ΔΥΟ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΧΩΡΗΣΗ της Άνγκελα Μέρκελ από την καγκελαρία, στη Γερμανία έχουν αλλάξει πάρα πολλά· αρχικά με το Ουκρανικό και τις συνέπειές του, οπότε αναθεώρησε την πολιτική και τις προτεραιότητές της, μετά με το Μεταναστευτικό, που επηρέασε καθοριστικά τους συσχετισμούς στο εσωτερικό της, και τώρα με τον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα. Όλα συνέβαλαν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο στη διαμόρφωση των νέων σχέσεων της Γερμανίας με συμμάχους και εταίρους. Παρομοίως, επηρέασαν και τις σχέσεις με την Ελλάδα, με την οποία σήμερα η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική όχι μόνο σε σύγκριση με το πώς ήταν πριν από δέκα χρόνια αλλά και με το πώς ήταν όταν έγινε πρωθυπουργός ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Η επίσκεψή του Έλληνα πρωθυπουργού στο Βερολίνο αυτή την εβδομάδα θα έλεγε κανείς ότι εγκαινιάζει και επίσημα αυτήν τη νέα φάση, στην οποία έχουν εισέλθει οι ελληνογερμανικές σχέσεις. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης λέει η συχνά ότι η Ελλάδα δεν είναι πια το μαύρο πρόβατο στην Ε.Ε. και εν πολλοίς το θεωρεί επίτευγμα αυτό, και μάλιστα δικό του. Το επανέλαβε και στο Βερολίνο, λέγοντας πως «από «μαύρο πρόβατο» στα χρόνια της κρίσης, διαθέτει πλέον «μία από τις πιο σταθερές οικονομίες στην ευρωζώνη».
Τα τρία εμπόδια που παραμερίστηκαν
Σύμφωνα με τον Ρόναλντ Μαινάρντους, αναλυτή του ΕΛΙΑΜΕΠ που ασχολείται με τις ελληνογερμανικές σχέσεις και πρώην επικεφαλής του γερμανικού Ιδρύματος Friedrich Naumann στην Αθήνα, τρία ήταν τα βασικά εμπόδια που επηρέαζαν αρνητικά τις ελληνογερμανικές σχέσεις τα περασμένα χρόνια – όχι πια. Το ένα ήταν αυτό της οικονομίας. Το άλλο ήταν η πεποίθηση της Ελλάδας ότι το Βερολίνο στηρίζει σταθερά την Άγκυρα και το τρίτο ήταν αυτό των γερμανικών επανορθώσεων και των εγκλημάτων πολέμου που διέπραξαν στην Ελλάδα οι Γερμανοί κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο κ. Μητσοτάκης, εκτός από την αύξηση των κονδυλίων για το Μεταναστευτικό, ζήτησε να χρηματοδοτηθούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση «και τα φυσικά χερσαία εμπόδια, όπως ο φράχτης, τον οποίο κατασκευάζουμε στον Έβρο με σκοπό να προστατεύσει όχι τα ελληνικά σύνορα αλλά τα ευρωπαϊκά, γι’ αυτό πρέπει επίσης να απολαμβάνει ευρωπαϊκής χρηματοδότησης».
«Σήμερα η οικονομική κατάσταση της Ελλάδας έχει αλλάξει. Η ελληνική οικονομία έχει αναβαθμιστεί και δεν χρειάζεται η Γερμανία να παίζει τον ρόλο του αυστηρού δασκάλου. Η σχέση της Γερμανίας με την Τουρκία δεν έχει σημασία, γιατί η Ελλάδα και η Τουρκία σε διπλωματικό επίπεδο, λίγο πολύ, τα έχουν βρει. Το τελευταίο διάστημα δεν μιλάμε για τις παραβιάσεις στο Αιγαίο, δεν μιλάμε για τις προκλήσεις, γιατί έχουν σταματήσει, και η ελληνική κυβέρνηση κάθε δύο μέρες δηλώνει ότι οι σχέσεις είναι καλές και το κλίμα είναι καλό, εποικοδομητικό. Άρα δεν υπάρχει λόγος τώρα οι Έλληνες να σκέφτονται ότι η Γερμανία υποστηρίζει την Τουρκία», λέει ο Μαινάρντους. Όσο για το τρίτο αγκάθι, το μεγάλο και ιστορικό ζήτημα με τις γερμανικές επανορθώσεις για τα εγκλήματα πολέμου και το κατοχικό δάνειο, παραμένει. Η Γερμανία δεν έχει μετακινηθεί καθόλου από τη θέση της, η οποία είναι ότι γι’ αυτήν δεν υφίσταται θέμα. Τι έχει αλλάξει τότε εδώ; Σύμφωνα με τον Γερμανό αναλυτή: «Υπάρχει μια αλλαγή στη στάση της Ελλάδας. Ο κ. Μητσοτάκης έχει τονίσει ότι οι θέσεις της Ελλάδας είναι γνωστές, δηλωμένες, είναι η εθνική στάση, αλλά δεν θέλει αυτό το θέμα να δηλητηριάζει τις σχέσεις τους. Λίγο-πολύ το έχει βάλει στην άκρη και πιστεύει ίσως ότι κάποια στιγμή στο μέλλον θα ξανατεθεί».
