Ο Γιάννης Γούτμαν μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, όπου και σπούδασε πιάνο στο Κρατικό Ωδείο και στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Στα 30 του αποφάσισε να φύγει για σπουδές μουσικής στο Λέουβεν του Βελγίου, όπου και κατέληξε να δουλεύει μέχρι το καλοκαίρι που μας πέρασε.
Πλέον, στα 35 του, μόλις μετακόμισε στο Brighton, όπου σκοπεύει να μαγειρεύει μέχρι τον Μάιο για την κοπέλα του, η οποία προσπαθεί στα εργαστήρια του Πανεπιστημίου του Sussex να βρει θεραπεία για τον ιό Έμπολα.
Δουλεύει ως freelancer φωτογράφος και ταξιδεύει συχνά γι' αυτό. Φωτογραφίζει πορτρέτα, γάμους, κτίρια, με μία full frame μηχανή και δύο σταθερούς φακούς, χρησιμοποιώντας σπανιότερα φιλμ μεσαίου φορμά. Μας λέει δυο λόγια για τις όμορφες εικόνες που μας έστειλε.
Ο δάσκαλός μου στην φωτογραφία είπε ότι «μόνο ένας τυφλός μπορεί να βγάλει μία τίμια φωτογραφία». Μου πήρε μερικά χρόνια να καταλάβω τι εννοούσε. Οι φωτογραφίες μας είναι πάντα σκηνοθετημένες. Απλά επειδή είμαστε εκεί και κοιτάμε.
— Κάποιες εικόνες από τις εικόνες που μου έστειλες είναι έγχρωμες και κάποιες ασπρόμαυρες, κάποιες «καθαρές» και κάποιες με κόκκο. Πώς επιλέγεις κάθε φορά την τεχνική που θα ακολουθήσεις και ποιοι πειραματισμοί σου αρέσουν;
Περίπου δώδεκα χρόνια πριν όλες μου σχεδόν οι φωτογραφίες ήταν ασπρόμαυρες. Τώρα πολύ σπάνια απορρίπτω το χρώμα. Με ενδιαφέρουν όλες αυτές οι παραπάνω πληροφορίες, μεγαλώνοντας αγάπησα το χρώμα πιο πολύ από τη φόρμα.
Η τεχνική που επιλέγω κάθε φορά είναι αυτή που υπηρετεί πιο καλά την ανάγκη. Τις πιο πολλές φωτογραφίες μου τις βλέπω ελάχιστα δευτερόλεπτα πριν τις τραβήξω. Προτεραιότητά μου είναι να βγει η φωτογραφία ακόμα και αν αυτό σημαίνει ότι λόγω χαμηλού φωτισμού θα είναι γεμάτη θόρυβο.
Συνεχίζω να πειραματίζομαι αλλά κυρίως με τα θέματα που επιλέγω να φωτογραφίσω και όχι τόσο με τις τεχνικές επεξεργασίας και παραγωγής.
— Διακρίνω ενδιαφέρον κοινωνιολογικού χαρακτήρα στις εικόνες σου. Τι είναι αυτό που σε συναρπάζει στους ανθρώπους που φωτογραφίζεις;
Η αγάπη μου, το ενδιαφέρον και η περιέργειά μου για τους ανθρώπους είναι σταθερά τα κίνητρά μου για να φωτογραφίζω. Θεωρώ ότι η ενασχόληση μου με την εικόνα μου έδωσε τη δυνατότητα να εκτιμώ ανθρώπους που παλιά προσπερνούσα με αδιαφορία.
Με συγκινούν οι ζωές των άλλων, έχω την εντύπωση ότι τους καταλαβαίνω καλύτερα όσο περνάει ο καιρός, βλέπω στα πρόσωπά τους πόσο κοινές ανάγκες και φόβους έχουμε όλοι. Όλα αυτά που συμπονώ, που καταλαβαίνω ή που θαυμάζω πιστεύω ότι αξίζει να φωτογραφηθούν.
— Κάποιες λήψεις από την άλλη μοιάζουν αρκετά σκηνοθετημένες, σαν να τις σκεφτόσουν και να τις ετοίμαζες καιρό. Τελικά αυθορμητισμός ή σκηνοθεσία, τι είναι αυτό που σου αρέσει περισσότερο;
Ο δάσκαλός μου στην φωτογραφία είπε ότι «μόνο ένας τυφλός μπορεί να βγάλει μία τίμια φωτογραφία». Μου πήρε μερικά χρόνια να καταλάβω τι εννοούσε. Οι φωτογραφίες μας είναι πάντα σκηνοθετημένες και μάλιστα, όπως πολύ σωστά παρατήρησες, από καιρό. Απλά επειδή είμαστε εκεί και κοιτάμε.
Το να ποζάρει το μοντέλο ή το να σκηνοθετηθεί η σκηνή δεν είναι μεγαλύτερη παρέμβαση από την αφαίρεση και την αυστηρότατη επιλογή της στιγμής και του χρόνου από την πλευρά του φωτογράφου σε μια σκηνή δρόμου.
Αν βρίσκομαι πίσω από μία ομάδα καλογριών ή έξω από τα καμαρίνια κουρασμένων ηθοποιών με μία κάμερα στο χέρι και περιμένω την κατάλληλη στιγμή, ακόμα και αν δε με δουν ποτέ, η φωτογραφία είναι σκηνοθετημένη. Παράλληλα είναι αδύνατο ακόμα και υπό τις πιο αυστηρές οδηγίες που (σπανιότατα) δίνω σε μία τελείως σκηνοθετημένη φωτογραφία να μην πάρω ένα ψήγμα αυθορμητισμού.
— Πού έχουν τραβηχτεί οι φωτογραφίες που μου έστειλες; Θα μπορούσαμε να τις εντάξουμε σε ένα κόνσεπτ υπό κάποιο γενικό τίτλο;
Οι φωτογραφίες μου έχουν τραβηχτεί σε διάφορα μέρη της Ελλάδας (Σύρος, Θεσσαλονίκη, Όλυμπος) του Βελγίου (Γάνδη, Λέουβεν, Βρυξέλλες) και στο Λονδίνο. Ίσως έχουν ως θέμα την ανθρώπινη (και μη) μοναξιά.
— Τι ξεχωρίζεις όταν βλέπεις τη δουλειά ενός άλλου φωτογράφου, τι είναι αυτό που θαυμάζεις και τι δεν σου αρέσει αισθητικά;
Εκτιμώ και επηρεάζομαι από πάρα πολλούς φωτογράφους. Μέσα σε έναν ωκεανό φωτογραφιών και ανθρώπων που δηλώνουν φωτογράφοι, με ενδιαφέρει το κίνητρο και ο χαρακτήρας του ανθρώπου πίσω από την κάμερα αλλά κυρίως η ικανότητα του να με συγκινεί.
Σιχαίνομαι τον διαφαινόμενο ναρκισσισμό μερικών φωτογράφων ή τη φτηνή κραυγαλέα «καλλιτεχνία». Όλες οι φωτογραφίες, όλη η μουσική, όλα τα έργα τέχνης που θαυμάζω νιώθω ότι αποτελούν ένα προσωπικό μήνυμα του καλλιτέχνη προς το κοινό του, μια ποιητική και κάπως φιλόδοξη έκφραση ενός ανθρώπου που ένιωσε όπως ο Αρχιμήδης όταν ανακάλυψε τον μοχλό και ζήτησε λίγο χώρο για να κινήσει τον κόσμο.
