ΕΚΤΟΣ ΚΙ ΑΝ ΖΕΙΣ σε κάποια σπηλιά χωρίς πρόσβαση στο ίντερνετ, ξέρεις ότι βρισκόμαστε στην Εποχή της Προσβολής. Με την πόλωση να βρίσκεται στα ύψη και τη δυνατότητα που έχει ο καθένας μας να διαλαλήσει κάθε του σκέψη, οι προσβολές πάνε κι έρχονται. Σύμφωνα με μελέτη του Pew Research Center το 2024, το 47% των Αμερικανών πιστεύει ότι οι άνθρωποι που λένε «πολύ προσβλητικά» πράγματα αποτελούν σοβαρό πρόβλημα. Ταυτόχρονα, το 62% πιστεύει ότι μεγάλο πρόβλημα είναι το γεγονός ότι οι άνθρωποι προσβάλλονται πολύ εύκολα. Αυτές οι δύο απόψεις δεν είναι αντιφατικές. Στην πραγματικότητα δείχνουν πως είμαστε ταυτόχρονα υπερβολικά προσβλητικοί προς τους άλλους και υπερευαίσθητοι.
Το δεύτερο πρόβλημα είναι πιο σοβαρό, γιατί το να προσβάλλεσαι εύκολα χειροτερεύει την ποιότητα ζωής σου περισσότερο απ’ ό,τι το να είσαι αγενής. Αντί, λοιπόν, να προσπαθείς να φιμώσεις όσους θεωρείς ότι σε προβάλλουν, είναι προτιμότερο να μάθεις να μην προσβάλλεσαι τόσο εύκολα.
Μια μελέτη του ψυχολόγου Βόλφγκανγκ Ζάντερ από το 1976 περιέγραψε τι μας συμβαίνει όταν μας προσβάλλουν με τα εξής τρία στάδια: αναγνώριση της προσβολής, εκτίμηση της σοβαρότητάς της και αντίδραση. Φαντάσου ότι ένας συνάδελφος λέει δημόσια πως η πρότασή σου είναι «χαζή». Αναγνωρίζεις την προσβολή, τη θεωρείς ενοχλητική και αποφασίζεις αν θα αντιδράσεις ή αν θα την αγνοήσεις.
«Σκέψου ότι αυτός που σε πρόσβαλε είναι συγγενής σου, ότι η άγνοια τον οδήγησε εκεί, ότι σύντομα θα πεθάνετε και οι δύο, και ότι δεν υπέστης πραγματική ζημιά, γιατί ο νους σου δεν βλάπτεται από την προσβολή».
Οι αντιδράσεις διαφέρουν. Οι γυναίκες νιώθουν συχνότερα λύπη ή πικρία, ενώ οι άντρες πλήγμα στην υπερηφάνεια τους και οργή. Ωστόσο, οι αντιδράσεις μας δεν είναι πάντα λογικές. Η προσβολή ενεργοποιεί το μεταιχμιακό σύστημα του εγκεφάλου, που τη βλέπει ως απειλή. Ευτυχώς, ο προμετωπιαίος φλοιός συχνά επεμβαίνει και μας συγκρατεί. Μπορεί να νιώσεις οργή, αλλά ο εγκέφαλός σου λέει: «Συγκρατήσου».
Η ικανότητα αυτοσυγκράτησης διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Άτομα με εξαρτήσεις ή ψυχικές διαταραχές είναι πιθανότερο να αντιδράσουν βίαια. Έρευνες δείχνουν ότι οι βίαιοι εγκληματίες έχουν πιο χαλαρές συνδέσεις μεταξύ συναισθήματος και λογικής όταν προσβάλλονται.
Η κατανόηση αυτών των μηχανισμών σού δίνει δύναμη. Όταν ξέρεις τι συμβαίνει μέσα σου, μπορείς να ελέγξεις την αντίδρασή σου − κι αυτό είναι το ζητούμενο.
