Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Αθήνα

Οικία Κατακουζηνού: Το αθηναϊκό «Μουσείο της Αθωότητας»

Μια ξενάγηση στο μοναδικό σωζόμενο φιλολογικό σαλόνι της γενιάς του ’30

Στη θορυβώδη λεωφόρο Αμαλίας, απέναντι από τον Εθνικό Κήπο, διασώζεται ένα από τα σημαντικότερα φιλολογικά σαλόνια της γενιάς του '30. Περνώντας την είσοδο της πολυκατοικίας που βρίσκεται στον αριθμό τέσσερα κι ανεβαίνοντας στον πέμπτο όροφο, ανακαλύπτεις την οικία Κατακουζηνού.

 

Από τα πρώτα λεπτά συνειδητοποιείς ότι απλώνεται μπροστά σου όλη η αστική Αθήνα των περασμένων δεκαετιών. Εδώ ο χρόνος κυλά διαφορετικά και οι χώροι του σπιτιού προσφέρονται για ένα ταξίδι στο παρελθόν.

 

Μια κατοικία που έχουν επισκεφθεί κατά καιρούς επιφανείς ποιητές, συγγραφείς, καλλιτέχνες και επιστήμονες, όπως ο Γιώργος Σεφέρης, ο Καμί, ο Φόκνερ, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Χατζηκυριάκος-Γκίκας, ο Tériade, ο Ιονέσκο και ο Henri Cartier-Bresson.

 

Εδώ απήγγειλαν ποιήματά τους ο Γιώργος Σεφέρης και η Μυρτιώτισσα, εδώ διάβασε αποσπάσματα από τον «Μέγα Ανατολικό» ο Ανδρέας Εμπειρίκος, έπαιξε για πρώτη φορά στο παλιό πιάνο Steinway του σπιτιού τραγούδια από τον «Μεγάλο Ερωτικό» ο Μάνος Χατζιδάκις.

 

Ο Άγγελος Κατακουζηνός γεννήθηκε στη Λέσβο, ήταν νευρολόγος-ψυχίατρος, ιδρυτής του Ελληνογαλλικού Ινστιτούτου, της Ελληνογαλλικής Πνευματικής Ένωσης και της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης.

 

Η σύζυγός του Λητώ γεννήθηκε στον Πειραιά και αγαπούσε πολύ τη λογοτεχνία. Παντρεύτηκαν τον Νοέμβρη του 1934 και υπήρξαν για σχεδόν πενήντα χρόνια δραστήρια μέλη της αθηναϊκής κοινωνίας.

 

Το διαμέρισμα της λεωφόρου Αμαλίας ήταν η συνέχεια της πρώτης τους κατοικίας στην οδό Πινδάρου. Ακόμη και σήμερα, ύστερα από μεγάλη προσπάθεια, η συγκεκριμένη κατοικία αποτυπώνει έναν κόσμο καλλιέργειας, παιδείας και δημιουργίας, όπου οι τέχνες και τα γράμματα κατέχουν πρωταρχική θέση. Αναμφίβολα, πρόκειται για ένα πολιτιστικό καταφύγιο, ένα σπίτι-μουσείο κι ένα καλλιτεχνικό σημείο συνάντησης.

 

Το ζεύγος Κατακουζηνού λίγο μετά τον γάμο τους. Φωτο: Αρχείο Οικίας Κατακουζηνού.
Το ζεύγος Κατακουζηνού λίγο μετά τον γάμο τους. Φωτο: Αρχείο Οικίας Κατακουζηνού.


Στο διαμέρισμα με ξεναγεί η κ. Σοφία Πελοποννησίου-Βασιλάκου, μουσειολόγος, μέλος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Άγγελου και Λητώς Κατακουζηνού και επιμελήτρια της Οικίας Κατακουζηνού.

 

Όπως μου λέει η ίδια: «Εδώ απήγγειλαν ποιήματά τους ο Γιώργος Σεφέρης και η Μυρτιώτισσα, εδώ διάβασε αποσπάσματα από τον "Μέγα Ανατολικό" ο Ανδρέας Εμπειρίκος, έπαιξε για πρώτη φορά στο παλιό πιάνο Steinway του σπιτιού τραγούδια από τον "Μεγάλο Ερωτικό" ο Μάνος Χατζιδάκις.

