ΑΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ, ΟΠΩΣ ΛΕΓΕΤΑΙ, αγαπούν την υπερβολή, οι Έλληνες πολιτικοί σίγουρα την αγαπούν πολύ περισσότερο και είναι δύσκολο να πολιτεύονται ή να αντιπολιτεύονται χωρίς υπερβολές. Την περασμένη εβδομάδα το ευρωκοινοβούλιο ενέκρινε, με ψήφους 330 υπέρ και 254 κατά (σε σύνολο 705), ψήφισμα «Σχετικά με το κράτος δικαίου και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα» που είχε προτείνει μία ομάδα ευρωβουλευτών.
Το ψήφισμα αυτό, ωστόσο, δεν συνιστά ούτε καταδίκη της Ελλάδας, όπως λέει η αντιπολίτευση, ούτε είναι θεατρικό έργο κάποιου περιφερόμενου θιάσου, όπως το χαρακτηρίζουν κυβερνητικά στελέχη. Για άλλη μια φορά κυβέρνηση και αντιπολίτευση αδυνατούν να συμπεριφερθούν με ψυχραιμία και πολιτικό πολιτισμό. Από τη μία πλευρά ακούστηκαν υπερβολές για «συκοφάντες και ανθέλληνες» και από την άλλη υπερβολές για την «πιο μαύρη σελίδα της χώρας μας μετά την καταδίκη της χούντας».
Η αντιπολίτευση, που επί πέντε χρόνια δεν μπορούσε να βάλει στην κυβέρνηση ένα γκολ μόνη της, τώρα πανηγυρίζει, ενώ η κυβέρνηση, που θεωρούσε ότι είναι άτρωτη και δεν την αγγίζει τίποτα, τα έχασε, παρότι το ψήφισμα ήταν αναμενόμενο και ακόμα και δικοί της ευρωβουλευτές δεν πήγαν να ψηφίσουν εναντίον του.
Αυτό που συνέβη ήταν μια πολιτική ήττα για την κυβέρνηση στο ευρωκοινοβούλιο, δεν ήταν όμως «καταδίκη». Περί ενός ψηφίσματος πρόκειται, έκφραση γνώμης, από τις πολιτικές δυνάμεις που συσπειρώθηκαν απέναντι στους κεντροδεξιούς του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, οι οποίοι παρουσιάζουν την κυβέρνηση Μητσοτάκη ως success story της πολιτικής τους ομάδας – η οποία είναι η ισχυρότερη στην ευρωβουλή.
Συνέπειες από το ψήφισμα δεν υπάρχουν, πλην των επικοινωνιακών και των αρνητικών εντυπώσεων, καθώς το κείμενο κατακρίνει την κυβέρνηση για πολλά, αν και υπάρχει αναγνώριση προόδου για κάποια θέματα.
Αυτό το αφήγημα της «επιτυχίας» ήθελαν να τους «κάψουν», εν όψει και της έναρξης της προεκλογικής περιόδου των ευρωεκλογών, ώστε να βάλουν ένα γκολ στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ). Αυτή είναι η μεγάλη εικόνα που αφορά στις δυνάμεις που το πέτυχαν, διότι υπάρχουν και επιμέρους λόγοι σχετικά με αυτούς που το ξεκίνησαν, αλλά μόνοι τους δεν θα είχαν καταφέρει ποτέ τίποτα.
Συνέπειες από το ψήφισμα δεν υπάρχουν, πλην των επικοινωνιακών και των αρνητικών εντυπώσεων, καθώς το κείμενο κατακρίνει την κυβέρνηση για πολλά, αν και υπάρχει αναγνώριση προόδου για κάποια θέματα. Είναι θεμιτό, ωστόσο, ειδικά εν όψει της κορυφαίας πολιτικής μάχης των ευρωεκλογών, πολιτικές δυνάμεις να συσπειρώνονται απέναντι στην ισχυρότερη πολιτική δύναμη, την ευρωπαϊκή κεντροδεξιά του ΕΛΚ, καθώς στις περισσότερες χώρες της Ε.Ε. αυτή θα είναι η βασική αντίπαλός τους. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη κέρδισε πρόσφατα τη δεύτερη θητεία της και κυβερνά αυτοδύναμη ξανά, κάτι που δεν έχει πετύχει κάποια άλλη κυβέρνησή τους. Μέχρι πρότινος, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θεωρείτο ο πιο ισχυρός πρωθυπουργός του ΕΛΚ, αλλά μετά τη νίκη του Ντόναλντ Τουσκ στην Πολωνία περνάει στη θέση του δεύτερου ισχυρότερου. Οι σχέσεις του Μητσοτάκη με τον Τουσκ πάντως, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, είναι καλές και πιο στενές από όσο φαίνονται. Αυτό δεν τους κάνει όμως όλους χαρούμενους, όπως δεν τους κάνει και η προοπτική ανάληψης κάποιας θέσης στην κορυφή της πυραμίδας της Ε.Ε. από τον Έλληνα πρωθυπουργό, εκεί που οι θέσεις ισχύος είναι λίγες και οι μνηστήρες πολλοί, όπως πολλά είναι και τα αφανή συμφέροντα που διακυβεύονται. Οι μάχες αυτές διεξάγονται στο παρασκήνιο και δεν είναι ορατές στους πολλούς, που βλέπουν μόνο το αποτέλεσμα.
