ραγκούση-Κοντογιώργου που έχει επιμεληθεί την έκδοση Ζαχαρίας Στέλλας: Ο λαογράφος της Πάρου και είναι υπεύθυνη του πολιτιστικού κέντρου «Ανθέμιον», όπου μπορείτε να δείτε φωτογραφίες και τις αυτοσχέδιες εκδόσεις του Στέλλα, θυμάται πως «από 16 ετών διορίστηκε στην Τράπεζα Πίστεως με έναν πολύ περίεργο και χαριτωμένο τρόπο και από εκεί και πέρα όλες του τις άδειες τις έπαιρνε για να έρχεται και να μεταφέρει το υλικό στην Αθήνα, όπου το προετοίμαζε για πολλούς μήνες κι έπειτα το παρουσίαζε σε ειδικά χαρτάκια που τα φυλούσε σε συρταράκια. Αμέτρητα ήταν τα συρταράκια στο σπίτι του».

 

Αν και το θέμα του (τα ελληνικά νησιά του ’50) έχουν φωτογραφικά εξαντληθεί, αυτός ξεχωρίζει για το λοξό του βλέμμα, το χιούμορ και την ευεργετική του αφέλεια. Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Αν και το θέμα του (τα ελληνικά νησιά του ’50) έχουν φωτογραφικά εξαντληθεί, αυτός ξεχωρίζει για το λοξό του βλέμμα, το χιούμορ και την ευεργετική του αφέλεια. Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Την πρώτη του φωτογραφική μηχανή την απέκτησε στις αρχές της δεκαετίας του '50. Το 1956 εκλέχτηκε τακτικό μέλος της Ελληνικής Φωτογραφικής Εταιρείας (ΕΦΕ) που είχε μόλις ιδρυθεί. Μέσα στους κόλπους της ανέπτυξε σημαντική δραστηριότητα.

 

Συμμετείχε σε εκθέσεις, ομιλίες και αρθρογραφούσε ως συνεργάτης στο περιοδικό «Ελληνική Φωτογραφία». Πολλές από τις φωτογραφίες του δημοσιεύτηκαν σε περιοδικά και βιβλία, διακρίθηκαν και βραβεύτηκαν σε εκθέσεις στη χώρα μας και στο εξωτερικό, ενώ το 1965 και το 1971 του απονεμήθηκαν από τη Διεθνή Ομοσπονδία Φωτογραφικής Τέχνης οι ιδιαίτερα τιμητικοί τίτλοι AFIAP και EFIAP αντιστοίχως.

 

Παράλληλα, σε πέντε προσωπικές εκδόσεις που δεν κυκλοφόρησαν στο εμπόριο αλλά ο ίδιος δώρισε σε βιβλιοθήκες, ιδρύματα και ανθρώπους του πνεύματος συμπεριέλαβε το γλωσσικό και λαογραφικό υλικό από την αναζήτηση και συστηματική του έρευνα σχετικά με την Πάρο.

 

Μια έρευνα που κράτησε ούτε λίγο ούτε πολύ πενήντα ολόκληρα χρόνια, αφού σταμάτησε να φωτογραφίζει το 1997. Το 2005 δώρισε όλο το υλικό του στο φωτογραφικό αρχείο του Μουσείου Μπενάκη.

 

Με κεντρικό σκηνικό την Πάρο αλλά και τα υπόλοιπα νησιά των Κυκλάδων, ο Στέλλας αποτυπώνει ευγενικά την καθημερινότητα των ντόπιων. Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Με κεντρικό σκηνικό την Πάρο αλλά και τα υπόλοιπα νησιά των Κυκλάδων, ο Στέλλας αποτυπώνει ευγενικά την καθημερινότητα των ντόπιων. Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

«Ήταν ένας εξαιρετικός άνθρωπος. Ήταν πραγματικά σεμνός και λόγω αυτής της σεμνότητας δεν είχε ασχοληθεί με τις φωτογραφίες του κανένας από τους συμπατριώτες του. Και σας μιλάω ειλικρινά, από πείσμα ασχολήθηκα μαζί του. Και χρήσιμος για το νησί μας», λέει η κ. Κοντογιώργου που γνώριζε προσωπικά τον Ζαχαρία Στέλλα. Πρώτη φορά ακούω τη λέξη «χρήσιμος» για έναν καλλιτέχνη.

