Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Η Σέμνη Καρούζου στη Νεμέα: «Θα χτίσετε το Μουσείο σας. Ξέρετε τι κάνετε...».

Ο καθηγητής Αρχαιολογίας του Μπέρκλεϊ Stephen Miller, που αφιέρωσε όλη του τη ζωή για να χτιστεί το Μουσείο της Νεμέας, περιγράφει πώς έπεισε την άτεγκτη τότε πρόεδρο του ΚΑΣ να δώσει τη συγκατάθεσή της.
Του ΣΤΕΦΑΝΟΥ Γ. ΜΙΛΛΕΡ
Φωτ. Αλέξανδρος Ακρίβος/ LIFO

Ολοι, πιστεύω, γνωρίζουν τις ηρωικές προσπάθειες του Χρήστου και της Σέμνης Καρούζου να προστατεύσουν τις αρχαιότητες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Λίγοι, ωστόσο, γνωρίζουν τον αποφασιστικό ρόλο που έπαιξε η Σέμνη Καρούζου στην κατασκευή του Αρχαιολογικού Μουσείου της Νεμέας.

 

Ηταν τέλος του καλοκαιριού του 1974 και η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα βρισκόταν σε φάση μεγάλων αλλαγών. Μερικούς μήνες νωρίτερα, είχα καταθέσει στο υπουργείο Πολιτισμού τα σχέδια για ένα Αρχαιολογικό Μουσείο στη Νεμέα, στο πλαίσιο των καθηκόντων μου για λογαριασμό της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών και του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ.

 

Υπήρχαν όμως διαφωνίες για τα μεγάλα παράθυρα, που εξασφάλιζαν θέα από την κύρια αίθουσα εκθέσεων προς το χώρο. Αυτή η επιλογή βασιζόταν στην εμπειρία μου από την Κλασική Αγορά της Αθήνας, όπου έβλεπα τον Homer Thompson να δείχνει στους επισκέπτες διάφορα μνημεία της Αγοράς, συνδέοντάς τα με τα τεχνουργήματα του Μουσείου. Απέβλεπα στην ίδια επιτυχία οπτικής σύνδεσης των ευρημάτων με τον αρχαιολογικό χώρο της Νεμέας.

 

 

Τελικά, εκεί που άρχισε ο ήλιος να βασιλεύει, αφήσαμε τη Νέα Νεμέα για την Αρχαία. Σταμάτησα το αυτοκίνητο κι έτρεξα να της ανοίξω την πόρτα. Δεν μετακινήθηκε. «Εδώ είμαστε», της είπα. Δεν σηκώθηκε από το κάθισμα. «Ας πηγαίνουμε», είπε και πήγε να κλείσει την πόρτα. Ενιωσα συντριβή. Η προοπτική του Μουσείου είχε μόλις εξανεμιστεί. Δεν είχα παρά να σκοτώσω τον Μένιο.

 

Λίγες ημέρες πριν φύγω για το Μπέρκλεϊ, επισκέφτηκα το γενικό επιθεωρητή Αρχαιοτήτων, καθηγητή Νικόλαο Κοντολέοντα. Με άκουσε ευγενικά, αλλά μου υπέδειξε να συζητήσω με τη Σέμνη Καρούζου, πρόεδρο τότε του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. «Εάν συμφωνήσει μαζί σου», μου είπε ο Κοντολέων, «το σχέδιό σου είναι βέβαιο ότι θα περάσει».

 

«Οχ», σκέφτηκα καθώς γύριζα με τα πόδια στην Αμερικανική Σχολή. Η Καρούζου ήταν γνωστή για τα αντιαμερικανικά της αισθήματα, για τη στήριξη των ΗΠΑ στη στρατιωτική δικτατορία. Της είχε τότε απαγορευτεί να μπαίνει στο Εθνικό Μουσείο, όπου η ίδια και ο μακαρίτης άνδρας της τό είχαν διασώσει με την αντιστασιακή δράση που είχαν αναπτύξει κατά τη γερμανική Κατοχή.

 

Κι ενώ ζούσε λίγα τετράγωνα από την Αμερικανική Σχολή, διέσχιζε όλη την πόλη για να πάει στη βιβλιοθήκη του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου για τη μελέτη της. Υπήρχε δυνατότητα να μιλήσει και κυρίως να συμφωνήσει μαζί μου;

 

Παρ' όλ' αυτά, την επομένη πήρα τα σχέδια και χτύπησα την πόρτα της. Της εξήγησα τι την ήθελα και προς έκπληξή μου με κάλεσε να μπω, μου προσέφερε καφέ και γλυκό και με άκουσε.