Όσο για το κείμενο του ψηφίσματος, παρότι η προετοιμασία του διήρκεσε πολύ χρόνο, είναι αρκετά πρόχειρο και σε πολλές περιπτώσεις δεν συνοδεύεται από αξιόπιστη τεκμηρίωση. Θα μπορούσε να αναδείξει πολύ ουσιαστικότερα προβλήματα και πιο τεκμηριωμένα, αλλά μοιάζει να έμειναν στην εύκολη λύση της αντιγραφής των επιχειρημάτων της αντιπολίτευσης. Πολλά σημεία του κειμένου είναι παρόμοια με όσα καταλογίζει στην κυβέρνηση ο ΣΥΡΙΖΑ, πιθανότατα επειδή σε αυτές τις περιπτώσεις προτιμήθηκε το έτοιμο υλικό. Ωστόσο, αρκετά για τα οποία κατηγορεί την κυβέρνηση Μητσοτάκη το ψήφισμα (π.χ. λίγες άδειες καναλιών) ίσχυαν και επί κυβέρνησης Τσίπρα, σε άλλα οι κατηγορίες αφορούν εξίσου υπουργούς της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ (π.χ. στην παραπομπή των δύο Ελλήνων υπουργών που ζήτησε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία) και σε κάποια η θέση της Ελλάδας είναι σε καλύτερο σημείο από ό,τι τα προηγούμενα (π.χ. στον δείκτη της ισότητας).
Έχει ενδιαφέρον να διαβαστεί ολόκληρο το κείμενο του ψηφίσματος από την επίσημη ιστοσελίδα (εδώ).
Η πρόταση για τη διεξαγωγή του ψηφίσματος κατατέθηκε, όπως αναφέρεται στο επίσημο κείμενο, με σειρά ισχύος κάθε πολιτικής ομάδας, από τους Cyrus Engerer, Sylvie Guillaume, Evin Incir, Domènec Ruiz Devesa για λογαριασμό της ομάδας των Σοσιαλιστών, από τους Sophia in ’t Veld, Moritz Körner, Ramona Strugariu για λογαριασμό των φιλελεύθερων της ομάδας Renew, από τους Gwendoline Delbos‑Corfield, Πέτρο Κόκκαλη και Saskia Bricmont από την ομάδα των Πρασίνων και από τους Κώστα Αρβανίτη, Έλενα Κουντουρά, Δημήτρη Παπαδημούλη, Στέλιο Κούλογλου από την ομάδα Left της αριστεράς.
Η αρχική πρωτοβουλία ήταν των ευρωβουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ και της Ολλανδής Σοφί ιν' τ Βελτ, οι οποίοι πάλευαν εδώ και καιρό για να το πετύχουν, αλλά οι δυνάμεις των μικρών ομάδων τους δεν ήταν αρκετές, και μόνο όταν αποφάσισαν να τους «κουβαλήσουν» οι Σοσιαλιστές τα κατάφεραν να περάσει το ψήφισμα. Εννοείται ότι συνέβαλε και ο Νίκος Ανδρουλάκης σε αυτό, αλλά αν οι Σοσιαλιστές δεν θεωρούσαν ότι τους συνέφερε να ψηφιστεί προεκλογικά κάτι τέτοιο για να χτυπήσουν το ΕΛΚ, δεν θα το έκαναν. Ο ΣΥΡΙΖΑ, παρ' όλα αυτά, το θεωρεί δικό του επίτευγμα, καθώς από τους ευρωβουλευτές του ξεκίνησε και με την επιμονή τους προωθήθηκε.
