Όταν ο Γερμανοεβραίος ψυχολόγος Κούρτ Λέβιν εγκατέλειψε την ναζιστική Γερμανία και μετοίκησε στις ΗΠΑ το 1933, όπως και πολλοί άλλοι μετανάστες απόρησε με πολλά πράγματα και συνήθειες στην νέα του πατρίδα. Ειδικά με το ζήτημα της φιλίας.
"Συγκρινόμενοι με τους Γερμανούς, οι Αμερικάνοι φαίνεται να προχωρούν ταχύτερα στην σύναψη φιλικών σχέσεων νωρίς μετά την γνωριμία τους με κάποιον ή και με περισσότερους ανθρώπους." έγραφε το 1936 στο άρθρο του με τίτλο "Ορισμένες Κοινωνικο-Ψυχολογικές Διαφορές ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Γερμανία." "Ωστόσο η εξέλιξη αυτή συχνά σταματά σε κάποιο σημείο και οι σύντομα αποκτηθέντες φίλοι, έπειτα από χρόνια σχετικά στενών σχέσεων, θα πούνε αντίο το ίδιο εύκολα με το αν γνωρίζονταν για μερικές μόνο εβδομάδες."
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι οι συσχετισμοί τους είναι ένα κομμάτι μιας πολύ πιο περίπλοκης εικόνας. Για κάποιους το να μετακινούνται συχνά πιθανά να ξυπνά αισθήματα μοναξιάς και να αποτελεί κίνητρο να προσπαθήσουν περισσότερο στις εξ αποστάσεως σχέσεις. Το ίδιο πιθανό είναι όμως να προσπαθήσουν περισσότερο να κρατήσουν επαφή με τους πιο στενούς τους φίλους και να αφήσουν κάποιες λιγότερο εγκάρδιες φιλίες να φθίνουν.
Ο Λέβιν πίστευε ότι αυτή η ιδέα της ταχείας φιλίας, με την εύκολη εδραίωση και την απόρριψη άνευ συναισθημάτων όταν ξεφτίσει, πιθανά οφείλεται στο υψηλό επίπεδο κινητικότητας των Αμερικανών. Η αμερικανική κοινωνία ήταν και τότε μία κοινωνία όπου οι άνθρωποι άλλαζαν συχνά τόπο κατοικίας και αυτό έχει ενταθεί ακόμα περισσότερο σήμερα. Οι άνθρωποι μετακομίζουν από την μία ακτή στην άλλη, αφήνοντας πίσω τους πράγματα. Η έρευνα του Shigehiro Oishi στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια έδειξε ότι η συχνή αλλαγή τόπου κατοικίας συνδέεται συχνά με πιο επιφανειακές ή χαμηλότερης ποιότητας κοινωνικές σχέσεις, ιδίως για τους εσωστρεφείς, οι οποίοι δυσκολεύονται να αντικαταστήσουν εκείνους που αφήνουν πίσω.
Μια νέα δημοσίευση του Omri Gillath από το Πανεπιστήμιο του Κάνσας και του Lucas Keefer από το Πανεπιστήμιο του Ντέϊτον υποδεικνύει ότι όσο περισσότερο μετακομίζει κανείς από το ένα μέρος στο άλλο, αυξάνονται οι πιθανότητες να θεωρεί κάποιος τις σχέσεις αναλώσιμες, επειδή έτσι αντιμετωπίζει και τα αντικείμενα.
Οι Gillath και Keefer πραγματοποίησαν μια σειρά μικρών μελετών όπου οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτηματολόγια σχετικά με την προθυμια τους να αφήσουν πίσω αντικείμενα και ανθρώπους και το παρελθόν τους σε μετοικήσεις. Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι άνθρωποι που μετακινούνται πιο συχνά ήταν πιο πρόθυμοι να αποχωριστούν αντικείμενα (πιθανά επειδή αναγκάζονται να μειώσουν τα υπάρχοντα τους σε κάθε μετακόμιση), και αυτή η προθυμία συσχετιζόταν και με την προθυμία τους να κόψουν κοινωνικούς δεσμούς. Επίσης, σε μια πειραματική μελέτη όπου προετοίμασαν ανθρώπους να σκεφθούν την πιθανότητα να αλλάξουν τόπο κατοικίας στο εγγύς μέλλον πριν συμμετάσχουν στην έρευνα σχετικά με την "προθυμία αποχωρισμού", ακόμα κι αν δεν είχαν νομαδικής φύσεως παρελθόν τα αποτελέσματα ήταν τα ίδια.