Φυσικά, η ζωή είναι πιο ευχάριστη όταν δεν αισθάνεσαι συνεχώς προσβεβλημένος. Μια προσέγγιση είναι να αποφεύγεις όσους σε πληγώνουν επανειλημμένα. Αυτό είναι λογικό στις προσωπικές σχέσεις. Όταν όμως μιλάμε για την κατάργηση της ελευθερίας του λόγου στη δημόσια ζωή, το πιθανότερο είναι να γυρίσει μπούμερανγκ. Η αποτελεσματικότητα του να προσπαθείς να ελέγξεις το περιβάλλον σου είναι περιορισμένη. Είναι προτιμότερο να ελέγχεις τον εαυτό σου.
Ιδού τρεις πρακτικοί τρόποι για να μην προσβάλλεσαι εύκολα:
1.
Γέλα
Στις μικρές προσβολές, το γέλιο είναι συχνά η καλύτερη αντίδραση. Σου δίνει τον έλεγχο. Μπορείς να αυτοσαρκαστείς και να νιώσεις καλύτερα. Όσοι βρίσκονται σε ηγετικές θέσεις και έχουν την ικανότητα να αστειεύονται με τον εαυτό τους κερδίζουν την εμπιστοσύνη των άλλων και φαίνονται πιο ικανοί. Αυτό ισχύει στις επιχειρήσεις, στον αθλητισμό αλλά και στην καθημερινή ζωή.
2.
Χρησιμοποίησε τον προμετωπιαίο σου φλοιό
Η πιο σημαντική διοικητική ικανότητα είναι η αυτοδιαχείριση. Να κατανοείς τα συναισθήματά σου και να μην ενεργείς σύμφωνα μ’ αυτά. Τεχνικές όπως το να κρατάς ημερολόγιο, η προσευχή ή ο διαλογισμός βοηθούν. Να θυμάσαι αυτό το απόσπασμα από τον Μάρκο Αυρήλιο:
«Σκέψου ότι αυτός που σε πρόσβαλε είναι συγγενής σου, ότι η άγνοια τον οδήγησε εκεί, ότι σύντομα θα πεθάνετε και οι δύο, και ότι δεν υπέστης πραγματική ζημιά, γιατί ο νους σου δεν βλάπτεται από την προσβολή».
3.
Απόφυγε τις μηχανές παραγωγής προσβολών
Δεν μπορείς να εξαφανίσεις όλες τις προσβολές αλλά μπορείς να σταματήσεις να τις αναζητάς. Αν ξοδεύεις την ημέρα σου βλέποντας ειδήσεις ή διαβάζοντας οργισμένα σχόλια στα social media, προγραμματίζεις τον εγκέφαλό σου να ενοχλείται. Θες να ηρεμήσεις; Κλείσε την τηλεόραση. Διέγραψε τις εφαρμογές. Κάνε αποτοξίνωση.
Υπάρχει ένα ακόμη σημείο που αξίζει προσοχής, ειδικά στο σημερινό ιδεολογικά φορτισμένο περιβάλλον. Όσοι προσβάλλονται συνεχώς, δεν ενεργούν πάντα με καλή πίστη. Έρευνες δείχνουν ότι τέτοιοι άνθρωποι έχουν χαμηλές επιδόσεις και συμπεριφέρονται αντιπαραγωγικά. Πολλοί είναι ναρκισσιστές, και η ευθιξία τους πηγάζει από μια αίσθηση ανωτερότητας. Κάποιοι μάλιστα προσποιούνται ότι προσβάλλονται για να κερδίσουν κάτι.
Ναι, πρέπει να δείχνεις ενσυναίσθηση όταν οι άλλοι πραγματικά πληγώνονται. Αλλά όταν πρόκειται απλώς για λόγια, σκέψου: μήπως η προσβολή δεν είναι τόσο αληθινή όσο παρουσιάζεται; Ίσως είναι απλώς ένα εργαλείο στα χέρια κάποιου που δεν λειτουργεί με ειλικρίνεια.
Mε πληροφορίες από το The Atlantic