Κατηγορίες, άλλες σοβαρές κι άλλες αβάσιμες
Ας δούμε όμως μερικά από τα ζητήματα που αναφέρει το ψήφισμα. Κάποια είναι σοβαρά και χρήζουν απαντήσεων από την κυβέρνηση. Άλλα είναι διαχρονικά και αυτό βέβαια δεν απαλλάσσει την κυβέρνηση από τις ευθύνες της. Ορισμένα είναι αβάσιμα και δεν στηρίζονται σε καμία τεκμηρίωση, παρά μόνο σε αστήρικτες κατηγορίες, και πολλά για τα οποία κατηγορείται η σημερινή κυβέρνηση ίσχυαν και επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, οι ευρωβουλευτές του οποίου όμως δεν διαμαρτύρονταν τότε και τώρα τα καταγγέλλουν σαν να συμβαίνουν για πρώτη φορά. Υπάρχουν δηλαδή πολλά και διαφορετικά θέματα στο ψήφισμα, που εξετάζει τα προβλήματα της Ελλάδας στα θέματα του κράτους δικαίου.
Σχετικά με τα προβλήματα στην απονομή της δικαιοσύνης και τη διαφθορά στην αστυνομία, είναι γνωστά και διαχρονικά και η σημερινή κυβέρνηση δεν έχει παρουσιάσει καμία πρόοδο. Στο θέμα της ελευθερίας του Τύπου, όμως, το ψήφισμα λέει ότι «η Ελλάδα έχει τη χαμηλότερη κατάταξη από οποιαδήποτε χώρα της Ε.Ε. –107η θέση– στον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου», επικαλούμενο τη ΜΚΟ «Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα», η οποία έχει δεχθεί κριτική για αδιαφανείς πόρους και αμφισβητούμενη μεθοδολογία. Στη λίστα αυτή το Κοσσυφοπέδιο, η Βοσνία, το Μαυροβούνιο, η Αλβανία τοποθετούνται πολύ πιο ψηλά στην κατάταξη για την ελευθερία του Τύπου, όπως και τα Κατεχόμενα, τα οποία αναφέρονται ως «κράτος της Βόρειας Κύπρου». Πρόκειται για το βόρειο τμήμα της Κύπρου, που βρίσκεται υπό παράνομη τουρκική κατοχή σύμφωνα με τον ΟΗΕ, αλλά η ΜΚΟ «Δημοσιογράφοι χωρίς Σύνορα» δεν φαίνεται να το λαμβάνει υπόψη. Τα προβλήματα αξιοπιστίας της συγκεκριμένης λίστας δεν σημαίνουν ότι δεν υπάρχουν ζητήματα ειδικά με την ανεξαρτησία των ΜΜΕ στην Ελλάδα. Απλά στο ψήφισμα δεν ασχολήθηκε κανείς ιδιαίτερα με αυτά.
Σε άλλο σημείο αναφέρεται στο «σκάνδαλο της λίστας Πέτσα» (Petsas List scandal) «των 20 εκατομμυρίων ευρώ από κρατικά κονδύλια που διανεμήθηκαν σε μέσα ενημέρωσης για επικοινωνιακές εκστρατείες στον τομέα της δημόσιας υγείας» (κορωνοϊός/πανδημία) και στον «ανεψιό και πρώην Γενικό Γραμματέα του Πρωθυπουργού που ήγειρε διάφορες αγωγές το 2022 κατά της "Εφημερίδας των Συντακτών", της διαδικτυακής ερευνητικής πλατφόρμας Reporters United και μεμονωμένων δημοσιογράφων».
Το ψήφισμα αναφέρεται σε πρόστιμο ύψους 435.000 ευρώ που επέβαλαν οι φορολογικές αρχές στην εβδομαδιαία εφημερίδα «Documento» και το χαρακτηρίζει υπέρογκο. Την περισσότερη κριτική όμως η κυβέρνηση τη δέχεται για τον έλεγχο των αρχών σε κάποιες ΜΚΟ που ερευνήθηκαν για αδικήματα, όπως διακίνηση μεταναστών και κατασκοπεία, ενώ μία μεγάλη παράγραφος αφιερώνεται στον Παναγιώτη Δημητρά με τις διάφορες ΜΚΟ, που διώκεται από την ελληνική δικαιοσύνη για παράνομη διακίνηση, αλλά οι συντάκτες του ψηφίσματος γράφουν πως κατ' αυτούς «φαίνεται ότι ενήργησε νόμιμα για να παράσχει ανθρωπιστική βοήθεια σε αιτούντες άσυλο».
