Όλο και περισσότερες έρευνες δείχνουν πως όσοι ζουν εντελώς μόνοι, χωρίς να έχουν κάποιον να μιλήσουν ή να μοιραστούν τις σκέψεις και τις εμπειρίες τους, παρουσιάζουν σταδιακή επιδείνωση της ψυχοσωματικής υγείας τους, ρίχνοντας ακόμα και το προσδόκιμο της ζωής τους.
Όπως εξηγεί ο νευρολόγος-ψυχίατρος Νίκος Ε. Δέγλερης, που διδάσκει Ψυχοθεραπεία στο Πανεπιστήμιο Paris V, είναι τεκμηριωμένο πως η μοναξιά βλάπτει την ψυχική υγεία, καθώς «ανοίγει το δρόμο» για την εμφάνιση διαταραχών όπως η κατάθλιψη, το στρες και οι αγχώδεις διαταραχές.
Παράλληλα, πληθαίνουν οι ενδείξεις πως το ψυχικό βάρος της μοναξιάς ενεργοποιεί μια αλληλουχία βιολογικών μηχανισμών που οδηγούν και σε σωματικά προβλήματα. «Οι διεργασίες αυτές σχετίζονται επίσης με επιδείνωση πολλών παθήσεων και με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από αυτές».
Τι δείχνουν οι έρευνες
Πριν από 10 χρόνια, μελέτη σε 2.800 γυναίκες με καρκίνο του μαστού έδειξε πως όσες ζούσαν μόνες, δίχως φίλους ή οικογένεια, είχαν πενταπλάσιες πιθανότητες να πεθάνουν από το πρόβλημά τους.
Αντίστοιχα, οι ηλικιωμένοι που έχουν μείνει μόνοι τους στη ζωή, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν πρόωρα κινητικές δυσκολίες ή ακόμα και να χάσουν τη ζωή τους, σύμφωνα με άλλη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2015 στο επιστημονικό περιοδικό «Archives of Internal Medicine».
Επιπλέον, μελέτες του Πανεπιστημίου Weill Cornell στη Νέα Υόρκη και άλλων ερευνητικών κέντρων έχουν συσχετίσει τη μοναξιά στην τρίτη ηλικία με επιτάχυνση της νευρωνικής εκφύλισης που οδηγεί στην άνοια και τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Άλλες ερευνητικές ομάδες έχουν συσχετίσει τη μοναξιά με καρδιαγγειακά προβλήματα, την υπέρταση και την παχυσαρκία.
Μοναξιά σημαίνει συχνά κακή διατροφή
Σε έρευνες επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες (UCLA) διαπιστώθηκε πως όσοι νιώθουν μόνοι έχουν μια τάση προς κατανάλωση ανθυγιεινών τροφίμων, κυρίως όσων περιέχουν ζάχαρη και λίπος. Αυτό δεν είναι τυχαίο.
Έχει βρεθεί ότι η κατανάλωση τέτοιων τροφίμων ενεργοποιεί τα κέντρα ευχαρίστησης στον εγκέφαλο, δημιουργώντας -έστω και παροδικά- ένα αίσθημα ευεξίας, εξηγεί ο Δρ. Δέγλερης.
Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι οι μοναχικοί άνθρωποι συχνά στρέφονται στην υπερφαγία, στην υπερκατανάλωση ποτού ή/και στο τσιγάρο σε μια προσπάθεια να αισθανθούν καλύτερα.
Σε συνδυασμό με την στατιστικά σπανιότερη γυμναστική εξάσκηση, όλες αυτές οι συμπεριφορές προδιαθέτουν για την ανάπτυξη προβλημάτων υγείας.
Η σύνδεση της μοναξιάς με τις χρόνιες φλεγμονές
Ακόμα όμως κι αν δεν υιοθετήσει κάποιος ανθυγιεινές ή ριψοκίνδυνες συμπεριφορές, η στενοχώρια και το στρες της μοναξιάς από μόνα τους αρκούν για να υπονομεύσουν την υγεία.
Και αυτό, γιατί αυξάνουν τα επίπεδα των ορμονών του στρες και της φλεγμονής στον οργανισμό - δύο συνέπειες που μπορεί να προκαλέσουν εκτεταμένες βλάβες σε όλα σχεδόν τα όργανα και τους ιστούς.
Η χρόνια φλεγμονή, σχετίζεται με την καρδιοπάθεια, την αρθρίτιδα, τον τύπου 2 διαβήτη, ακόμα και με τον καρκίνο.
Επιπλέον, όσοι νιώθουν μόνοι και δυστυχισμένοι έχουν την τάση να αντιδρούν πιο έντονα στα αρνητικά γεγονότα της ζωής και να θεωρούν πιο στρεσογόνο την καθημερινότητά τους, γεγονός που μπορεί να καταστείλει το ανοσοποιητικό τους σύστημα.
Μελέτες του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο έχουν δείξει ότι οι μοναχικοί άνθρωποι διαθέτουν υψηλότερα επίπεδα αντισωμάτων στους ιούς του έρπη, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι συγκεκριμένοι ιοί είναι πιο ενεργοί σε αυτούς απ' ό,τι στους ανθρώπους που δεν νιώθουν μόνοι.
«Ακόμα και την έκφραση γονιδίων που ρυθμίζουν την καταπολέμηση της φλεγμονής μπορεί να επηρεάσει η μοναξιά, σύμφωνα με αρκετά ερευνητικά δεδομένα. Δεν προκαλεί επομένως έκπληξη ότι η φλεγμονή σχετίζεται με την εκφύλιση των νευρο-γνωστικών λειτουργιών και με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο άνοιας», τονίζει ο κ. Δέγλερης.
Πρόβλημα των ηλικιωμένων αλλά και των νέων ανθρώπων
Παρότι η μοναξιά έχει εξεταστεί περισσότερο στην τρίτη ηλικία, αυτό δεν σημαίνει πως δεν αποτελεί πρόβλημα και των νέων.
Μεγάλη έρευνα που παρουσιάστηκε πέρυσι τον Αύγουστο στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας έδειξε ότι η συχνότητα της μοναξιάς κορυφώνεται σε τρία στάδια της ζωής: στην εφηβεία, στα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής και ύστερα στους ηλικιωμένους.
Στην έρευνα αυτή, που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Brigham Young, είχαν αναλυθεί συνδυαστικά τα ευρήματα 70 κλινικών μελετών, που αφορούσαν 3,4 εκατομμύρια ανθρώπους.
Φάνηκε ότι η μοναξιά αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου και πως το μέγεθος αυτού του κινδύνου είναι πολύ μεγαλύτερο απ' ό,τι αυτό που επιφέρουν άλλοι γνωστοί εχθροί της υγείας, όπως η παχυσαρκία.
«Ένας άνθρωπος μπορεί να αισθάνεται μόνος για πολλούς και διαφορετικούς λόγους», τονίζει ο δρ Δέγλερης.
«Για όποιον λόγο κι αν νιώθει μόνος, το σημαντικό είναι να το παραδεχτεί, να το εξωτερικεύσει και στη συνέχεια να προσπαθήσει να βάλει νέα πρόσωπα στη ζωή του, δηλώνοντας συμμετοχή σε προγράμματα εθελοντισμού ή αναθερμαίνοντας τις σχέσεις με την οικογένεια ή παλιούς φίλους που άφησε να χαθούν στο χρόνο».
σχόλια