 

»Tα έργα τέχνης, σχεδόν όλα, είναι δώρα από φίλους, όπως ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, ο Γεώργιος Γουναρόπουλος, ο Σπύρος Βασιλείου, η Θάλεια Φλωρά-Καραβία, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Mαρκ Σαγκάλ.

 

»Ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τη συλλογή έργων τέχνης από εκπροσώπους της γενιάς του '30, όλα προσφορά στους Κατακουζηνούς από τους ίδιους τους καλλιτέχνες ως αντίδωρο για τη φροντίδα και της υποστήριξη που τους έδειχναν.

 

Ποιητές και πεζογράφοι της γενιάς του '30 στην οικία Κατακουζηνού. Όρθιοι από αριστερά: Πετσάλης, Βενέζης, Ελύτης, Σεφέρης, Καραντώνης, Ξεφλούδας, Θεοτοκάς. Καθήμενοι: Τερζάκης, Δημαράς, Κατσίμπαλης, Πολίτης, Εμπειρίκος.
Ποιητές και πεζογράφοι της γενιάς του '30 στην οικία Κατακουζηνού. Όρθιοι από αριστερά: Πετσάλης, Βενέζης, Ελύτης, Σεφέρης, Καραντώνης, Ξεφλούδας, Θεοτοκάς. Καθήμενοι: Τερζάκης, Δημαράς, Κατσίμπαλης, Πολίτης, Εμπειρίκος.

 

»Βλέπει, επίσης, βιβλία με αφιερώσεις, φωτογραφίες της εποχής και έπιπλα, π.χ. το γραφείο του Κατακουζηνού είμαι σχεδιασμένο από τον αρχιτέκτονα Στάμο Παπαδάκη (συνεργάτη του Le Corbusier).

 

»Ακόμα, διατηρήθηκαν όλα τα χαρακτηριστικά της εποχής, ακόμα και τα χρώματα στους τοίχους (διαλεγμένα από τον Γιάννη Τσαρούχη), με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένας τόπος μνήμης στο κέντρο της Αθήνας».

 

Πράγματι, στα δωμάτια του διαμερίσματος εντυπωσιάζουν οι «εποχές» του Ν. Χατζηκυριάκου-Γκίκα, τα έργα του Γιάννη Τσαρούχη, τα «φιλιά» του Γουναρόπουλου, το ψηφιδωτό με τη γοργόνα στο μπάνιο, φτιαγμένο από τον Σπύρο Βασιλείου, προσωπικά αντικείμενα αλλά και το έργο της Βικτώριας Καρβούνη, που παρουσιάζει το τελευταίο σημείωμα του Άγγελου Κατακουζηνού προς τη σύζυγό του, αντιγραμμένο από 150 διαφορετικά άτομα, ενώ δίπλα στα σημειώματα κρέμεται ένα φόρεμα της γυναίκας του Λητώς.

 

Ενώ παρατηρούμε τα σημειώματα και το φόρεμα στην ντουλάπα των Κατακουζηνών, ακούγεται ένα γαλλικό τραγούδι που μιλά για τη «ζωή που φεύγει».

 

Στη συνέχεια, πηγαίνουμε στο «πράσινο» δωμάτιο και στέκομαι σε μια αφίσα στην πόρτα που δείχνει ότι όταν επισκέφτηκε την Ελλάδα το 1963, ο στρατηγός και Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Γαλλίας Charles de Gaulle ζήτησε να τον προϋπαντήσει ο Άγγελος Κατακουζηνός.

 

Μέρος από το κεντρικό σαλόνι. Δεσπόζουν οι πίνακες του Γουναρόπουλου. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Μέρος από το κεντρικό σαλόνι. Δεσπόζουν οι πίνακες του Γουναρόπουλου. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO


Αργότερα, η κ. Πελοποννησίου- Βασιλάκου μου λέει: «Τα χρόνια πέρασαν και μετά τον θάνατο του Άγγελου Κατακουζηνού το μαγευτικό διαμέρισμα της Αμαλίας 4 άρχισε να χάνει τη λάμψη του.

