Ο KAΛΟΣ ΥΠΝΟΣ είναι σαν το οξυγόνο που αναπνέουμε. Θεωρείται δεδομένος, αλλά στην εποχή μας, με τόσο άγχος να μας βομβαρδίζει και τον φόβο της Covid να παραμονεύει, κινδυνεύει να γίνει πολυτέλεια. Όσα συμβαίνουν γύρω μας μάς κλέβουν τον ύπνο, με συνέπεια να νιώθουμε διαρκώς κουρασμένοι, να είμαστε εκνευρισμένοι και το μυαλό μας να είναι θολό. Όμως οι κίνδυνοι από τον ελλειμματικό ύπνο, τόσο σε διάρκεια όσο και σε ποιότητα, δεν σταματούν στα οφθαλμοφανή. Η συστηματική έλλειψη ύπνου, εκτός του ότι διαταράσσει την ψυχική υγεία, προκαλεί κόπωση, μειώνει την ικανότητα συγκέντρωσης, ρίχνει την απόδοση στο διάβασμα και στη δουλειά, θολώνει την κρίση και προκαλεί πονοκεφάλους, έχει σοβαρές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Ενδεικτικά, αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας, σακχαρώδους διαβήτη και καρδιοπαθειών, όπως επισημαίνει ο παθολόγος Τάσος Σπαντιδέας, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Από τη μεριά του, ο ψυχίατρος - ψυχοθεραπευτής Δημήτρης Οικονόμου εξηγεί ότι η αϋπνία είναι το πρώτο κοινό σύμπτωμα αρκετών ψυχικών διαταραχών, ανάμεσα στις οποίες είναι και η κατάθλιψη. Ειδικά την εποχή της πανδημίας, που βρεθήκαμε αντιμέτωποι με τον φόβο του θανάτου και της βαριάς νόσησης, τον φόβο «μη γίνουμε Μπέργκαμο» αλλά και το στρες και τον θυμό λόγω των περιοριστικών μέτρων, οι διαταραχές ύπνου πήραν μορφή εθνικής επιδημίας, με την πλειονότητα των πολιτών να έχει χάσει τον ύπνο της. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η νυχτερινή αϋπνία υπήρξε συνέπεια των συνεχόμενων άσκοπων ξενυχτιών μπροστά στην τηλεόραση ή σε ένα τάμπλετ, προκειμένου να παρακολουθήσουμε τις αγαπημένες μας σειρές τα βράδια των lockdowns που δεν είχαμε κάτι άλλο να κάνουμε. Κάνοντας όμως τη νύχτα μέρα και ξαγρυπνώντας μπροστά σε μια ηλεκτρονική συσκευή, οδηγούμαστε σε αυτό που ο κ. Οικονόμου αποκαλεί αναστροφή του ύπνου, η οποία με τον καιρό γίνεται συνήθεια και μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνα μονοπάτια. Η αναστροφή του ύπνου μοιάζει με το τζετλάγκ, έχει τα ίδια συμπτώματα με το σύνδρομο που εκδηλώνεται μετά τα υπερατλαντικά ταξίδια, με τη μόνη διαφορά πως, σε αυτή την περίπτωση, δεν υπάρχει το ταξίδι.
Τα βαριά φαγητά δεν βοηθούν γιατί δημιουργούν δυσπεψία, ενώ η κατάχρηση καφέ και τσαγιού μπορεί να εμποδίσει τον ύπνο.
Ο κίνδυνος του να είμαστε διαρκώς online
Αν κάτι χαρακτηρίζει την καθημερινότητά μας την εποχή της πανδημίας, πέρα από τα περιοριστικά μέτρα, αυτό είναι η υπερβολική χρήση των τεχνολογικών gagdets και το γεγονός πως είμαστε όλη ημέρα online, άλλοτε για δουλειά κι άλλοτε για ψυχαγωγία. Η εισβολή της τηλεκπαίδευσης και της τηλεργασίας στη ζωή μας, με την παραβίαση κάθε έννοιας ωραρίου για τους εργαζόμενους από το σπίτι, έκανε μικρούς και μεγάλους να κολλήσουν σε μια οθόνη. Η διαρκής καλωδίωση, σύμφωνα με τους ειδικούς, δημιουργεί υπερένταση και προκαλεί διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού, αυτού που οι ειδικοί αποκαλούν «το βιολογικό μας ρολόι».
Όπως εξηγεί ο ψυχίατρος, όταν βρισκόμαστε μπροστά στην τηλεόραση, τον υπολογιστή ή το τάμπλετ και βλέπουμε μια ταινία, σερφάρουμε στο Διαδίκτυο ή συνδεόμαστε με τα social media, ο εγκέφαλός μας δέχεται πλήθος ερεθισμάτων που δημιουργούν υπερένταση. Γι’ αυτό, άλλωστε, η τηλεόραση, τα videogames και κάθε άλλη e-δραστηριότητα θεωρούνται ακατάλληλες για το βράδυ, καθώς διώχνουν τον ύπνο.
Συμβουλές για όνειρα γλυκά
Το να κοιμηθούμε καλύτερα είναι στο χέρι μας, καθώς η ποιότητα του ύπνου εξαρτάται σημαντικά από το τι τρώμε και τι πίνουμε το απόγευμα και το βράδυ. Τα βαριά φαγητά δεν βοηθούν γιατί δημιουργούν δυσπεψία, ενώ η κατάχρηση καφέ και τσαγιού μπορεί να εμποδίσει τον ύπνο. Για το αλκοόλ υπάρχει η παρεξηγημένη άποψη πως χαλαρώνει και βοηθά να κοιμηθούμε καλύτερα, κάτι που δεν ισχύει. Σε μικρή ποσότητα όντως το αλκοόλ χαλαρώνει, αλλά μετά οδηγεί στη μέθη, βλάπτει το ήπαρ και επιπλέον είναι καρκινογόνο. Οι συνθήκες μέσα στο υπνοδωμάτιο παίζουν επίσης ρόλο στο αν θα μπορέσουμε να κοιμηθούμε καλά ή όχι. Η υπερβολική ζέστη βλάπτει, το ίδιο και το κρύο. Το δωμάτιο πρέπει να έχει μια θερμοκρασία κοντά στους 22°C, να είναι σκοτεινό και να μην έχει τηλεόραση – αν έχει, δεν πρέπει να μένει ανοιχτή με χρονοδιακόπτη. Όπως συμβαίνει με αρκετά προβλήματα υγείας, ένα συμπλήρωμα διατροφής σαν το Euzoe των εργαστηρίων της Uni-pharma μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα του ύπνου, να διευκολύνει την έλευσή του και να εμποδίσει την εμφάνιση της χρόνιας κόπωσης, της ψυχικής φόρτωσης και των παρενεργειών που οφείλονται στην έλλειψή του. Το συμπλήρωμα διατροφής αποτελεί έναν μοναδικό συνδυασμό από μελατονίνη, βιταμίνη Β12, βαλεριάνα, πασιφλώρα, κράταιγο και βαλλωτή, που βοηθά στη μείωση της κόπωσης, του χρόνου έλευσης του ύπνου και στη φυσιολογική ψυχολογική λειτουργία. Επιπλέον, δεν περιέχει γλουτένη, γαλακτοκομικά προϊόντα, σόγια και γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, ενώ είναι κατάλληλο για διαβητικούς.