 

«Χρήσιμος, γιατί σε εποχές που άλλοι ετύρβαζαν περί πολλά, ο ίδιος σεμνά και ταπεινά, με μια φωτογραφική μηχανή κι ένα μπλοκάκι στο χέρι περιερχόταν όλα τα χωριά, όλες τις γειτονιές, όλες τις κατοικίες και τα καφενεία, και όπου μπορούσε να βρει έναν άνθρωπο του λαού, να ακούσει από τα χείλη του μια λέξη, να τη σμιλέψει και να βγάλει κάποιο συμπέρασμα που θα μπορούσε να είναι χρήσιμο από λαογραφικής πλευράς.

 

Η δραστηριότητά του ξεκινάει από το τέλος της δεκαετίας του '40 και προχωράει στη δεκαετία του '50. Όπως αναφέρει στο βιβλίο ο ίδιος, τριγυρνάει στο νησί, το καμαρώνει και το φωτογραφίζει. Αλλά ασχολείται και με την καλλιτεχνική φωτογραφία. Έχω τη χαρά να έχω στο Ανθέμιον, στο ιστορικό και λαογραφικό μουσείο, ένα μοναδικό βιβλίο, ένα από τα εκατό χειρόγραφα βιβλία τα οποία δεν πώλησε αλλά χάρισε σε ιδρύματα και βιβλιοθήκες του κόσμου».

 

Το βιβλίο αυτό είναι μια ιδιαίτερη μετάφραση του Στέλλα πάνω στο Άσμα Ασμάτων, καθώς χρησιμοποίησε τη νησιώτικη ντοπιολαλιά και συνόδευσε το κείμενο με καταπληκτικές δικές του φωτογραφίες, χρησιμοποιώντας ένα κορίτσι ως μοντέλο. «Εκτός από την Πάρο», συμπληρώνει, η κυρία Κοντογιώργου, «έχει φωτογραφίσει και πολλά άλλα κομμάτια και στην Αθήνα και αλλού, έχει λάβει μέρος σε διεθνείς διοργανώσεις, έχει διακριθεί κι έχει πάρει βραβεία στο θέμα της φωτογραφίας».

 

"Ήταν ένας εξαιρετικός άνθρωπος. Ήταν πραγματικά σεμνός και λόγω αυτής της σεμνότητας δεν είχε ασχοληθεί με τις φωτογραφίες του κανένας από τους συμπατριώτες του"... Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
"Ήταν ένας εξαιρετικός άνθρωπος. Ήταν πραγματικά σεμνός και λόγω αυτής της σεμνότητας δεν είχε ασχοληθεί με τις φωτογραφίες του κανένας από τους συμπατριώτες του"... Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
Φωτο: Ζαχαρίας Στέλλας, Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη

 

Info:

Όλη η συλλογή του Ζαχαρία Στέλλα βρίσκεται στο Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη. Το 2008 το ημερολόγιο του μουσείου εκδόθηκε με φωτογραφίες του. Από τις εκδόσεις Ανθέμιον έχει κυκλοφορήσει το βιβλίο της Κυριακής Ραγκούση-Κοντογιώργου «Ζαχαρίας Στέλλας: Ο λαογράφος της Πάρου». Υλικό για τον Ζαχαρία Στέλλα μπορείτε να βρείτε και στο Πολιτιστικό Κέντρο «Ανθέμιον» στην Πάρο.

