Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου υποδέχεται για πρώτη φορά σε ελληνικό έδαφος μια ιδιαίτερα σημαντική έκθεση αρχαίων έργων ιαπωνικής τέχνης από τις πολύτιμες συλλογές του Εθνικού Μουσείου του Τόκιο και άλλους πολιτισμικούς φορείς της Ιαπωνίας, πολλά από τα οποία έχουν εγγραφεί στον κατάλογο των έργων ιδιαίτερης πολιτιστικής αξίας του ιαπωνικού κράτους (Important Cultural Property). Στα εγκαίνια, που πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή 2 Ιουνίου στην αίθουσα εκδηλώσεων του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου, παρευρέθηκαν εκπρόσωποι του Εθνικού Μουσείου του Τόκιο και άλλων πολιτιστικών φορέων.
Στα 61 εκθέματα της έκθεσης περιλαμβάνονται ειδώλια, αγγεία, όπλα και κοσμήματα αντιπροσωπευτικά του πολιτισμού των κατοίκων του Αρχιπελάγους της Ιαπωνίας, που χρονολογούνται από το 4000 π.Χ. έως το 600 μ.Χ. Από τα χαρακτηριστικά αγγεία και ειδώλια dogū μέχρι τα έργα μεταλλοτεχνίας και γλυπτικής με επιρροές από την Κίνα και την κορεατική χερσόνησο, τα σημαντικά αυτά έργα τέχνης αντανακλούν την κοινωνική και πολιτική ζωή της Ιαπωνίας ανά τους αιώνες και καλύπτουν ευρύ χρονολογικό φάσμα της αρχαίας ιαπωνικής ιστορίας.
Η έκθεση αποτελεί αντίδωρο για τη μεγάλη περιοδική έκθεση προβολής του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού «A journey to the Land of Immortals - 4.000 years of Greek Treasures» που παρουσίασε το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού σε μουσεία της Ιαπωνίας το 2016 και το 2017 και αποτελεί συνδιοργάνωση του υπουργείου με τη Διεύθυνση Αρχαιολογικών Μουσείων, Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου και το Εθνικό Μουσείο του Τόκιο.
Ένα ταξίδι από την Ιαπωνία στο Ηράκλειο Κρήτης
Η αρχαιολόγος και επιμελήτρια της έκθεσης Στέλλα Μανδαλάκη λέει στη LiFO για την έκθεση: «Ιάπωνες και Κρήτες είναι λαοί νησιωτικοί και αυτό διαμόρφωσε την πολιτισμική τους ταυτότητα, γι' αυτό υπάρχει μια κοινή έκφραση. Η συγκεκριμένη έκθεση με τα 61 έργα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα από το 4000 π.Χ. μέχρι το 600 μ.Χ. και ουσιαστικά είναι ένα πανόραμα της αρχαίας ιαπωνικής ιστορίας.
Αρχικά, ήταν να παρουσιαστεί το 2020, μα λόγω της πανδημίας φτάσαμε στο 2023.
Το μουσειολογικό αφήγημα έχει σχεδιαστεί από τους Ιάπωνες συναδέλφους μας και δομείται σε τρεις χρονολογικές ενότητες που αντιστοιχούν στις τρεις κύριες φάσεις της αρχαίας ιαπωνικής ιστορίας. Στην περίοδο Τζομόν, που αντιστοιχεί στη δική μας νεολιθική, με τη διαφορά ότι στην Ιαπωνία δεν υπάρχει η γεωργία. Μάλιστα, η ονομασία της περιόδου προήλθε από τη λέξη "τζο" γιατί χαρακτηρίζει τον πιο αναγνωρίσιμο τρόπο διακόσμησης των αγγείων της εποχής που πραγματοποιείται με σκοινιά διαφορετικού πάχους τα οποία τοποθετούνται πάνω σε νωπό πηλό με διαφορετικό τρόπο κι έτσι αποτυπώνονται διάφορα σχήματα.