 

Η Σέμνη Καρούζου στο σπίτι της στο Κολωνάκι συνομιλεί με τον εκδότη της LIFO, Στάθη Τσαγκαρουσιάνο (1998)
Η Σέμνη Καρούζου στο σπίτι της στο Κολωνάκι συνομιλεί με τον εκδότη της LIFO, Στάθη Τσαγκαρουσιάνο (1998)

 

Φάνηκε όμως ότι δεν μπορούσε να αποφασίσει χωρίς να έχει δει την προτεινόμενη για το Μουσείο θέση σε σχέση με το Ιερό και το Ναό του Διός.

 

Ξαφνικά μου ήρθε μια ιδέα: «Το Γερμανικό Ινστιτούτο θα εορτάσει τα εκατό χρόνια ανασκαφών του στην Ολυμπία τον Οκτώβριο. Φαντάζομαι ότι θα είστε παρούσα. Κι εγώ θα είμαι εκεί και μετά την εκδήλωση θα ταξιδέψω πίσω στην Αθήνα. Θα μπορούσατε να έλθετε μαζί μου έτσι ώστε να κάνουμε μια στάση στη Νεμέα και να εξετάσετε τα σχέδια του Μουσείου επί τόπου;». Συγκατένευσε.

 

Ετσι στριμωχθήκαμε τέσσερις αρχαιολόγοι την Κυριακή 13 Οκτωβρίου 1974 στο μικρό μου VW: οι σωματώδεις Alan Boegehold και Werner Fuchs και η λεπτοκαμωμένη Καρούζου.


Επειτα από έξι ώρες, κατεβήκαμε επιτέλους στο χωριό Αηδόνια, δυτικά της Νέας Νεμέας (αρχαία Φλιούς), σε ένα χάνι, όπου ο ιδιοκτήτης μπορούσε να μας ετοιμάσει μια συκωταριά. Και τότε σκέφθηκα να καλέσω και το δήμαρχο να έρθει να υποστηρίξει τα σχέδια για το Μουσείο.

 

Σε λίγα λεπτά ο Μένιος έφθασε με το γιο του Κώστα. Ο Μένιος Δημητρίου ήταν φαρμακοποιός και με είχε βοηθήσει στην αγορά των κτημάτων για την ανασκαφή στο αρχαίο στάδιο και γύρω από το ναό. Είχε διακριθεί κατά τον εμφύλιο πόλεμο και ως εκ τούτου ήταν η καλύτερη επιλογή των συνταγματαρχών για δήμαρχος.

 

Οταν όμως έκανα τις συστάσεις, συνειδητοποίησα την αντίθεση των πολιτικών τους πεποιθήσεων. Κι όπως ήταν φυσικό, σε λίγο αντάλλασσαν «φιλοφρονήσεις»... «Φασίστα!», «Κομμουνίστρια!». Οι φωνές τους ακούγονταν μακριά.

 

Ξαφνικά, η Καρούζου σταμάτησε και στράφηκε στο παιδί: «Πώς σε λένε; Κώστα; Α, καλό πελοποννησιακό όνομα. Πόσων χρόνων είσαι; Δεκαπέντε; Καλά τα πας στο σχολείο, ε; Το κατάλαβα - είσαι ψηλός και όμορφος και δείχνεις λαμπρό παιδί. Για πες μου Κώστα, είσαι σίγουρος ότι αυτός ο άνδρας είναι πατέρας σου;».

 

Νεμέα
Νεμέα

 

Ημουν πεπεισμένος ότι είδα να βγαίνουν καπνοί από τα αυτιά του Μένιου. Εβλεπα και τα σχέδια του Μουσείου να γίνονται καπνός. Αρπαξα τον Μένιο, τον τράβηξα απόμερα. «Βλάκα! Αυτή η γυναίκα κρατάει στα χέρια της τη μοίρα του Μουσείου μας. Μίλα σοβαρά».

 

Μετά πήγα στην Καρούζου και της είπα πως «αυτός ο άνθρωπος με έχει βοηθήσει, με κίνητρο την πραγματική αγάπη για τις αρχαιότητες».

 

Σε λίγο, βρισκόμουν ανάμεσα σε δύο μεταμελημένους ανθρώπους. Ο Μένιος μάς κάλεσε στο σπίτι του για καφέ κι εκεί μας υποδέχθηκε η γυναίκα του Πόλυ και ο δήμαρχος έσπευσε να δείξει στη Σ. Καρούζου φωτογραφίες από τον πόλεμο. Εγώ προσπάθησα να τον σταματήσω, αλλά εκείνη με απέτρεψε.

 

Τελικά, εκεί που άρχισε ο ήλιος να βασιλεύει, αφήσαμε τη Νέα Νεμέα για την Αρχαία. Σταμάτησα το αυτοκίνητο κι έτρεξα να της ανοίξω την πόρτα. Δεν μετακινήθηκε. «Εδώ είμαστε», της είπα. Δεν σηκώθηκε από το κάθισμα. «Ας πηγαίνουμε», είπε και πήγε να κλείσει την πόρτα. Ενιωσα συντριβή. Η προοπτική του Μουσείου είχε μόλις εξανεμιστεί. Δεν είχα παρά να σκοτώσω τον Μένιο.

 

Αυτές ήταν οι σκέψεις μου, καθώς έμπαινα πάλι στο αυτοκίνητο, ενώ στο πίσω κάθισμα επικρατούσε νεκρική σιγή. Καθώς ετοιμαζόμουν να βάλω μπρος, η Σέμνη Καρούζου μού είπε: «Θα χτίσετε το Μουσείο σας. Ξέρετε τι κάνετε...».

 

Ποτέ δεν είχα απολαύσει το ταξίδι από τη Νεμέα στην Αθήνα τόσο. Ενα χρόνο αργότερα η κατασκευή του Μουσείου είχε μπει σε καλό δρόμο. Η Καρούζου είχε προτείνει στο ΚΑΣ την έγκριση των σχεδίων όπως τα είχα υποβάλει. Το Μουσείο αυτό είναι, όπως θέλω να πιστεύω, ένα σημαντικό επίτευγμα που οφείλεται, όχι σε μικρό βαθμό, στη Σέμνη Καρούζου.

 

 

________________________

Ο Stephen Miller είναι ομ. καθηγητής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας και ο άνθρωπος που αφιέρωσε όλη του τη ζωή στα μνημεία της Αρχαίας Νεμέας. Στην LIFO είχε παραχωρήσει συνέντευξη στις  27.11.2013 με τίτλο «Τόση ομορφιά κινδυνεύει να μείνει χωρίς επισκέπτες». Το κείμενο αυτό το είχε γράψει για την εφημερίδα Ελευθεροτυπία, το 2013.

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η καύση των νεκρών και ο ενταφιασμός στην αρχαία Αθήνα
Ένα αθησαύριστο κείμενο της κορυφαίας Ελληνίδας αρχαιολόγου Σέμνης Καρούζου που ψηφιοποιείται για πρώτη φορά
Όταν ο Γιάννης Κεφαλληνός εικονογραφούσε και η Σέμνη Καρούζου έγραφε για δέκα λευκές ληκύθους
Μια σπάνια έκδοση και ένα άγνωστο κείμενο της σπουδαίας αρχαιολόγου
«Είναι εξαιρετικά ειρωνικό ότι η Αρχαία Ελλάδα εμπνέει περισσότερο τους μη Έλληνες απ' ό,τι τους Έλληνες!»
Ο αρχαιολόγος Στήβεν Γ. Μίλλερ που έκανε την ανασκαφή της Αρχαίας Νεμέας και βοηθά στην αναβίωση των Αγώνων της, μιλά στο LIFO.gr

