Αν και κάποτε οι επιστήμονες έπρεπε σε μεγάλο βαθμό να μαντέψουν κάποιες μυρωδιές του παρελθόντος, σήμερα είναι σε θέση να τις αποκωδικοποιήσουν με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια, μέσα από νέες βιομοριακές προσεγγίσεις.
Οι ερευνητές που επιθυμούν να ανακατασκευάσουν τα αρχαία αρώματα ολοένα και αυξάνονται, προκειμένου να τα χρησιμοποιήσουν για να μάθουν περισσότερα για το πώς ζούσαμε.
«Είναι μια πολύ ζωτική αίσθηση. Η όσφρηση ήταν εξίσου σημαντική στο παρελθόν και πιθανώς ακόμη πιο σημαντική επειδή τότε δεν ήταν όλα τόσο απολυμασμένα», λέει η Barbara Huber, διδακτορική ερευνήτρια αρχαιολογίας στο Max Planck Institute of Geoanthropology της Γερμανίας.
Η πρόκληση της εύρεσης παρελθοντικών οσμών είναι πώς να αποτυπώσουμε ένα εφήμερο φαινόμενο: Οι αρχαιολόγοι συνήθως βρίσκουν και μελετούν πράγματα που μπορούμε να αγγίξουμε, και αυτά είναι τα αντικείμενα που συναντάμε στα μουσεία.
Οι μυρωδιές είναι από τη φύση τους ασταθείς- μόλις η πηγή τους εξαφανιστεί, εξαφανίζονται και αυτές αφού εξατμίζονται στον αέρα. Και οι περισσότερες μυρωδιές προέρχονται από βιολογικά υλικά - φυτά, τρόφιμα, ανθρώπινα και ζωικά σώματα - που αποσυντίθενται γρήγορα, εξηγεί.
Ο Sean Coughlin, ερευνητής αρχαίας και μεσαιωνικής σκέψης στην Czech Academy of Sciences, προσπαθεί να αναδημιουργήσει τα αρώματα που θα μπορούσε να φορούσε η ίδια η Κλεοπάτρα, με βάση συνταγές που καταγράφονται σε αρχαία αιγυπτιακά κείμενα και από επιγραφές σε τοίχους ναών.
«Το πρόβλημα είναι απλό. Κανονικά, όταν ακολουθείς μια συνταγή, ξέρεις κατά κάποιον τρόπο τι υποτίθεται πως πρέπει να πάρεις. Όταν αναπαράγεις μια ιστορική συνταγή, δεν έχεις στόχο», λέει.
«Αυτό που πραγματικά προσπαθούμε να κάνουμε είναι να χρησιμοποιήσουμε την οργανική χημεία για να μπορέσει να μας πει κάτι για τη διαδικασία, επειδή πιστεύουμε ότι η διαδικασία ήταν στην πραγματικότητα αυτό που θα καθόριζε το εύρος των πιθανών αρωμάτων», προσθέτει.
Ο Coughlin παρομοιάζει τα πειράματά του με τη διαδικασία δοκιμών της εκπομπής μαγειρικής «America's Test Kitchen». Αν και τα αποτελέσματα ήταν άστοχα, είπε ότι σημειώνουν πρόοδο.
Για παράδειγμα, μια συνταγή αρώματος που μελέτησε, γνωστή ως Mendesian, ανέφερε ότι οι αρχαίοι αρωματοποιοί θέρμαιναν λάδι για 10 ημέρες και 10 νύχτες πριν το εμποτίσουν με κανέλα και μύρο. «Αυτό ήταν μεγάλο μυστήριο για εμάς», είπε. «Αν έχετε ποτέ μαγειρέψει λάδι για 10 ημέρες, βρωμάει».
Αλλά αφού η ομάδα του ζέστανε το λάδι σε δοκιμαστικούς σωλήνες για έως και 12 ημέρες, ο Coughlin διαπίστωσε ότι η τεχνική αυτή επιτάχυνε τη φυσική διαδικασία της τάγγισης του λαδιού, απομακρύνοντας τυχόν δύσοσμες ενώσεις και επιτρέποντας τελικά στο άρωμα να διαρκέσει περισσότερο.
«Υπάρχει επίσης ένα στάδιο, μετά τη θέρμανση του λαδιού, αλλά πριν την παρασκευή του ίδιου του αρώματος, όπου προσθέτουν ήπια αρωματικά, όπως ρίζες, κρασί και ρητίνες. Η υπόθεσή μας είναι ότι αυτά όχι μόνο κάλυπταν την άσχημη μυρωδιά (προσθέτοντας ένα ευχάριστο άρωμα), αλλά και απορροφούσαν την άσχημη οσμή του λαδιού», σημειώνει.
Τα περισσότερα σημερινά αρώματα χρησιμοποιούν αιθανόλη, ένα είδος αλκοόλης, ως βάση, είπε ο Coughlin, αν και ορισμένα φυσικά αρώματα εξακολουθούν να απαιτούν τη χρήση ελαίου ή λίπους.
Σε κάθε περίπτωση οι σημερινοί χημικοί εξακολουθούν να χρωστούν πολλά σε αυτούς τους αρχαίους αρωματοποιούς, πρόσθεσε. Ήταν πρωτοπόροι σε πολλές τεχνικές που χρησιμοποιούνται ακόμη στη σύγχρονη επιστήμη, όπως η απόσταξη και οι μέθοδοι κλασματοποίησης υγρών.
Με τον ίδιο τρόπο, οι ερευνητές λαμβάνουν σήμερα μέτρα για να διατηρήσουν τις διαθέσιμες μυρωδιές, ώστε να δώσουν στις μελλοντικές γενιές μια αίσθηση της εποχής μας και του πιο πρόσφατου παρελθόντος.
Με πληροφορίες από CNN