Εκτός από αυτά τα αγγεία, θα δούμε και τα χαρακτηριστικά ειδώλια dogū, τα οποία ουσιαστικά εκφράζουν τις θρησκευτικές δοξασίες των Ιαπώνων και την αγωνία τους για υγεία και καλό τοκετό, για παράδειγμα. Αρχικά είναι δισδιάστατα αντικείμενα με πολύ σχηματική δήλωση του προσώπου και των μελών, γυναικείες μορφές, αλλά στην πορεία εξελίσσονται, γίνονται τρισδιάστατα με πιο καλά διαμορφωμένα μέλη και ταυτόχρονα κάποια από αυτά μπορεί να χρησιμοποιούνται και ως σκεύη. Η εξέλιξη συνεχίζεται τις επόμενες περιόδους, οπότε είναι πολύ χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης εποχής.
Ακολουθεί η περίοδος Γιαγόι από το 400 π.Χ έως το 300 μ.Χ. που ουσιαστικά αντιστοιχεί στην εισαγωγή της ρυζοκαλλιέργειας και των μεθόδων της, όπως η διαχείριση του νερού και η κατασκευή εργαλείων. Τότε οι Ιάπωνες πραγματοποιούν τις πρώτες επαφές με την Κίνα και την κορεατική χερσόνησο, περιοχές από τις οποίες αντλούν στοιχεία και επηρεάζονται. Θα δούμε αγγεία καθημερινής χρήσης, λιτά, τελετουργικά σκεύη και όπλα, ξίφη, λόγχες, αιχμές που έχουν περισσότερο τελετουργική χρήση ως σύμβολα εξουσίας. Επίσης θα δούμε και κοσμήματα, κυρίως από λίθους και γυαλί.
Η τελευταία περίοδος που συναντάμε στην έκθεση είναι η Κοφούν, από το 300 μ.Χ. ως το 700 μ.Χ., που ουσιαστικά ταυτίζεται με τη δημιουργία του ισχυρού ιαπωνικού κράτους και τη σαφή κοινωνική διαστρωμάτωση. Η περίοδος ονομάστηκε έτσι από τους τύμβους, που ονομάζονται Κοφούν – την περίοδο εκείνη κατασκευάστηκαν μνημειώδεις τύμβοι για τους ηγεμόνες. Τα περισσότερα εκθέματα προέρχονται από τα κτερίσματα, προσφορές στους νεκρούς που είχαν τοποθετηθεί είτε από την εξωτερική επιφάνειά τους είτε εσωτερικά. Τα αντικείμενα που είχαν τοποθετηθεί ως επιτύμβια σήματα είναι ομοιώματα οικιών, πλοίων, ζώων αλλά και ανθρώπινα ειδώλια που παριστάνουν πολεμιστές ή προστάτες του τάφου. Από τον αριθμό τους προκύπτει το κύρος του νεκρού».
Στο πλαίσιο της διοργάνωσης της έκθεσης, η Δέσποινα Ζερνιώτη, διευθύντρια του Μουσείου Ασιατικής Τέχνης Κέρκυρας, θα δώσει διάλεξη με τίτλο «Το Μουσείο Ασιατικής Τέχνης Κέρκυρας: Από την ιδιωτική συλλογή στο Κρατικό Μουσείο» το Σάββατο 3 Ιουνίου, στις 18.30, στην Αίθουσα Διαλέξεων ΑΜΗ.
Πληροφορίες:
«Κειμήλια Ομορφιάς - Αρχαιολογικοί θησαυροί από την Ιαπωνία»
Διάρκεια έκθεσης: 2 Ιουνίου - 24 Σεπτεμβρίου
Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου- Αίθουσα περιοδικών εκθέσεων (είσοδος από την οδό Μποφώρ)
Διοργάνωση:
Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, Διεύθυνση Αρχαιολογικών Μουσείων, Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων
Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, Εθνικό Μουσείο του Τόκιο
Υποστηρικτές της έκθεσης:
Διεύθυνση Πολιτιστικών Υποθέσεων της Ιαπωνίας
The Asahi Shimbun, NHK Japan Broadcasting Corporation, NHK Promotions Inc. TOEI COMPANY, LTD
Περιφέρεια Κρήτης