 

»Η κατάσταση επιδεινώθηκε ύστερα και από τον θάνατο της Λητώς Κατακουζηνού το 1997. Τα τελευταία 15 χρόνια έζησε χωρίς να έχει ούτε τη διάθεση ούτε την οικονομική άνεση να διατηρήσει την οικία.

 

»Η Λητώ, όμως, προτίμησε να στερηθεί υλικά πράγματα παρά να πουλήσει αυτήν ή τα υπάρχοντά της. Και θέλησε, σύμφωνα με τη διαθήκη της, να παραμείνει η οικία Κατακουζηνού ένας τόπος μνήμης και έμπνευσης για τις επόμενες γενιές».


Αξίζει να αναφέρουμε ότι σε μια συνέντευξή του στο «Έθνος», όταν τον είχαν ρωτήσει ποιον θεωρεί «επιτυχημένο άνθρωπο», ο Άγγελος Κατακουζηνός είχε απαντήσει: «Μία είναι η συνταγή για την επιτυχία. Αφού χαράξεις τον δρόμο που έταξες στον εαυτό σου και που ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία σου, στον χαρακτήρα σου και στις ψυχοδιανοητικές σου ικανότητες, πρέπει να τον διαβείς χωρίς παρεκκλίσεις και παρεκτροπές και να προσπαθήσεις με όλες σου τις δυνάμεις να φτάσεις στο τέρμα που εσύ έχεις προκαθορίσει.

 

»Προσωπικά, είτε από ψυχική ιδιοσυστασία είτε από χαρακτήρα και αγωγή, πίστεψα περισσότερο στην αμέτρητη ικανοποίηση που σου προσφέρει μια δύσκολη αναρρίχηση στη ζωή παρά στη χαρά που σου δίνει η εύκολη και γρήγορη άφιξη στην κορυφή».


Όση ώρα περιπλανιέμαι στη γοητευτική κατοικία διαπιστώνω ότι σε κάθε γωνία του σπιτιού υπάρχει και μια νοσταλγική ιστορία, ενώ το μπαλκόνι με την υπέροχη θέα στον Εθνικό Κήπο, τη Βουλή και τον Υμηττό αποτελεί μία από τις τελευταίες στάσεις στο αθηναϊκό «Μουσείο της Αθωότητας».

 

«Η διαφορά με όσα περιέγραψε ο Ορχάν Παμούκ είναι ότι αυτό βασίζεται σε μια αληθινή ιστορία αγάπης» προσθέτει η κ. Πελοποννησίου-Βασιλάκου. Βγαίνοντας ξανά στη λεωφόρο Αμαλίας και στην κανονικότητα της πόλης, διαπιστώνω έκπληκτος ότι σε τόσο μικρή απόσταση από την πλατεία Συντάγματος στέκει επιβλητικά ένας ανεκτίμητος χώρος αναμνήσεων.

 