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το καλοκαίρι είναι πάντα καλοκαίρι: 30 ανέκδοτες φωτογραφίες που βρήκαμε στα παλιατζίδικα
Εικόνες από ξεχασμένα οικογενειακά άλμπουμ που πουλιούνται για ένα τίποτα στις υπαίθριες αγορές και η νοσταλγία ενός ελληνικού καλοκαιριού που δοξαζόταν με τα ελάχιστα
H καλοκαιρινή Ελλάδα από ψηλά στις απίθανες εικόνες του Κωνσταντίνου Σπαθή
Me 67.300 followers και χιλιάδες likes, ο αρχιτέκτονας Κωνσταντίνος Σπαθής φωτογραφίζει το ελληνικό καλοκαίρι από ψηλά.
Το παλιό, τεχνικολόρ καλοκαίρι του Joel Meyerowitz
Μία έκθεση του σημαντικού φωτογράφου στην Beetles+Huxley Gallery στο Λονδίνο

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Για την Κορίνα Γιαλίδου
Παλαιστές στο Πεδίον του 'Αρεως
50 χρόνια από την προσσελήνωση: ανέκδοτες φωτογραφίες από τη μέρα που ο άνθρωπος πάτησε στο φεγγάρι
Ανεπίσημα στιγμιότυπα και εικόνες απόκοσμης ομορφιάς που κόβουν την ανάσα.
30 χρόνια Rave!: Σκηνές από την πορεία μιας κουλτούρας που τα σπάει ακόμα
Ο Γιώργος Μουτάφης φωτογραφίζει την Καρόλα Ρακέτε για την Bild
Κάπου στις 'Αλπεις, σε ένα μυστικό σημείο.
Τα Ψαρά και οι Οινούσσες του Πάρι Ταβιτιάν
Νύχτες στο Fernando's
Αθήνα, 1991
Τα ορφανά του Δημοτικού Βρεφοκομείου Αθηνών
Oι συγκλονιστικές φωτογραφίες της Βούλας Παπαϊωάννου κυκλοφόρησαν σε ένα συλλεκτικό «Λεύκωμα ζωής» από το Κέντρο Ερευνών «Ρίζες» και το Μουσείο Μπενάκη
Καραγκιοζοπαίκτες (1). Μάνθος Αθηναίος.
Φωτογραφίες από παράσταση στο δικό του θέατρο σκιιών της πλατείας Λυσικράτους
Kirkpinar oil wrestling: 25 φωτογραφίες από τους σημαντικότερους αγώνες πάλης με λάδι στον κόσμο, στην Αδριανούπολη
2.381 παλαιστές από όλη την Τουρκία διαγωνίστηκαν και φέτος για τον τίτλο του αφέντη Πεχλιβάνη στο πλαίσιο των παραδοσιακών αγώνων πάλης που προστατεύονται από την Unesco.
Εικόνες του Robert McCabe από το καστρομονάστηρο των Στροφάδων πριν καταρρεύσει στον σεισμό της Ζακύνθου
Μία έκδοση - ιστορικό τεκμήριο από τον Αμερικανό φωτογράφο που αποτύπωσε το μνημείο πριν καταστεί μη επισκέψιμο από τον σεισμό της 26ης Οκτωβρίου 2018
Athens Riviera. Από τον Κώστα Καψιάνη.
"H παραλιακή ζώνη της Αθήνας, ένα μωσαικό κοινωνικών και ταξικών αντιθέσεων με σημείο αναφοράς τον Σαρωνικό κόλπο..."
Bettina Rheims - H Γαλλίδα που λάτρεψε και αποθέωσε τον γυναικείο ερωτισμό
Γυναίκες εύθραυστες, σκληρές και αισθησιακές στη ρετροσπεκτίβα μιας καριέρας 35 χρόνων στη φωτογραφία
Το πειραγμένο, ρομαντικό καλοκαίρι ενός Έλληνα φωτογράφου
Με γρατσουνιές, σκόνη και θόρυβο ο Αλέξης Βασιλικός προσπαθεί να αποδώσει τη μύχια ζάλη που σου προκαλεί το φως του ελληνικού καλοκαιριού, όταν σε χτυπάει στα μάτια...
Νύχτες με  swing στο  Bananas
Αθήνα, 1991
Μια Τουρκάλα φωτογράφος καταγράφει την κρυφή underground σκηνή της Κωνσταντινούπολης
Η Cansu Yildiran συμπάσχει με τους ανθρώπους που φωτογραφίζει και τους γνωρίζει όλους προσωπικά αποκαλώντας τους μάλιστα την "οικογένεια που επέλεξε" όταν μετακόμισε στην Κωνσταντινούπολη.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή