Τι χαρακτηρίζει ένα πραγματικό κορίτσι του Bauhaus; Είναι σύγχρονη, χαρούμενη και δροσερή, έχει αυτοπεποίθηση, κοντό κούρεμα και ταλέντο στις καλές και εφαρμοσμένες τέχνες.

 

Ή τουλάχιστον, αυτό είναι σύμφωνα με ένα πρωτοποριακό άρθρο τριών σελίδων, που δημοσιεύθηκε από την εφημερίδα Die Woche τον Ιανουάριο του 1930, σε μια πολιτικά ταραγμένη Γερμανία. Το άρθρο συνοδεύουν φωτογραφίες των χειραφετημένων γυναικών που τράβηξε ο 19χρονος Lutz Feininger.

 

Η γυναικεία πλευρά της ιστορίας του Bauhaus και η αξιοσημείωτη άνοδος του Bauhausmädel («κορίτσι Bauhaus») διερευνώνται σε βάθος σε ένα νέο βιβλίο από τις εκδόσεις Taschen, που μας συστήνει τις ζωές πολλών γυναικών που διαμόρφωσαν και διέδωσαν τις ιδέες τους αλλά δεν αναγνωρίστηκαν στην εποχή τους. 

 

Παρά την αδιαμφισβήτητη επιρροή που είχε στον κόσμο και τα εγγενώς προοδευτικά ιδανικά της, η σχολή του Bauhaus ήταν συγκλονιστικά αρχαϊκή όσο αφορούσε στις γυναίκες.

 

Μεταξύ αυτών βρίσκουμε τη Ricarda Schwerin, μια άθεη 18χρονη που πήγε στη σχολή Bauhaus να σπουδάσει φωτογραφία. Διέκοψε τις σπουδές της για λόγους υγείας και όταν ανάρρωσε η σχολή αρνήθηκε να την ξαναδεχτεί.

 

Βρέθηκε στη Φρανκφούρτη μαζί με τον μελλοντικό της σύζυγο και συμφοιτητή στη σχολή, Heinz Schwerin, ο οποίος επίσης δεν κατάφερε να ολοκληρώσει τις σπουδές του (η σχολή έδιωξε τους περισσότερους από τους κομμουνιστές σπουδαστές της, την άνοιξη του 1932).

 

Λίγο μετά τον γάμο τους στην Ουγγαρία το 1935, το ζευγάρι πήγε στην Παλαιστίνη κι εκεί άνοιξαν μαζί ένα εργαστήριο ξύλινων παιχνιδιών. Αργότερα η Schwerin ίδρυσε ένα βρεφοκομείο για τα παιδιά των προσφύγων.

 

Τότε άρχισε να ασχολείται ξανά και με τη φωτογραφία, την οποία άσκησε μέχρι το θάνατο της το 1999, σε ηλικία 87 ετών. 

 

Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
Η Margaret Leiteritz με πορτοκάλια, πριν από το 1930. Φωτο: Walter Peterhans. © Museum Folkwang Essen and ARTOTHEK

 

Η Ricarda Schwerin είναι μόνο μία από τις 87 γυναίκες που φοίτησαν στην πρωτοποριακή σχολή τέχνης και σχεδίου. Καθεμία τους είναι μοναδική, αλλά αντιμετώπισαν παρόμοια εμπόδια λόγω της εποχής: το ναζιστικό καθεστώς τις καταπίεζε, πολλές από αυτές αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν και εξαιτίας του πολέμου πολλές έχασαν τους συζύγους τους.

 

Ένα ακόμα πολύ γνωστό όνομα είναι αυτό της Marianne Brandt, μιας από τις πρώτες γυναίκες που έγιναν δεκτές στο πρόγραμμα μεταλλοτεχνίας του Bauhaus και της οποίας τα σχέδια συνεχίζουν να παράγονται από την Alessi μέχρι σήμερα.

 

Το βιβλίο δεν καταπιάνεται με τις «εντελώς προβληματικές σχέσεις των δύο φύλων στην Bauhaus», όπως γράφει ο συγγραφέας Patrick Rössler, «ιδίως όσον αφορά την ισορροπία εξουσίας μεταξύ δασκάλων και μαθητών».

 

Όπως επισημαίνει στο εισαγωγικό δοκίμιό του, παρά την αδιαμφισβήτητη επιρροή που είχε στον κόσμο και τα εγγενώς προοδευτικά ιδανικά της, η σχολή του Bauhaus ήταν συγκλονιστικά συντηρητική όσο αφορούσε στις γυναίκες.

 

Το βιβλίο προσπαθεί να διορθώσει αυτό το λάθος και τοποθετεί τις γυναίκες του Bauhaus στη θέση που τους αξίζει, με φωτογραφίες αλλά και βιογραφίες τους.

 

Δυστυχώς, δεδομένης της διαγραφής αυτών των γυναικών από την ιστορία, δεν υπάρχει πραγματική τεκμηρίωση των έργων τους, μόνο πορτρέτα τους, τα οποία φαίνεται να δίνουν έμφαση στην εξωτερική τους εμφάνιση και όχι στη σημασία της συμβολής τους στην Bauhaus και την κληρονομιά που άφησαν.

 

Μεταξύ των λίγων έργων είναι μια σειρά γυμνών φωτογραφιών της Lucia Moholy, άσεμνες, φανταστικές και ελεύθερες. Η Moholy τράβηξε επίσης εμβληματικές φωτογραφίες των δασκάλων της σχολής και των νέων κτιρίων της Bauhaus, αλλά τα αρνητικά αποκρύφθηκαν από τον Walter Gropius και της επιστράφηκαν το 1959.

 

Όπως αναφέρεται και στο άρθρο του Die Woche του 1930: «Το κορίτσι Bauhaus ξέρει τι θέλει και θα το καταφέρει» – δεν έχει σημασία ποιος ή τι προσπαθεί να την εμποδίσει.

 

Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
Αριστερά: Laszlo Moholy-Nagy, Ηλιοθεραπεία, 1925. Δεξιά: Lucia Moholy, Γυμνή στο ύπαιθρο, περ. 1925.

 

Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
Φοιτήτρια της Bauhaus με μάσκα από το Τριαδικό Μπαλέτο, περ. 1927. © Getty Research Institute, Los Angeles
Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
Ο Albert Braun φωτογραφίζει την Grit Kallin στο Atelierhaus, Dessau, 1928. Φωτο: Wener Zimmermann. © Stiftung Bauhaus Dessau

 

Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
Η Gunta Stölzl στο στούντιο του Dessau Bauhaus, 13 Μαρτίου 1927. © Bauhaus-Archiv, Berlin

 

Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
Marianne Brandt: Αυτοπορτρέτο στο στούντιό της, περ. 1930. © VG Bild-Kunst, Bonn 2019 / Photo © Bauhaus-Archiv, Berlin

 

Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
Max Peiffer Watenphul, Η Margarete Willers με τσιγάρο, 1930. © Alessandra Pasqualucci / Photo © Bauhaus-Archiv, Berlin

 

Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
Αυτοπορτρέτο με κάμερα της Lotte Beese (σκιά), 1927. © The J Paul Getty Museum, Los Angeles

 

Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
Ομαδική φωτογραφία στο εργαστήριο ύφανσης, Dessau Bauhaus, 1928. Φωτο: Lotte Beese. © Ariane und Maurizio Stam, Krimpen, NL and Bauhaus-Archiv, Berlin

 

Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
Annelise Kretschmer: Πορτρέτο ανφάς της Elisabeth Kadow, περ. 1929. © Museum Folkwang Essen/ARTOTHEK

 

Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
Η Hilde Hubbuch στο Haus der Rheinischen Heimat, Κολωνία, 1928. Φωτο: Karl Hubbuch. © Karl-Hubbuch-Stiftung, Freiburg and Müncher Stadtmuseum, Sammlung Fotografie

 

Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
Η Ellen Rosenberg, φωτογράφος που έγινε αργότερα γνωστή με το όνομα Ellen Auerbach, 1927-1928. Φωτο: Karl Hubbuch. © Karl-Hubbuch-Stiftung, Freiburg / Photo and Münchner Stadtmuseum, Sammlung Fotografie

 

Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
H Otti Berger (μπροστά) και η Lis Beyer σε βάρκα στον ποταμό Elbe, περ. 1927. © Bauhaus-Archiv, Berlin

 

Oι πρωτοπόρες γυναίκες του Bauhaus
Στην οροφή του Atelierhaus, Dessau (Η Martha Erps με τη Ruth Hollós, αριστερά), περ. 1927. Φωτο: Erich Consemüller. © Stefan Consemüller, Klassik Stiftung Weimar/Bauhaus-Museum

 

Με πληροφορίες από το Wallpaper