Η θέα προς τον Εθνικό Κήπο από το διαμέρισμα. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Η θέα προς τον Εθνικό Κήπο από το διαμέρισμα. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Το πράσινο σαλόνι της οικίας. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Το πράσινο σαλόνι της οικίας. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Στο σαλόνι του σπιτιού διακρίνονται οι φωτογραφίες των Εμπειρίκου, Φώκνερ, Σεφέρη, Βενέζη, Θεοτοκά. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Στο σαλόνι του σπιτιού διακρίνονται οι φωτογραφίες των Εμπειρίκου, Φώκνερ, Σεφέρη, Βενέζη, Θεοτοκά. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Πάνω από το τζάκι διακρίνεται έργο του Τσαρούχη που φιλοτέχνησε για τους Κατακουζηνούς. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Πάνω από το τζάκι διακρίνεται έργο του Τσαρούχη που φιλοτέχνησε για τους Κατακουζηνούς. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Στο παλιό πιάνο Steinway του σπιτιού έπαιξε για πρώτη φορά τραγούδια από τον "Μεγάλο Ερωτικό" ο Μάνος Χατζιδάκις. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Στο παλιό πιάνο Steinway του σπιτιού έπαιξε για πρώτη φορά τραγούδια από τον "Μεγάλο Ερωτικό" ο Μάνος Χατζιδάκις. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Tα έργα τέχνης, σχεδόν όλα, είναι δώρα από φίλους, όπως ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, ο Γεώργιος Γουναρόπουλος, ο Σπύρος Βασιλείου, η Θάλεια Φλωρά-Καραβία, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Mαρκ Σαγκάλ. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Tα έργα τέχνης, σχεδόν όλα, είναι δώρα από φίλους, όπως ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, ο Γεώργιος Γουναρόπουλος, ο Σπύρος Βασιλείου, η Θάλεια Φλωρά-Καραβία, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Mαρκ Σαγκάλ. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Το τελευταίο σημείωμα του Άγγελου Κατακουζηνού προς τη σύζυγό του, αντιγραμμένο από 150 διαφορετικά άτομα, δίπλα σε ένα φόρεμα της γυναίκας του Λητώς. Έργο της Βικτώριας Καρβούνη. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Το τελευταίο σημείωμα του Άγγελου Κατακουζηνού προς τη σύζυγό του, αντιγραμμένο από 150 διαφορετικά άτομα, δίπλα σε ένα φόρεμα της γυναίκας του Λητώς. Έργο της Βικτώριας Καρβούνη. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Το ψηφιδωτό με τη γοργόνα στο μπάνιο είναι φτιαγμένο από τον Σπύρο Βασιλείου. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Το ψηφιδωτό με τη γοργόνα στο μπάνιο είναι φτιαγμένο από τον Σπύρο Βασιλείου. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Έργο του Χατζηκυριάκου-Γκίκα. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Έργο του Χατζηκυριάκου-Γκίκα. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Άποψη του σπιτιού. Στο φόντο εκτίθεται η περιοδική  εικαστική δράση The City Reads, κατά την οποία καλλιτέχνες δημιουργούν με αφορμή ένα βιβλίο. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Άποψη του σπιτιού. Στο φόντο εκτίθεται η περιοδική εικαστική δράση The City Reads, κατά την οποία καλλιτέχνες δημιουργούν με αφορμή ένα βιβλίο. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Χαρακτικό του Πικάσο. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Χαρακτικό του Πικάσο. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

 Οι «εποχές» του Ν. Χατζηκυριάκου-Γκίκα. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Οι «εποχές» του Ν. Χατζηκυριάκου-Γκίκα. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
 Οι «εποχές» του Ν. Χατζηκυριάκου-Γκίκα. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Οι «εποχές» του Ν. Χατζηκυριάκου-Γκίκα. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Το γραφείο του Άγγελου Κατακουζηνού. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Το γραφείο του Άγγελου Κατακουζηνού. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Η γραφομηχανή του Λητώς Κατακουζηνού. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Η γραφομηχανή του Λητώς Κατακουζηνού. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Βενετζιάνικο έπιπλο δώρο της μητέρας της Λητώς. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Βενετζιάνικο έπιπλο δώρο της μητέρας της Λητώς. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Η θέα από παράθυρο της οικίας. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
Η θέα από παράθυρο της οικίας. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

 

Το ζευγάρι σε ταξίδι τους στη Βενετία.  Φωτο: Αρχείο Οικίας Κατακουζηνού.
Το ζευγάρι σε ταξίδι τους στη Βενετία. Φωτο: Αρχείο Οικίας Κατακουζηνού.

 

Δημοσιογράφος. Σπούδασε στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Πάντειου Πανεπιστήμιου ([email protected])

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μέσα στη μυστηριώδη ιδιωτική κατοικία του Τσίλλερ της οδού Μαυρομιχάλη- ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
Ανατρέχουμε στην ιστορία ενός από τα ομορφότερα και πολύπαθα κτίρια της Αθήνας όσο αναμένουμε την ολοκλήρωση της αποκατάστασής του
Το «Μπάγκειον» ανακαινίζεται, αποκαλύπτοντας έναν εικαστικό θησαυρό
Το ιστορικό κτίριο της πλατείας Ομονοίας θα λάμψει ξανά, ως μέρος μιας μεγάλης επένδυσης που ολοκληρώνεται τον Απρίλιο του 2018.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

