Final 4 Euroleague LIVE

Κάποιες ντοματιές ακούνε Βάγκνερ στον Θεσσαλικό Κάμπο

Κάποιες ντοματιές ακούνε Βάγκνερ στον Θεσσαλικό Κάμπο Facebook Twitter
0

Έχω κολλήσει το ακουστικό στο αυτί μου μήπως μπορέσω να διακρίνω την περίεργη μουσική που ακούγεται στο βάθος όσο συνομιλώ με τον Αλέξανδρο Γκουσιάρη, εμπνευσμένο μελισσοκόμο και βιολογικό καλλιεργητή ντομάτας στον Θεσσαλικό Κάμπο. Δεν την αναγνωρίζω και τον ρωτώ. Ακούει Thomas Tallis, αναγεννησιακή μουσική, πράγμα περίεργο αν έχεις στον νου σου την κλασική εικόνα του Έλληνα αγρότη.

Ο ίδιος όμως θα μπορούσε να ακούει Σούμπερτ ή Βάγκνερ, μουσική που αρέσει όχι μόνο σ' εκείνον και στον πρώτο του ξάδερφου (σ' εκείνον όχι τόσο όσο τα λαϊκά, αλλά στον επικό Βάγκνερ κάπως συμφωνούν!) αλλά και... στις ντομάτες που καλλιεργούν – δεν είναι οποιεσδήποτε ντομάτες, αλλά αυτές οι περίφημες, στραγγιστές ή σε σάλτσα που βρίσκεις στα ράφια εκλεκτών ντελικατέσεν από τη Γερμανία και την Αγγλία μέχρι τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία και μεγαλώνουν βιολογικά, ακούγοντας κλασική μουσική από τα ηχεία στα χωράφια του Θεσσαλικού Κάμπου!

Συγκινούν όλους εμάς που βαρεθήκαμε την ομοιομορφία του σύγχρονου φαγητού, του οποίου η πρώτη ύλη είναι επεξεργασμένη σε τέτοιο βαθμό που γίνεται θλιβερή ή ακόμα και βλαβερή, αλλά και τους αγοραστές και τους εξαγωγείς που ψάχνουν κάτι «μυθικό» για τις ανερχόμενες αγορές.

Οι ίδιοι, ξαδέρφια, πεντανόστιμες ντομάτες και πέντε γυναίκες από το μικρό χωριό Ηλιάς της Καρδίτσας είναι οι πρωταγωνιστές του ανθρωποκεντρικού ντοκιμαντέρ της Μαριάννας Οικονόμου «Όταν οι ντομάτες συνάντησαν τον Βάγκνερ» που περιγράφει ποιητικά και με χιούμορ τον αγώνα τους να αναχαιτίσουν την ερήμωση τους χωριού τους και να μπορέσουν, μέσα από την ποιοτική καλλιέργεια παλιών σπόρων, να εξασφαλίσουν κάθε χρόνο μια καλή σοδειά γευστικής ντομάτας, εισόδημα, ικανοποίηση και χαρά.

Κάποιες ντοματιές ακούνε Βάγκνερ στον Θεσσαλικό Κάμπο Facebook Twitter
Αυτό που συμβαίνει στον Ηλιά είναι σχεδόν σουρεαλιστικό: ένας άνθρωπος προσπαθεί, γητεύοντας τους κατοίκους, να τους πείσει να ανοιχτούν με αυτοπεποίθηση και όραμα στον κόσμο, ξεπερνώντας τις αντίξοες συνθήκες της σκληρής γεωργικής ζωής και τους όποιους προσωπικούς περιορισμούς.

Το ντοκιμαντέρ επιλέχθηκε για το Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ του Βερολίνου (7-12 Φεβρουαρίου) ανάμεσα σε πολλά άλλα και θα προβληθεί στις 12 και 13 Φεβρουαρίου στο πλαίσιο του  που περιλαμβάνει ταινίες οι οποίες φωτίζουν τις κοινωνικές διαστάσεις της τροφής. Ήδη διακρίθηκε στο Doc's in Progress του Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης.