Το να αλλάξεις πόλη είναι μία μεγάλη αλλαγή που δεν αφορά μόνο τον τόπο. Αν κάποιος μετακομίζει μακριά και όχι απλά σε άλλη γειτονια ή έστω στην διπλανή πόλη, τότε οι κοινωνικοί κύκλοι στους οποίους έχει εύκολη πρόσβαση κατά πάσα πιθανότητα θα αλλάξουν, κάτι που σύμφωνα με τους ερευνητές είναι ο σημαντικότερος παράγοντας στο γιατί κάποιοι άνθρωποι αφήσουν πίσω τους μερικές φιλίες. Να σημειωθεί ότι σε όλη την έρευνα δεν παρατηρήθηκε διαφορά ανάμεσα στις ερωτικές και τις φιλικές σχέσεις, στοιχείο ιδιαίτερα ενδιαφέρον και πιθανά αντικατοπτρίζει ότι οι φίλοι εκτιμώνται επίσης ως έτερον ήμισυ από τους ερωτηθέντες.
Φυσικά αυτό δεν θεμελιώνει τον ισχυρισμό ότι οι άνθρωποι θεωρούν τους φίλους τους ως αντικείμενα ή "αναλώσιμους" σαν τα παλιά ρούχα στην ντουλάπα. Ωστόσο "η μετακόμιση απαιτεί να επιλέξει κανείς ποιες σχέσεις "αξίζει" να διατηρήσει και ποιες όχι, ποιοι δεσμοί μπορούν να αντικαταστθούν και ποιοι δεσμοί πρέπει πάση θυσία να διατηρηθούν" λένε οι Gillath/Keefer. Μπορούμε να τις συντηρήσουμε, ιδίως τώρα με την τεχνολογία, αλλά η προσπάθεια που καταβάλλει κάποιος με τις κλήσεις μέσω Skype και η διατήρηση της επαφής μέσω Facebook συνεπάγεται προσπάθεια που δεν αφιερώνεται για να αποκτήσει κανείς και να καλλιεργήσει νέες φιλίες στον νέο τόπο κατοικίας. Οι υπολογισμοί είναι περίπλοκοι. Και το πιο πιθανό είναι ότι οι άνθρωποι θα έχουν πολλές ευκαιρίες να κάνουν τις αξιολογήσεις τους. Μία μελέτη που παρακολούθησε ζεύγη καλύτερων φίλων με διάρκεια 19 ετών, υπολόγισε ότι οι άνθρωποι μετακομίζουν κατά μέσο όρο 5,8 φορές στο χρονικό αυτό διάστημα.
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι οι συσχετισμοί τους είναι ένα κομμάτι μιας πολύ πιο περίπλοκης εικόνας. Για κάποιους το να μετακινούνται συχνά πιθανά να ξυπνά αισθήματα μοναξιάς και να αποτελεί κίνητρο να προσπαθήσουν περισσότερο στις εξ αποστάσεως σχέσεις. Το ίδιο πιθανό είναι όμως να προσπαθήσουν περισσότερο να κρατήσουν επαφή με τους πιο στενούς τους φίλους και να αφήσουν κάποιες λιγότερο εγκάρδιες φιλίες να φθίνουν.
Ίσως αυτή η περιστασιακή τάση να μην επιτρέψει κάποιος στις φιλιες να γίνουν πολύ βαθιές και η προθυμία να τις αφήσει πίσω, την οποία ο Λέβιν θεωρεί ως αμερικανικό χαρακτηριστικό, να μην προκύπτει από μια χαλαρή θεώρηση των σχέσεων λόγω κινητικότητας, αλλά απο την γνώση του πόσο δύσκολο είναι να αποχωριστείς ανθρώπους. Όπως έγραψε κι ο John Reisman το 1979 στο βιβλίο τους Ανατομία της Φιλίας, στα πλαίσια μίας συζήτησης επί των ισχυρισμών του Λέβιν "Εντός μιας ανατρεπτικής, γεμάτης αλλαγές και ασυνεχούς κοινωνίας οι άνθρωποι μπορούν, διατηρώντας τις φιλίες τους σε ένα προσεταιριστικό επίπεδο, να προστατευθούν από την στενοχώρια και την ανάληψη ευθυνών που μπορεί να προκύψει όταν χρειαστεί να κόψουν στενές δεσμούς."
Πηγή : The Atlantic