Το ψήφισμα αναφέρει επίσης ότι «η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ξεκίνησε έρευνα στις 28 Νοεμβρίου 2022 σχετικά με την κατάχρηση επιδοτήσεων ύψους 700 εκατομμυρίων ευρώ για ένα σύστημα ασφάλειας των σιδηροδρόμων και έκτοτε έχουν συλληφθεί 23 άτομα, με εξαίρεση τους (πρώην) υπουργούς της κυβέρνησης, οι οποίοι προστατεύονται από τη δίωξη με απόφαση της Βουλής των Ελλήνων». Δεν αναφέρει όμως ότι, σύμφωνα με πληροφορίες του POLITICO, οι δύο υπουργοί που αναφέρονται στην έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τα φερόμενα ως ποινικά αδικήματα είναι ο Χρήστος Σπίρτζης και ο Κώστας Αχ. Καραμανλής.
Ένα ακόμα θέμα για το οποίο κατηγορείται η Ελλάδα είναι επειδή «το καλοκαίρι του 2023, υπήρξε σημαντική αναταραχή στην κοινότητα ΛΟΑΤΚΙ+ μετά τον θάνατο μιας queer καλλιτέχνιδας από την Κούβα, της Anna Hernández, η οποία βρέθηκε μαχαιρωμένη μέχρι θανάτου στο σπίτι της, και οι αρχικές εκθέσεις της αστυνομίας της απέδιδαν λάθος φύλο».
Στον Δείκτη Ισότητας των Φύλων του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων για το 2023 «η Ελλάδα έλαβε βαθμό 58/100 και κατετάγη μόλις στην 24η θέση στην Ε.Ε.» λέει το ψήφισμα. Αυτό είναι αλήθεια και είναι πράγματι χαμηλά, αλλά οι ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ γνωρίζουν ότι επί κυβέρνησης Τσίπρα η Ελλάδα ήταν στην 27η θέση για την ισότητα των φύλων στην Ε.Ε. και δεν διαμαρτύρονταν τότε.
Στον Δείκτη Ισότητας των Φύλων του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων για το 2023 «η Ελλάδα έλαβε βαθμό 58/100 και κατετάγη μόλις στην 24η θέση στην Ε.Ε.» λέει το ψήφισμα. Αυτό είναι αλήθεια και είναι πράγματι χαμηλά, αλλά οι ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ γνωρίζουν ότι επί κυβέρνησης Τσίπρα η Ελλάδα ήταν στην 27η θέση για την ισότητα των φύλων στην Ε.Ε. και δεν διαμαρτύρονταν τότε.
Το ψήφισμα «εκφράζει τη βαθιά του ανησυχία για το γεγονός ότι οι αρχές επιβολής του νόμου και οι δικαστικές αρχές στην Ελλάδα δεν έχουν σημειώσει πρόοδο στην έρευνα για τη δολοφονία του Έλληνα δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ, στις 9 Απριλίου 2021». Το θέμα αυτό αναφερόταν διαρκώς και πριν από το ψήφισμα, από στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και την Ολλανδή ευρωβουλευτή Σόφι ιν'τ Βελτ.
Ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, όπως ο Κώστας Αρβανίτης, έχουν παρουσιάσει την υπόθεση Καραϊβάζ περίπου ως παρόμοια με εκείνη της Μαλτέζας Δάφνης Καρουάνα Γκαλιζία, η οποία δολοφονήθηκε μετά τις αποκαλύψεις της για τα σκάνδαλα του σοσιαλιστή πρωθυπουργού της Μάλτας. Η υπόθεση του Καραϊβάζ όμως, φαίνεται να είναι πολύ διαφορετική και πολύ πιο σύνθετη, καθώς τα σχετικά ρεπορτάζ αναφέρουν ότι συνδέεται και με άλλες δολοφονίες. Η Μαλτέζα δημοσιογράφος με τα ρεπορτάζ της είχε ρίξει την κυβέρνηση Μουσκάτ και είχε προκαλέσει εκλογές στη χώρα της, λίγο πριν χάσει τη ζωή της.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της «Καθημερινής», «οι απαντήσεις για τη δολοφονία του αστυνομικού ρεπόρτερ Γιώργου Καραϊβάζ κρύβονται στις επαφές του με πηγές από τον υπόκοσμο και στα ρεπορτάζ που δημοσίευσε στην ιστοσελίδα Bloko.gr». Επίσης «ορισμένα στοιχεία για τις σχέσεις του με άτομα από την παρανομία είχαν αποτυπωθεί σε πόρισμα που είχε συντάξει η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών, έπειτα από παρακολουθήσεις, την περίοδο 2015-2016».