Όμως τι ιδιαίτερο έχει η ιστορία αυτή; Στην Ελλάδα της κρίσης διαβάσαμε για πολλούς παραγωγούς και μεταποιητές γεωργικών προϊόντων, ανθρώπους που είχαν διαφορετικές σπουδές ή δουλειές και που, χωρίς προοπτικές πλέον, αποφάσισαν να επιστρέψουν στον τόπο καταγωγής τους για να καλλιεργήσουν ή να μεταποιήσουν γεωργικά προϊόντα, ορισμένα εκ των οποίων θα διακρίνονταν στις απαιτητικές αγορές του εξωτερικού. Ακούσαμε όντως πολλά success stories βραβευμένης ελληνικής μαρμελάδας και ζυμαρικών εμπνευσμένων από την παράδοσή μας, τοπικών κρασιών και γλυκών του κουταλιού με ξεχωριστό άρωμα και γεύση που θυμίζουν «της γιαγιάς μας» ή με λίγο τζίντζερ για την τέρψη του παγκοσμιοποιημένου ουρανίσκου.

Αυτή εδώ η ιστορία δεν περιγράφει τόσο τον αγώνα για την εμπορική επιτυχία. Αυτό το είδαμε χρόνια πριν στο πρώτο ντοκιμαντέρ της Μαριάννας Οικονόμου «Μια μικρή, μεγάλη ιδέα» με θέμα την επίσκεψη Βρετανών επιχειρηματιών στο ίδιο μικρό χωριό προκειμένου να προμηθευτούν ντομάτα σε βάζα για το παντοπωλείο του κομψού λονδρέζικου πολυκαταστήματος Harvey Nichols.

Όπως μου εξήγησε η σκηνοθέτις, αυτή η ταινία εστιάζει στην ανάγκη του Αλέξανδρου Γκουσιάρη να αφηγηθεί ολιστικά την ιστορία της ντομάτας του (π.χ. ότι οι οικογενειακοί σπόροι είναι απόγονοι εκείνων των πρώτων σπόρων που έφερε ο Χριστόφορος Κολόμβος στην Ευρώπη πριν από 500 χρόνια και όχι εργαστηριακά υβρίδια ή μεταλλαγμένοι σπόροι) και παράλληλα στην ιστορία του χωριού και των πέντε γυναικών που πρωταγωνιστούν στην παραγωγή με ολίγη από την ιστορία του Θεσσαλικού Κάμπου (π.χ. πώς ο στρατηγός Μαρδόνιος αλλά και ο Καραϊσκάκης βασίστηκαν για τις ανάγκες του στρατού τους στο διατροφικό πλούτο του Θεσσαλικού κάμπου όταν ξεκινούσαν τις εκστρατείες τους). Στόχος της είναι να εμπνεύσει τους καλλιεργητές του χωριού να ανοιχτούν στον έξω κόσμο και τους αγοραστές να νιώσουν την αξία της μυθολογίας που εμπεριέχει μια τέτοια προσπάθεια.

Κάποιες ντοματιές ακούνε Βάγκνερ στον Θεσσαλικό Κάμπο Facebook Twitter
Πέρσι η καλλιέργεια της ντομάτας παρουσίασε μεγάλα προβλήματα πανελλαδικά και έκανε ακόμα κι εμάς, τους Έλληνες, να τρώμε ντομάτες... Ολλανδίας τον Αύγουστο!

Έχουν πράγματι πολλά για να είναι περήφανοι οι άνθρωποι εδώ: οι ντομάτες φυτρώνουν από παλιούς σπόρους (κληρονομιά της οικογένειας από γενιά σε γενιά!), η καλλιέργεια είναι πιστοποιημένα βιολογική και με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον και τους κατοίκους της περιοχής, όλα τα χωράφια και οι χώροι είναι σαφώς απαλλαγμένα από γενετικά τροποποιημένους σπόρους ή φυτοφάρμακα (πράγματα πολύ σημαντικά για τον σκεπτόμενο σύγχρονο καταναλωτή που προτιμά ολοένα και περισσότερο τη χορτοφαγική διατροφή και ενδιαφέρεται για την αγνότητα και την προέλευση της πρώτης ύλης του φαγητού του). Και κάτι ακόμα...