Σε προσωπικό επίπεδο, οι σχέσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Όλαφ Σολτς είναι πολύ καλύτερες από αυτές που είχε με την προκάτοχό του, Άνγκελα Μέρκελ, κι ας ανήκουν σε διαφορετικές πολιτικές ομάδες. Άλλωστε έχουν συμπέσει πολλές φορές σε κρίσιμα θέματα εξωτερικής πολιτικής και δεν είναι τυχαίο ότι και στο ψήφισμα του ΟΗΕ για τη Γάζα οι δύο κυβερνήσεις, της Ελλάδας και της Γερμανίας, κράτησαν παρόμοια στάση, αυτή της αποχής, σε αντίθεση π.χ. με τη Γαλλία και την Ισπανία που ψήφισαν υπέρ. Στη συνέντευξη που έδωσαν μετά τη συνάντησή τους, ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι και οι δύο αναγνωρίζουν το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα, αλλά διαχωρίζουν «την τρομοκρατική Χαμάς από τον παλαιστινιακό λαό» και εκφράζουν «έντονη ανησυχία για το δράμα στη Γάζα και τη διαμορφούμενη ανθρωπιστική κρίση». Καλές σχέσεις έχει και με τον πρόεδρο του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU) και αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Φρίντριχ Μερτς, με τον οποίο επίσης συναντήθηκε. Το γερμανικό χριστιανοδημοκρατικό ίδρυμα «Κόνραντ Αντενάουερ» στην Ελλάδα διατηρεί στενές σχέσεις με τη Νέα Δημοκρατία και επιδοκιμάζει την κυβερνητική πολιτική Μητσοτάκη, ειδικά στην οικονομία.
Τα προβλήματα της γερμανικής κυβέρνησης και η ελληνική βοήθεια
Η τρικομματική κυβέρνηση Σολτς περνάει μια δύσκολη περίοδο, με τη δημοτικότητα της να πέφτει και το Μεταναστευτικό να κυριαρχεί στην εσωτερική πολιτική συζήτηση. Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο ο Γερμανός καγκελάριος έδωσε πρόσφατα συνέντευξη στο περιοδικό «Der Spiegel», δηλώνοντας ότι πρέπει να αυστηροποιηθεί η πολιτική τους στο θέμα αυτό και να αυξηθεί ο αριθμός των απελάσεων από τη Γερμανία. Παρόμοια «κωλοτούμπα» επιχειρούν τώρα και οι Πράσινοι, που επίσης πέφτουν στις δημοσκοπήσεις, την ώρα που ανεβαίνει το ακροδεξιό κόμμα της AFD και έχει κάνει δυναμική είσοδο το νέο κόμμα της αριστερής Σάρα Βάγκενκνεχτ που ζητά αυστηρή πολιτική στο Μεταναστευτικό.
Στο θέμα αυτό ο κ. Μητσοτάκης θα μπορούσε να φανεί πολύ χρήσιμος στον καγκελάριο Σολτς, καθώς αυτό που θέλει επειγόντως είναι να περιοριστεί δραστικά ο αριθμός όσων περνούν από την Ελλάδα και πηγαίνουν στη Γερμανία για να ζητήσουν άσυλο. Ο Έλληνας πρωθυπουργός έχει ανταποκριθεί θετικά, ζητώντας όμως περισσότερους πόρους για το Μεταναστευτικό από τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Το ενημερωτικό σημείωμα της κυβέρνησης για τη συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον καγκελάριο της Γερμανίας Όλαφ Σολτς σημείωνε ότι: «Αναφορικά με το Μεταναστευτικό, ζήτημα ευρωπαϊκό που απαιτεί ευρωπαϊκή απάντηση, συζητήθηκε, μεταξύ άλλων, το θέμα των δευτερογενών ροών προς της Γερμανία. Έγινε ανταλλαγή ιδεών για πολιτικές ένταξης που θα μπορούσαν να είναι αμοιβαία επωφελείς για την Ελλάδα και τη Γερμανία. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να βρίσκονται σε επαφή για το ζήτημα».
Στην κοινή συνέντευξη Τύπου που έδωσαν, ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην κατάσταση στη Γάζα που απασχολεί πολύ τη γερμανική κυβέρνηση και στις πιθανές προσφυγικές ροές που θα υπάρξουν και θέλει να τις συγκρατήσουν η Τουρκία και η Ελλάδα. «Είναι πολύ πιθανό κράτη της πρώτης γραμμής, όπως η Ελλάδα, να αντιμετωπίσουν νέες ισχυρές πιέσεις στα σύνορά τους, με νέες ροές που θα προστεθούν στις σημερινές, επιβαρύνοντας τους ήδη μεγάλους αριθμούς προσφύγων που φιλοξενούμε», είπε.
Σε ερώτηση δημοσιογράφου στο Βερολίνο γιατί άτομα που παίρνουν άσυλο στην Ελλάδα πηγαίνουν στη Γερμανία και δεν επιστρέφονται πίσω στην Ελλάδα, ο πρωθυπουργός απάντησε ότι «όταν χορηγούμε άσυλο σε κάποιον ο οποίος φτάνει στην Ελλάδα, η πρόθεσή μας είναι αυτός να μείνει στην Ελλάδα. Εξάλλου, έχουμε μεγάλες ανάγκες ως προς το εργατικό δυναμικό της πατρίδας μας και θα θέλαμε οι άνθρωποι αυτοί να επιλέξουν να κάνουν την Ελλάδα τον μόνιμο τόπο παραμονής τους. Σε αυτή την κατεύθυνση, λοιπόν, θα εξακολουθούμε να εργαζόμαστε μαζί με τον καγκελάριο για να δούμε ζητήματα δευτερογενών ροών, τα οποία αντιλαμβάνομαι ότι όντως δημιουργούν ένα πρόβλημα στη Γερμανία, όμως πιστεύω ότι σε κλίμα συνεργασίας μπορούν να λυθούν».
Ανάγκες για νέο εργατικό δυναμικό έχει και η Γερμανία, σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, αλλά εκεί έχει δημιουργηθεί πολιτικό ζήτημα, καθώς υπάρχουν έντονες αντιδράσεις, γι’ αυτό και οι Γερμανοί ζητούν από την Ελλάδα να κρατά εδώ αυτούς που παίρνουν άσυλο. Ο κ. Μητσοτάκης, εκτός από την αύξηση των κονδυλίων για το Μεταναστευτικό, ζήτησε να χρηματοδοτηθούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση «και φυσικά χερσαία εμπόδια, όπως ο φράχτης, τον οποίο κατασκευάζουμε στον Έβρο με σκοπό να προστατεύσει όχι τα ελληνικά σύνορα αλλά τα ευρωπαϊκά, γι’ αυτό πρέπει επίσης να απολαμβάνει ευρωπαϊκής χρηματοδότησης».
Στο θέμα της φύλαξης των συνόρων, ωστόσο, πολλοί Ευρωπαίοι χρησιμοποιούν διπλή γλώσσα που φέρνει σε δύσκολη θέση τις ελληνικές κυβερνήσεις (όποια και αν είναι/ήταν η θέση τους), καθώς, όπως αναφέρει διπλωματική πηγή, «υπάρχουν οι εκπρόσωποι κρατών που, κυρίως στις κλειστές συσκέψεις, ζητούν από την Ελλάδα αυστηρή φύλαξη των συνόρων και κάποιοι αξιωματούχοι της Ε.Ε., ευρωβουλευτές και εκπρόσωποι ΜΚΟ που μιλούν για το δικαίωμα στην ελεύθερη πρόσβαση όλων όσοι λένε ότι θέλουν να ζητήσουν άσυλο».
Πιέσεις για κατάργηση του βέτο
Το βράδυ πριν από τη συνάντηση Μητσοτάκη-Σολτς, ο Γερμανός καγκελάριος φιλοξένησε στο Βερολίνο δείπνο εργασίας με ομάδα Ευρωπαίων ηγετών κρατών-μελών κατόπιν πρόσκλησης του ιδίου και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ. Κατά τη διάρκειά του, όπως αποκάλυψε ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, τέθηκε και το θέμα της ομοφωνίας (βέτο) σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. Η Γερμανία εργάζεται παρασκηνιακά εδώ και αρκετά χρόνια για την κατάργηση του βέτο στην Ε.Ε, το οποίο είναι το μοναδικό όπλο μικρότερων χωρών, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, αλλά ποτέ ως τώρα δεν είχε τεθεί σε μια τέτοια συνάντηση, τουλάχιστον σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, πάντως, δεν έκανε καμία αναφορά στο θέμα αυτό, ούτε στο ενημερωτικό σημείωμα ούτε στη συνέντευξη Τύπου. Κυπριακές διπλωματικές πηγές έλεγαν χθες ότι, παρά τις πιέσεις που ασκεί η Γερμανία γι’ αυτό, είναι ακόμα μακριά από την επίτευξη του στόχου που θα αποδυνάμωνε οριστικά τα μικρά κράτη.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
