Αρχόντισσες ή πριγκίπισσες, ιέρειες ή θεραπεύτριες και μάγισσες, γυναίκες με κύρος γένους ή γνώσης, ντόπιες που ξεχώρισαν ή άλλες που παρέλαβαν και υιοθέτησαν πολιτισμικά στοιχεία άλλων κοινωνιών ακόμα και από άνδρες που οι ίδιες παντρεύτηκαν στην πατρίδα τους -ντόπιους ή ξένους- ή ακόμη και αυτές που για λόγους επιγαμίας ή άλλους, ταξίδεψαν από τη μια περιοχή σε μια άλλη, είναι οι γυναίκες αυτές οι οποίες εξετάζει η έκθεση ‘Πριγκίπισσες’ της Μεσογείου στην αυγή της Ιστορίας του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Μέσα από τις ιστορίες τους φαίνεται εναργέστερα η συμμετοχή των γυναικών στη δημιουργία ανοιχτών πολιτισμικών οριζόντων για τις περιόδους που εξετάζουμε (από τον 10ο έως τον 5ο αιώνα π.Χ), όπως και γενικότερα η συμμετοχή της γυναίκας στην ανάπτυξη του αρχαίου μεσογειακού πολιτισμού.
Στην έκθεση θα παρουσιαστούν 24 σύνολα από ταφές γυναικών από την Ελλάδα (Αττική, Εύβοια, Μακεδονία, Κρήτη), την Κύπρο, τη Νότια Ιταλία και την Ετρουρία. Μέσα από τις ταφές που έχουν επιλεχθεί, η συγκέντρωση πλούτου και κτερισμάτων από τη μια μεριά αλλά και η συγγένεια των ταφικών εθίμων από την άλλη, δημιουργούν ένα ιδεολογικό ρεύμα και μια κοινωνική διάσταση, καθώς φαίνεται ότι οι γυναίκες αυτές υψηλού κύρους στις κοινωνίες τους, υπήρξαν φορείς μεταφοράς πολιτισμικών και ιδεολογικών στοιχείων.
Η επιλογή με αντικείμενα από συγκεκριμένες υπαρκτές γυναίκες (δεν έχει να κάνει δηλαδή με μυθικές ή άλλες μορφές) είναι το μεγάλο πλεονέκτημα της έκθεσης καθώς δίδει μια πραγματική, χειροπιαστή διάσταση όπου πρωταγωνιστούν συγκεκριμένες νεκρές και επομένως, το ανθρώπινο στοιχείο είναι καθοριστικό. Δίδεται έτσι η ευκαιρία να συζητηθούν ερμηνευτικά ζητήματα και προσεγγίσεις του γυναικείου ρόλου στις κοινωνίες της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου, μέσα από απτά στοιχεία.
Τα αντικείμενα της έκθεσης
Τα σύνολα που θα παρουσιαστούν, αποτελούνται από χάλκινα αγγεία και σκεύη, φαγεντιανά και γυάλινα αγγεία, πήλινα, χάλκινα, ελεφαντοστέινα ειδώλια, σκεύη χάλκινα ή σιδερένια [αρύταινες (βαθιές κουτάλες για την άντληση νερού), κοχλυάρια (μικρά κουταλάκια για την επάλειψη καλλυντικών), ομοιώματα αμαξιδίων κ.λπ.], αλλά και κοσμήματα: πόρπες από χαλκό, σίδηρο ή άργυρο και πολύτιμους λίθους, μερικές σε μεγέθη απίστευτα -ύψους 20 εκατοστών- με ρόδια χρυσά ή πλάκες από χρυσά πτηνά, καρδιοφύλακες χάλκινους, ζώνες χρυσές, χάλκινες κλπ., περικάρπια και περιβραχιόνια από χρυσό, χαλκό και άργυρο, σκουλαρίκια από χρυσό και άργυρο σε διάφορα σχήματα και μεγέθη, δακτυλίδια από χρυσό, άργυρο, χαλκό, σφηκωτήρες για τα μαλλιά από χρυσό, άργυρο, ήλεκτρο, περιδέραια από χρυσό, άργυρο, χαλκό, φαγεντιανές ψήφους, χάντρες (ψήφους) από ημιπολύτιμους λίθους, αμέθυστο, κορνεόλη, ορεία κρύσταλλο, κεχριμπάρι, αιγυπτιακό μπλε, φαγεντιανή, σκαραβαίους από διάφορα υλικά ακόμη και χρυσές μάσκες που κάλυπταν το πρόσωπο, επιστήθια κοσμήματα, όλα από εξαιρετικές τεχνικές χρυσοχοΐας (και αργυροχοΐας) με περίτμηση, με κοκκίδωση, σκυφωτά, πλακέ, συρμάτινα - ένας ολόκληρος κόσμος τέχνης και πλούτου, δόξας, ιδεών και πίστεων από έναν γυναικείο κόσμο στην αυγή της ιστορίας. Ακόμη, από ταφή στο Verruchio της Ιταλίας θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά εκτός Ιταλίας και ο περίφημος ξύλινος θρόνος της νεκρής πριγκίπισσας. Στο σύνολό τους θα παρουσιαστούν πάνω από 500 αρχαία αντικείμενα.
Επιμέλεια έκθεσης: Καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης, Διευθυντής ΜΚΤ
συνεργασία Δρ. Μιμίκα Γιαννοπούλου, Αρχαιολόγος ΜΚΤ
Διάρκεια: 13 Δεκεμβρίου 2012- 10 Απριλίου 2013