«Ο Αλέξανδρος είναι ένας καλλιεργητής που με πάθος προσπαθεί, μέσα από τη δική του γνήσια ανάγκη, να μαγεύσει και να προκαλέσει ένα ολόκληρο χωριό, από τη μέση του πουθενά, να ανοιχτεί στον έξω κόσμο. Το κάνει αυθόρμητα, όπως και στην προσωπική του ζωή, χρόνια τώρα, δίνοντας αξία στη μικρή κοινωνία, στις τοπικές ιστορίες και στους τοπικούς μύθους που ενθαρρύνουν και εμπνέουν τους αγρότες και γοητεύουν τους ξένους αγοραστές των προϊόντων του, παρακολουθώντας με ενδιαφέρον αυτό το "μπλέξιμο των ζωών τους". Βάλτε τις φωτογραφίες σας στις ετικέτες, γράψτε μια περίληψη της ιστορίας του τόπου σας, πείτε μας ποιοι είστε, θέλουμε να ακούσουν οι πελάτες μας τις ιστορίες που μας λέτε κάθε φορά που συναντιόμαστε, τους προτρέπουν οι επιχειρηματίες που εξάγουν τα προϊόντα τους στις ξένες αγορές (εκτός από ντομάτες, εξάγουν περίφημα ρεβίθια και μαυρομάτικα, νόστιμες φακές και έτοιμα γεύματα χαρακτηριστικά της ελληνικής κουζίνας, όπως οι ντομάτες γεμιστές σε... βαζάκια)».

Κάποιες ντοματιές ακούνε Βάγκνερ στον Θεσσαλικό Κάμπο Facebook Twitter
Είναι συγκινητικό το πώς συλλέγουν τις ντομάτες ακόμα μία-μία, προσεκτικά και με το χέρι, πώς κολλούν τις ετικέτες οι ίδιοι στα βαζάκια τους, πώς το μικρό εργαστήριο πίσω από το σπίτι τους έγινε το συσκευαστήριό τους, το στρατηγείο τους, για να φτάσουν μέχρι τα ντελικατέσεν του Χονγκ-Κονγκ.

«Αυτό που συμβαίνει στον Ηλιά είναι σχεδόν σουρεαλιστικό: ένας άνθρωπος (σ.σ. ο Αλέξανδρος Γκουσιάρης είναι μαθηματικός) προσπαθεί, γητεύοντας τους κατοίκους, να τους πείσει να ανοιχτούν με αυτοπεποίθηση και όραμα στον κόσμο (στις παγκόσμιες αγορές, θα έλεγε ένας οικονομολόγος), ξεπερνώντας τις αντίξοες συνθήκες της σκληρής γεωργικής ζωής και τους όποιους προσωπικούς περιορισμούς.

Για μένα είναι επίσης συγκινητικό το πώς συλλέγουν τις ντομάτες ακόμα μία-μία, προσεκτικά και με το χέρι, πώς κολλούν τις ετικέτες οι ίδιοι στα βαζάκια τους, πώς το μικρό εργαστήριο πίσω από το σπίτι τους έγινε το συσκευαστήριό τους, το στρατηγείο τους, για να φτάσουν μέχρι τα ντελικατέσεν του Χονγκ-Κονγκ, και πώς όλα αυτά έφτασαν με τα χρόνια να συγκινούν τον άνθρωπο της πόλης, τον σύγχρονο διεθνή καταναλωτή που αναζητά, πέρα από τις όποιες διατροφικές ασφάλειες, πιστοποιήσεις και εγγυήσεις, τη μυθολογία της τροφής του, τη μαγική διάσταση του φαγητού του».

Αυτά τα στοιχεία συγκινούν επίσης όλους εμάς, που βαρεθήκαμε την ομοιομορφία του σύγχρονου φαγητού, του οποίου η πρώτη ύλη είναι επεξεργασμένη σε τέτοιο βαθμό που γίνεται θλιβερή ή ακόμα και βλαβερή, αλλά και τους αγοραστές και τους εξαγωγείς που ψάχνουν κάτι «μυθικό» για τις ανερχόμενες αγορές π.χ. της Ασίας ή τον υπερχορτάτο άνθρωπο της Αμερικής που αναζητά συνεχώς νέες γευστικές συγκινήσεις.

Ναι, η συζήτηση περί φαγητού έχει προχωρήσει, αντιλαμβάνομαι καθώς συνομιλώ αργότερα με τον Αλέξανδρο Γκουσιάρη, τον οποίο παρακολουθώ με ενδιαφέρον εδώ και 7-8 χρόνια μέσα από τη δουλειά μου. Το φαγητό μας γίνεται ολοένα και περισσότερο μια πολιτική πράξη (αποτέλεσμα των καθημερινών επιλογών μας), μια συνειδητή ψήφος πλέον για το πώς θα ήθελε ο καθένας μας να είναι ο αυριανός κόσμος: ειρηνικότερος και ασφαλέστερος, με ήπιες, μικρότερες καλλιέργειες ή με το ισχύον γεωργικό μοντέλο (και μόνο στόχο τη μαζική παραγωγή και το κέρδος), αδιαφορώντας για τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνέπειες;

«Έτσι δεν ήταν μέχρι τώρα η κατάσταση και εδώ στην Ελλάδα αλλά και παγκόσμια; Γιατί να την αλλάξουμε με κίνδυνο να μειώσουμε εμείς οι αγρότες τα κέρδη μας ή οι καταναλωτές τις αγαπημένες τους γευστικές συνήθειες;» μου λέει ο Αλ. Γκουσιάρης, γενικεύοντας την αντίδραση στο νέο και στο εμπνευσμένο που ακούς από ορισμένους.

Η απάντηση φαίνεται να δόθηκε, εν μέρει, πέρσι, όταν η καλλιέργεια της ντομάτας παρουσίασε μεγάλα προβλήματα πανελλαδικά, λόγω της παρατεταμένης ανομβρίας κυρίως αλλά και του άστατου καλοκαιρινού καιρού, αναγκάζοντας ακόμα κι εμάς, τους Έλληνες, να τρώμε ντομάτες... Ολλανδίας τον Αύγουστο! Γι' αυτό πρέπει να αλλάξουμε ίσως τον τρόπο παραγωγής της τροφής μας, επειδή το κλίμα ήδη άλλαξε; Ή μήπως επειδή η γεύση χάθηκε; Η επειδή στην Ελλάδα πρέπει επιτέλους να χαράξουμε μια μακροπρόθεσμη γεωργική πολιτική και να μη στηριζόμαστε στην τόλμη των λίγων;

Κάποιες ντοματιές ακούνε Βάγκνερ στον Θεσσαλικό Κάμπο Facebook Twitter
Έχουν πράγματι πολλά για να είναι περήφανοι οι άνθρωποι εδώ: οι ντομάτες φυτρώνουν από παλιούς σπόρους (κληρονομιά της οικογένειας από γενιά σε γενιά!) και η καλλιέργεια είναι πιστοποιημένα βιολογική και με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον και τους κατοίκους της περιοχής.

Τι θα άφηνε παρακαταθήκη στον πολύπαθο εύφορο Θεσσαλικό Κάμπο, ρωτώ τον Αλέξανδρο Γκουσιάρη.

— Τη χαρά μου! μου απαντά.

Φεύγοντας, σκέφτομαι ότι ίσως αυτό τα λέει όλα για τον σύγχρονο καλλιεργητή, που, απαλλαγμένος από κλισέ και ξεπερασμένες μεθόδους παραγωγής, δίνει ίση αξία στις πιστοποιήσεις των τροφίμων του, χωρίς να ξεχνά τη μυθολογία, αναπόσπαστο κομμάτι, όπως φαίνεται, σε οτιδήποτε συμβαίνει και μεγαλώνει σ' αυτήν την ευλογημένη χώρα όπου ο ήλιος λούζει τις κατακόκκινες ντομάτες, ωριμάζοντάς τες και μετατρέποντάς τες σε ένα μοναδικό προϊόν, ένα απίθανο ελληνικό τρόφιμο που ακούει κλασική μουσική και ποιητικές ιστορίες όσο μεγαλώνει στο χωράφι κάποιου εμπνευσμένου καλλιεργητή.

Περιμένουμε με ανυπομονησία να δούμε το «Όταν οι ντομάτες συνάντησαν τον Βάγκνερ» της Μαριάννας Οικονόμου και εξίσου ανυπόμονα να γυρίσει σελίδα η ελληνική γεωργία.

Κάποιες ντοματιές ακούνε Βάγκνερ στον Θεσσαλικό Κάμπο Facebook Twitter

ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΑΥΤΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΣΤΙΣ 22.1.2019

Γεύση
0

Final 4 Euroleague LIVE

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Πειράζει να βάλουμε αβοκάντο στη χωριάτικη;»

Radio Lifo / «Πειράζει να βάλουμε αβοκάντο στη χωριάτικη;»

Μπορούμε να μιλάμε για ελληνικότητα στην κουζίνα χωρίς να γινόμαστε φολκλόρ; Η Κωνσταντίνα Βούλγαρη συζητά με τον πολυταξιδεμένο μάγειρα Γιώργο Βενιέρη που, μεταξύ άλλων, ερευνά την κουζίνα των «πειρατών του Αιγαίου» και εμπνέεται από το fusion.
THE LIFO TEAM
«Αχ, τα φασολάκια»: Όσα ανυπομονούν να μας ταΐσουν οι σεφ

Γεύση / «Αχ, τα φασολάκια»: Όσα ανυπομονούμε να μας ταΐσουν οι σεφ

Πήραμε τηλέφωνο τις αγαπημένες μας μαγείρισσες και τους μάγειρες της Αθήνας (και όχι μόνο), τους πετύχαμε στη λαϊκή, τους ρωτήσαμε τι βρήκαν ωραίο, τι ήταν μάπα και τι καλό θα μας μαγειρέψουν τους επόμενους μήνες.
ΖΩΗ ΠΑΡΑΣΙΔΗ
Μοsel: Γιατί βγαίνουν εκεί τα καλύτερα Riesling στον κόσμο;

Το κρασί με απλά λόγια / Μοsel: Γιατί βγαίνουν εκεί τα καλύτερα Riesling στον κόσμο;

Η Υρώ Κολιακουδάκη Dip WSET «ταξιδεύει» τον Παναγιώτη Ορφανίδη σε μια από τις πιο αγαπημένες της οινοπαραγωγικές περιοχές, μοιράζεται ιστορίες από το τελευταίο της ταξίδι εκεί και εξηγεί με απλά λόγια τις ιδιαιτερότητες της περιοχής.
THE LIFO TEAM
Με το λούπινο από τις μοβ ισλανδικές πεδιάδες μέχρι τα χωράφια της Μεσσηνίας

Nothing Days / Το λούπινο που άλλαξε το τοπίο της Ισλανδίας και σχεδόν εξαφανίστηκε από τα χωράφια της Μεσσηνίας

Το όσπριο που οι Νοτιοαμερικανοί κάνουν vegan σεβίτσε και έθρεψε γενιές Ελλήνων έχει βγει πια από τη διατροφή μας. Οι πεδιάδες της Ισλανδίας γίνονται ένα απέραντο μοβ από αυτό, είναι η μόνη χώρα που το έχει σε αφθονία και δεν το τρώει.
M. HULOT
Η αναβίωση της Παλιάς Αγοράς της Ερμούπολης

Γεύση / Η αναβίωση της Παλιάς Αγοράς της Ερμούπολης

Ο εξωτερικός χώρος του Μουσείο Κλωστοϋφαντουργίας Ερμούπολης μετατράπηκε σε ένα «σκηνικό θεάτρου», όπου οι σημερινοί επαγγελματίες της αγοράς και της γαστρονομίας αναπαρήγαγαν την αγορά των προγόνων τους.
ΜΙΝΑ ΚΑΚΑΝΙΑ
Τα παραδοσιακά παριανά γλυκά του Πάσχα

Γεύση / Τα πασχαλινά και τυρένια γλυκά της Πάρου

Τρεις Παριανές μπήκαν στην κουζίνα και μας ετοίμασαν παραδοσιακά γλυκά με μυζήθρα που κρατούν ακόμα τα σκήπτρα στα τραπέζια του νησιού, μας έδωσαν τις συνταγές για τα ραφιόλια, τα μελιτίνια και μια γλυκιά μυζηθρόπιτα.
ΝΙΚΗ ΜΗΤΑΡΕΑ
Τα καλύτερα σοκολατένια αυγά από τα ζαχαροπλαστεία της Αθήνας

Γεύση / Τα καλύτερα σοκολατένια αυγά από τα ζαχαροπλαστεία της Αθήνας

Το καθιερωμένο πασχαλινό αφιέρωμα της LiFO επιστρέφει. Οι κορυφαίοι ζαχαροπλάστες της Αθήνας φτιάχνουν αυγά που ντρεπόμαστε να σπάσουμε, αν και ο ένας από αυτούς σκέφτηκε ήδη να το προσφέρει σπασμένο.
ΖΩΗ ΠΑΡΑΣΙΔΗ
Από πότε τρεντάρει το ελληνικό κρασί στο Λονδίνο;

Γεύση / Από πότε τρεντάρει το ελληνικό κρασί στο Λονδίνο;

Εστιατόρια στη Βρετανία εμπλουτίζουν τις λίστες τους με ελληνικές ποικιλίες, κάβες και σούπερ μάρκετ τα βάζουν στα ράφια τους. Γι’ αυτό πριν από μερικές μέρες 44 οινοποιεία που έπιασαν αυτή την τάση άνοιξαν και παρουσίασαν τα κρασιά τους στο Λονδίνο - και όλο αυτό είχε επιτυχία.
ΖΩΗ ΠΑΡΑΣΙΔΗ