Πλήθος ακόμα ρεπορτάζ εκείνης της περιόδου γράφουν ότι συνομιλίες (και) του Καραΐβάζ το 2015-2016 έχουν καταγραφεί από την ΕΥΠ και είναι άξιο απορίας γιατί κανείς από τους ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ δεν αναφέρεται σε αυτή την παρακολούθηση δημοσιογράφου που έγινε επί κυβερνήσεώς τους και δεν ζητάνε εξηγήσεις για αυτή. Σχετικά με τις παρακολουθήσεις, στην Ελλάδα πήραν χαρακτηριστικά σκανδαλολογίας και κουτσομπολιού, αντί οι πολιτικοί να πιέζουν για την ύπαρξη ενός αποτελεσματικού δημοκρατικού θεσμικού πλαισίου, που δεν υπήρχε ποτέ. Κατά τα άλλα, η έκθεση της ΑΔΑΕ του 2019 και όσα είχε πει ο Χρ. Ράμμος παρουσιάζοντας εκείνη την έκθεση στη Βουλή είχαν καταδείξει ότι χιλιάδες παρακολουθήσεις με την επίκληση «εθνικών λόγων» και χωρίς κανέναν ουσιαστικό έλεγχο γίνονταν και επί της προηγούμενης κυβέρνησης, ενώ ίχνη του λογισμικού Pegasus στην Ελλάδα υπήρχαν από το 2016. Όπως και σχέση με τον περίφημο Λαβράνο είχε και η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Το ΠΑΣΟΚ είχε αποκαλύψει πριν από μερικούς μήνες ότι ο γιος του Νίκου Τόσκα, ο οποίος είχε υπογράψει συμβάσεις ως υπουργός με την εταιρεία του Λαβράνου, προσελήφθη στην εταιρεία του και τον μισθοδοτούσε επί έναν χρόνο.
Παρομοίως, το ότι «απειλείται η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης, καθώς η ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης στη χώρα κατανέμεται κυρίως σε μικρό αριθμό ολιγαρχών» δεν είναι κάτι που εμφανίστηκε σήμερα.
Το ψήφισμα «καταδικάζει απερίφραστα τον εκφοβισμό και την παρενόχληση λειτουργών που ελέγχουν την κυβέρνηση, όπως η πρώην Εισαγγελέας Διαφθοράς Ελένη Τουλουπάκη και ο Χρήστος Ράμμος, επικεφαλής της ΑΔΑΕ». Πλην της κυβέρνησης όμως, για την κ. Τουλουπάκη το ΠΑΣΟΚ σε ανακοίνωσή του είχε αναφέρει ότι δεν διέθετε την αξιοπιστία που επιβάλλουν τα καθήκοντά της και την κατηγορούσε ότι «κρύβει και κρύβεται». Το ψήφισμα αναφέρεται και στο ναυάγιο της Πύλου, με προσεκτική διατύπωση όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά. Μιλάει για «περισσότερα από 600 άτομα επί του σκάφους να θεωρούνται νεκρά», αλλά δεν εκφράζει βεβαιότητα για τον πραγματικό αριθμό. Ζητάει γρήγορη απόδοση δικαιοσύνης για τα Τέμπη, αλλά δεν λέει κουβέντα για το Μάτι και την απόδοση δικαιοσύνης στην υπόθεση αυτή. Ζητάει να μην ενοχλεί η κυβέρνηση τις ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και να μην τους βάζει περιορισμούς. Καλεί την Κομισιόν να ελέγξει πώς χρησιμοποιούνται τα συστήματα επιτήρησης των συνόρων και η χρηματοδότησή τους από την Ε.Ε. και στο τέλος αναγνωρίζει και μερικούς τομείς στους οποίους λέει ότι έχει γίνει πρόοδος. Αυτό, σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες, έγινε επειδή κάποιοι μετριοπαθείς σοσιαλιστές το έθεσαν ως όρο για να συμφωνήσουν, να προστεθούν δηλαδή και μερικά θετικά βήματα στο ψήφισμα.