To γκρίζο κουτί του ΟΤΕ και η δημόσια αισθητική
Πρέπει, σώνει και καλά, να βλέπουμε τα πράγματα μέσα από το φως της τέχνης για να τα σεβαστούμε;
Ο Σόλων Γκίκας ανάμεσα στους λουομένους: Mια σουρεαλιστική φωτογραφία από τα παλιά
Στην παραλία του Νέου Φαλήρου.
Ο 23χρονος Γιώργης Μπενίας διοργανώνει τα καλύτερα queer πάρτι στην Αθήνα
Ο εμπνευστής των Qreclaim και The Schenkens έσκασε πριν από τρία χρόνια «με το έτσι θέλω» στην αθηναϊκή νύχτα και οι queer βραδιές του –σαν την αποψινή, που θα γίνει για πρώτη φορά σε commercial χώρο, συγκεκριμένα στο Ρομάντσο– μένουν σε όλους αξέχαστες.
Εκεί που η Αμαλίας συναντάει τη Συγγρού
Mια επιχρωματισμένη φωτογραφία του 1935.
 Όταν λειτουργούσε ο Σταθμός Πελοποννήσου
Τώρα πια στέκει μόνος και κάπως ξεχασμένος.
Φτιάχνοντας σανίδες για σερφ μέσα σε ένα γκαράζ πολυκατοικίας στην Καλλιθέα
Ο Ηλίας Αντωνόπουλος, σέρφερ και ο ίδιος, δημιουργεί μοναδικές σανίδες του σερφ και ονειρεύεται να εκπαιδεύσει την επόμενη γενιά Ελλήνων πρωταθλητών
Κτίρια και ιστορίες στην πλατεία Κοτζιά
Το ωραίο κτίριο δίπλα του επί της Κρατίνου δυστυχώς δεν υπάρχει σήμερα. Στο βάθος δεξιά διακρίνονται κτίρια επί της Κλεισθένους.
Έναν Απρίλη του 1958 στην Οδό Αγ. Κωνσταντίνου στην Ομόνοια
Διακρίνεται το ξενοδοχείο «Δελφοί», αμετακίνητο ως σήμερα
Όταν το παλιό τέρμα των λεωφορείων στο Γαλάτσι είχε αλάνες και τραπεζάκια έξω
Γαλατσίου και Βεΐκου στα τέλη της δεκαετίας του 1960.
Ο Κώστας Μπακογιάννης μιλάει για όλα: «Το ηθικό πλεονέκτημα είναι μια τεχνητή κατασκευή»
Ο υποψήφιος για τον δήμο Αθηναίων Κώστας Μπακογιάννης, μιλά για την επίθεση στο εκλογικό του κέντρο, τον Δημήτρη Κουφοντίνα, τους συνυποψηφίους του, τις δύσκολες στιγμές της προεκλογικής περιόδου, αλλά και για τη σύζυγο και τα παιδιά του.
Το θερινό Ριάλτο της Κυψέλης ήταν «ο μεγαλοπρεπέστερος κινηματογράφος των Αθηνών»
Το θερινό κινηματοθέατρο "Ριάλτο" στην οδό Κυψέλης και Αγίου Μελετίου.
Onassis Stegi in Athens Pride Week: οι δράσεις της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση για το φετινό Athens Pride
Για ακόμα μία χρονιά η Στέγη υποστηρίζει έμπρακτα το Athens Pride και την LGBTQI+ κοινότητα διοργανώνοντας μια σειρά από ουσιαστικές δράσεις.
Το Χημείο της οδού Σόλωνος όταν χτίστηκε το 1923, με χαμηλά σπιτάκια γύρω
Και το Πανεπιστημιακό Γυμναστήριο στον ακάλυπτό του.
Εύζωνες στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου (1956-1957)
Ακόμα και πριν γίνει πεζόδρομος ήταν αγαπημένος τόπος περιπάτου.
Η πλατεία Μοναστηρακίου όταν δεν ήταν πλατεία
Στα τέλη του 19ου αιώνα που υπήρχε όντως το "Μοναστηράκι".
2 σχόλια
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Lucretius Lucretius 25.5.2018 | 22:46
Υπέροχη χώροι. Και δέος με την φωτογραφία της Γενιάς, τα μεγαλύτερα μυαλά της χώρας συγκεντρωμένα σε ένα σαλόνι.
Lucretius Lucretius 27.5.2018 | 20:23
Μπράβο μου πάντως, δεκαπέντε λέξεις όλες κι όλες και ξεκίνησα με ορθογραφικό!
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή