Αν υπήρχε «ασθενόμετρο» στην πατρίδα μας, όπως και διεθνώς, την πρώτη θέση θα καταλάμβαναν τα εμφράγματα του μυοκαρδίου και τη δεύτερη τα εγκεφαλικά επεισόδια, αμφότερα οφειλόμενα σε βλάβες της καρδιάς και των αγγείων. Η νέα μεγάλη διεθνής έρευνα με τίτλο «Το παγκόσμιο φορτίο των νοσημάτων» (Global burden of disease) που πρόσφατα δημοσιεύτηκε στο ιατρικό περιοδικό «The Lancet» αποκαλύπτει ότι στην Ελλάδα οι δύο κυριότερες αιτίες απώλειας της ζωής είναι οι καρδιοπάθειες και τα εγκεφαλικά, ενώ οι δύο σημαντικότερες αιτίες αναπηρίας που υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής και μειώνουν την παραγωγικότητα είναι οι πόνοι στη μέση και οι ημικρανίες.
Ειδικότερα, από τα ευρήματα των επιστημόνων διαπιστώθηκε ότι οι δέκα κυριότερες αιτίες για χαμένα έτη ζωής εντός των συνόρων είναι οι εξής: Πρωταθλήτρια ανακηρύσσεται η ισχαιμική καρδιοπάθεια, δηλαδή τα εμφράγματα. Αργυρό μετάλλιο θνητότητας παίρνουν τα εγκεφαλικά και χάλκινο ο καρκίνος των πνευμόνων, γεγονός αναμενόμενο, καθώς είμαστε θεριακλήδες. Στην 4η θέση ακολουθεί το Αλτσχάιμερ και στην 5η θέση η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), η έτερη δραματική απόρροια του καπνίσματος. Στην 6η θέση βρίσκονται τα τροχαία ατυχήματα, που μειώθηκαν όμως, καθώς, λόγω κρίσης, μειώθηκαν και οι μετακινήσεις με αυτοκίνητο, και στην 7η θέση ο καρκίνος του παχέος εντέρου. Στην 8η θέση συναντούμε τη γυναικεία μάστιγα του καρκίνου του μαστού και στην 9η θέση τη χρόνια νεφρική νόσο, η οποία συνδέεται στενά με τον σακχαρώδη διαβήτη, την υπέρταση και την παχυσαρκία. Η λίστα με τις 10 σημαντικότερες αιτίες θνητότητας κλείνει με τον καρκίνο του παγκρέατος.
Τα εμφράγματα και τα εγκεφαλικά σκοτώνουν τους Έλληνες, όπως δείχνει νέα έρευνα. Εν τέλει, δεν πρέπει να θεωρούμε πως η καρδιά μας είναι άτρωτη. Ούτε η γυναικεία καρδιά, που θεωρείται λανθασμένα πιο δυνατή από την ανδρική, δεν είναι άτρωτη στις επιπτώσεις του ανθυγιεινού τρόπου ζωής.
Τι μαθαίνουμε από αυτό; Πως η καρδιά μας είναι ό,τι πολυτιμότερο έχουμε και πρέπει να διαφυλάξουμε τη λειτουργία της τρώγοντας υγιεινά, ώστε να αποφύγουμε τον κίνδυνο της αθηροσκλήρωσης εξαιτίας της υψηλής χοληστερόλης, να ασκούμαστε 40 λεπτά την ημέρα οπωσδήποτε για να είμαστε σε φόρμα, να προσέχουμε το βάρος μας, να μην καπνίζουμε και να κάνουμε ετησίως 1 καρδιολογικό τσεκ-απ. Πότε; Μετά τα 40, αν δεν έχουμε οικογενειακό ιστορικό καρδιοπαθειών, και πολύ νωρίτερα αν έχουμε.
Μια άγνωστη απειλή για την καρδιά είναι η οικογενής υπερχοληστερολαιμία (πολύ υψηλή χοληστερόλη από παιδική ηλικία, ανεξαρτήτως της διατροφής και του σωματικού βάρους) που αποτελεί την πιο κοινή κληρονομική διαταραχή. Στην Ελλάδα πρέπει να υπάρχουν, βάσει επιδημιολογικών εκτιμήσεων, 40.000 ασθενείς, ενώ οι γιατροί γνωρίζουν μόνο για 1.000 περιστατικά. Οι υπόλοιποι 39.000 ασθενείς παραμένουν μη διαγνωσμένοι. Όπως εξηγεί ο ομότιμος καθηγητής Καρδιολογίας και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης Χρήστος Πίτσαβος, τα άτομα αυτά έχουν από μικρή ηλικία πολύ υψηλές τιμές κακής LDL χοληστερόλης (250 mg/dl ή και παραπάνω), ενώ η ολική χοληστερόλη τους μπορεί να φτάσει τα 500 mg/dl. Χωρίς φάρμακα, κινδυνεύουν να πάθουν το πρώτο τους έμφραγμα πριν από την ηλικία των 35-40 ετών! Ποιοι πρέπει να ανησυχήσουν; Όπως εξηγεί Ευάγγελος Λυμπερόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Παθολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, όσοι έχουν γονείς και συγγενείς που έπαθαν έμφραγμα σε νεαρή ηλικία (κοντά στα σαράντα) καλό είναι να εξεταστούν. Κέντρα Αναφοράς για τη νόσο λειτουργούν στην Αττική, στο Ωνάσειο, στο Ιπποκράτειο, στο Τζάνειο και στα δύο Νοσοκομεία Παίδων, στην Κρήτη, στο νοσοκομείο Ηρακλείου, στη Θεσσαλονίκη στο ΑΧΕΠΑ, στο Παπαγεωργίου και στο Ιπποκράτειο και στο Νοσοκομείο Ιωαννίνων. Η γενετική διάγνωση της νόσου πραγματοποιείται σε δύο Δημόσια Εργαστήρια Ιατρικής Γενετικής, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.