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

1821-2021: Η συνείδηση της ενότητας
Ο εορτασμός για το 1821 βρίσκεται ήδη στο βάθρο που του αξίζει γιατί είναι ένα γεγονός ελευθερίας, πατριωτισμού και ενότητας και αυτές είναι αξίες που δεν πρέπει ούτε να ευτελίζονται ούτε να χαρίζονται στα άκρα.
Η βραβευμένη αρχαιολόγος Ντόρα Βασιλικού αφηγείται τη ζωή της στη LiFO
Η αρχαιολόγος που έχει ασχοληθεί ενδελεχώς με τη ζωή και την τέχνη των Μυκηναίων μιλά για τη μελέτη του ανθρώπινου παρελθόντος και τις αναγωγές στη σύγχρονη εποχή.
Η στεγαστική αποκατάσταση των προσφύγων
Η Αγροτική και Αστική αποκατάσταση ως κύρια προτεραιότητα, η οικιστική πολιτική του Ταμείου Περίθαλψης Προσφύγων, και τα βασικά κριτήρια επιλογής των περιοχών εγκατάστασης των προσφύγων στην Αθήνα και στον Πειραιά
Τα θαμμένα αγάλματα του πολέμου
Επί έξι μήνες πριν από την εισβολή των Γερμανών μια ομάδα από εργάτες και αρχαιολόγους έσκαβε τα δάπεδα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου για να θάψει εκεί ό,τι πολυτιμότερο έχει η Αθήνα: τους κούρους και τις ληκύθους της.
Στα ξεχασμένα ιερά της Ανατολικής Αττικής
Βραυρώνα, Ραμνούς, Αμφιάρειο: Ένα οδοιπορικό του LIFO.gr σε τρεις παραμελημένους τόπους υψηλής αρχαιολογικής αξίας
Οι Ναζί στο Άγιο Όρος: 40 ιστορικές φωτογραφίες
Ένα γυάλινο μυροδοχείο από την Κωνσταντινούπολη στο Μουσείο Μπενάκη Ισλαμικής Τέχνης
H Μίνα Μωραΐτου, επιμελήτρια του Μουσείου Μπενάκη Ισλαμικής Τέχνης, γράφει για ένα πολύτιμο μυροδοχείο της συλλογής του.
Η λογική του προστίμου
Από το βασανισμένο σώμα του Μεσαίωνα στο σώμα-αγορά του σήμερα
Σπάνιες φωτογραφίες της Λένι Ρίφενσταλ στην Αρχαία Ολυμπία
Όταν κατασκεύαζε το ναζιστικό της έπος Olympia, το οποίο δεκαετίες μετά εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις.
Η εξέγερση του Μάη του '68 και οι εχθροί της
Όταν εκδηλώθηκε, το κίνημα του Μάη του '68 είχε κάποιους αντιπάλους και εχθρούς: το καπιταλιστικό σύστημα, τους φιλελεύθερους πολιτικούς, την Ακροδεξιά, τη Δεξιά του Ντε Γκωλ, το Κέντρο, το Κομμουνιστικό Κόμμα Γαλλίας, τους διανοουμένους, τα μέσα προπαγάνδας και τα ΜΜΕ όλων αυτών των δυνάμεων.
Η «Πιπίνα» του Δεσποτικού στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πάρου
O Γιάννος Κουράγιος, αρχαιολόγος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και υπεύθυνος ανασκαφής στο Ιερό του Απόλλωνα, στο Δεσποτικό, γράφει για ένα από τα πιο πολυταξιδεμένα ευρήματα του Αρχαιολογικού Μουσείου της Πάρου.
Σημειώσεις για το πέρασμα του Cοvid–19 από την Ελλάδα την άνοιξη του 2020
Αν η τωρινή πανδημία, που έχει αποδειχτεί ελάχιστα φονική σε σύγκριση με προηγούμενους λοιμούς, βρει μια θέση στην Iστορία, θα είναι όχι εξαιτίας της δράσης της αλλά εξαιτίας της αντίδρασης σε αυτήν.
Ένα σύνολο κοσμημάτων από την Κυπριακή Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης
O Kαθηγητής Ν. Χρ. Σταμπολίδης, Διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, επέλεξε να γράψει για ένα σύνολο κοσμημάτων από την Κυπριακή Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης (Συλλογή Θ.Ν. Ζιντίλη), που είναι μία από τις μεγαλύτερες συλλογές κυπριακών αρχαιοτήτων στον κόσμο με περισσότερα από 800 αντικείμενα.
Πρωτομαγιά, αυτή η «κόκκινη»
Είναι από τις επετείους με τις πιο συγκινητικές ιστορικές αναφορές. Και παραμένει δραματικά επίκαιρη, παρ’ όλη τη «σπουδή» να αποδυναμωθεί, ο συμβολισμός της
Ο Ερμής της Άνδρου, ένα άγαλμα ταξιδεμένο
Η κ. Ελένη Καλάβρια, Επιμελήτρια Αρχαιοτήτων Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, γράφει για ένα μοναδικό έκθεμα της συλλογής του Αρχαιολογικού Μουσείου Χώρας Άνδρου.
2 σχόλια
Ταξινόμηση:
Ο ηρωικος αυτος αμερικανος να αφιερωνει την ζωη του στην Ελλαδα ( χρονο, χρημα και ενεργεια ) και οι δικοι μας, οι ελληνοαμερικανοι καθηγητες, να κοιτανε παντα την παρτη τους, την οικογενειουλα τους, τον κυκλο γνωριμιων τους, το προσωπικο τους βιβλιο και πως να κοκορευονται την κοινωνικη τους θεση στους ανυποψιαστους ελληνες στην Ελλαδα, οταν πανε να βρεξουν τους πισινους τους καθε καλοκαιρι στα χωρια τους....Υπαρχουν ρωμιοι συναδελφοι του ελληνα πατριωτη Στεφανου Μιλλερ, στο πανεπιστημιο Μπερκλε'ι' που ζουν σε επαυλεις και το μονο που κανουν ειναι να κοροιδευουν την Ελλαδα και τους ελληνες. Οταν τους πλησιαζεις και τους ζητας να βοηθησουν για καποιο ζητημα την κανουνε με ελαφρια πηδηματακια...


Τι ιστορία! Και τι έμμεσο μάθημα Ιστορίας, μέσα από τις ανθρώπινες σχέσεις. Πόσα πολλά μπορεί να φανταστεί κανείς ότι περνούσαν από το μυαλό αυτών των ανθρώπων, εν όσω ασχολούνταν με το συγκεκριμένο διακύβευμα: Μουσείο Νεμέας, σε ποιά θέση και από ποιούς.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή