Τα πρόσθετα που προστίθενται στα επεξεργασμένα τρόφιμα για να διατηρούνται φρέσκα για περισσότερο χρόνο ενδέχεται να έχουν απρόσμενες συνέπειες για την υγεία των μικροοργανισμών που ζουν στο έντερό μας.
Μέσα σε κάθε άνθρωπο υπάρχει μια τεράστια κοινότητα τρισεκατομμυρίων μικροβιακών κυττάρων, γνωστή ως «μικροβίωμα», η οποία επηρεάζει πολλαπλές πτυχές της υγείας μας. «Μπορείτε να σκεφτείτε την ποικιλομορφία του εντέρου σαν ένα δάσος. Όσο περισσότερα και διαφορετικά μικρόβια υπάρχουν, τόσο μεγαλύτερη ανθεκτικότητα έχει το σύστημα σε διαταραχές», εξηγεί η Melissa Lane, επιδημιολόγος διατροφής στο Πανεπιστήμιο Deakin στην Αυστραλία.
Η επιστήμη έχει εδώ και χρόνια δείξει ότι ένα υγιές και ποικιλόμορφο μικροβίωμα είναι κρίσιμο για τη συνολική ευεξία, καθώς επηρεάζει τη διάθεση, τον μεταβολισμό και ακόμη και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Άτομα με χαμηλότερη βακτηριακή ποικιλομορφία παρουσιάζουν συχνότερα διαταραχές ύπνου, προβλήματα στο έντερο και αυξημένη φλεγμονή, ενώ υψηλή ποικιλομορφία έχει συνδεθεί ακόμη και με μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής.
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και οι αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου
Ωστόσο, ορισμένες από τις τροφές που καταναλώνουμε συστηματικά ενδέχεται να διαταράσσουν αυτή την ισορροπία. Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα (UPFs) φαίνεται ότι επηρεάζουν αρνητικά το μικροβίωμα, και ένας βασικός λόγος είναι τα πολυάριθμα πρόσθετα που περιέχουν.
Στις λίστες συστατικών των προϊόντων σούπερ μάρκετ συναντά κανείς γαλακτωματοποιητές, τεχνητά γλυκαντικά και χρωστικές. Τα συστατικά αυτά βελτιώνουν τη γεύση, την υφή και τη διάρκεια ζωής των τροφίμων.
Οι γαλακτωματοποιητές, για παράδειγμα, επιτρέπουν την ανάμιξη νερού και λιπαρών. Χάρη σε αυτούς, το παγωτό έχει λεία υφή και το ψωμί του εμπορίου παραμένει αφράτο για περισσότερο χρόνο. Ανάλυση στη Βρετανία έδειξε ότι περίπου τα μισά προϊόντα σούπερ μάρκετ περιέχουν γαλακτωματοποιητές.
Ωστόσο, δεδομένα υποδεικνύουν ότι τα πρόσθετα αυτά μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά το έντερο και να σχετίζονται με φλεγμονώδεις νόσους του, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και ο καρκίνος παχέος εντέρου.
Τι δείχνουν οι έρευνες για τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα
Μελέτη σε ποντίκια από τον Benoit Chassaing στο Ινστιτούτο Παστέρ έδειξε ότι χαμηλές δόσεις δύο, συχνά χρησιμοποιούμενων, γαλακτωματοποιητών, οδήγησαν τα βακτήρια στο να πλησιάσουν το εντερικό τοίχωμα, προκαλώντας φλεγμονή.
Κανονικά, τα μικρόβια παραμένουν σε απόσταση χάρη σε ένα προστατευτικό στρώμα βλέννας. Όταν αυτό διαταράσσεται, αυξάνεται ο κίνδυνος χρόνιων φλεγμονωδών παθήσεων.
Σε ανθρώπινες μελέτες, δεδομένα από περισσότερους από 100.000 Γάλλους ενήλικες έδειξαν ότι μεγαλύτερη έκθεση σε γαλακτωματοποιητές σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2. Άλλη μελέτη σε 90.000 άτομα εντόπισε πιθανή συσχέτιση με καρκίνο μαστού και προστάτη.
Σε μικρή κλινική δοκιμή, υγιείς εθελοντές που κατανάλωσαν συγκεκριμένο γαλακτωματοποιητή παρουσίασαν διαταραχές στο μικροβίωμα και μείωση ωφέλιμων βακτηρίων.
Παρότι οι ουσίες αυτές έχουν εγκριθεί από τις αρμόδιες αρχές και δεν θεωρούνται τοξικές ή βλαβερές για το DNA, δεν είχαν ελεγχθεί συστηματικά στο παρελθόν για άμεσες επιπτώσεις στο μικροβίωμα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν επίσης το ενδεχόμενο «φαινομένου κοκτέιλ», δηλαδή σωρευτικών επιδράσεων από τον συνδυασμό πολλών πρόσθετων.
Μάλιστα, τυχαιοποιημένη δοκιμή έδειξε ότι διατροφή, πλούσια σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, συνδέθηκε με μειωμένη ποικιλομορφία μικροβιώματος σε σύγκριση με διατροφή βασισμένη σε φρέσκα, ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, ακόμη και όταν οι θερμίδες ήταν παρόμοιες.
Όσοι ακολούθησαν διατροφή χαμηλή σε UPFs παρουσίασαν μεγαλύτερη μικροβιακή ποικιλία και λιγότερα συμπτώματα όπως δυσκοιλιότητα και φούσκωμα.
Τι συστήνουν οι ειδικοί σχετικά με το έντερο και τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα
Οι επιστήμονες δεν προτείνουν την πλήρη αποφυγή όλων των τροφίμων με πρόσθετα, κάτι που θα ήταν πρακτικά δύσκολο. Ωστόσο, συστήνουν περιορισμό των υπερεπεξεργασμένων προϊόντων και στροφή σε φρέσκα τρόφιμα.
Διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες και πολυφαινόλες -ουσίες με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες- φαίνεται ότι υποστηρίζει τη μικροβιακή υγεία.
Ο βασικός κανόνας παραμένει απλός: όσο περισσότερα φρέσκα και λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα περιλαμβάνει η διατροφή, τόσο μεγαλύτερο το όφελος για την υγεία μας, και κατ' επέκταση για το μικροβίωμα που ζει μέσα μας.
Με πληροφορίες από BBC
