Ούτε καν

Ούτε καν Facebook Twitter
Το πρόβλημα της ταινίας είναι η συνοχή της, και τα ατού οι ιδέες, η ευφυΐα των κινηματογραφικών συνδυασμών και το ρίσκο στην εκτέλεση, παρά τις αρρυθμίες.
0

Το Ούτε Καν δεν είναι μόνο η πιο φιλόδοξη ταινία του Τζόρνταν Πιλ, αλλά από τις πλέον θαρραλέες στο mainstream σινεμά των τελευταίων ετών, φορτισμένη και φορτωμένη με θέματα, προθέσεις, ιστορικές και κινηματογραφικές αναφορές σε πολιτισμό και δημιουργούς. Αυτό δεν σημαίνει πως είναι εντελώς επιτυχημένη: μέσα στην πολύπλοκη ροή της, ο εμφανής ψυχαγωγικός χαρακτήρας της διακόπτεται από σημασιοδοτήσεις που χρήζουν επεξήγησης, σαν χάρτης με υποσημειώσεις που οδηγούν την πλοκή. Διαφορετικές ιστορίες προσπαθούν να ευθυγραμμιστούν, και πολύ συχνά χωρίζουν οι δρόμοι τους. Ενδιάμεσα, εντυπωσιακές σκηνές, αποσπασματικές και τοποθετημένες έτσι ώστε να προβληματίζουν μετά το αρχικό τους εφέ, εκπλήσσουν με την εικόνα και τη δύναμη της πρωτοτυπίας τους. Η δομή και η κυρίαρχη αίσθηση, ωστόσο, βασίζεται, ή μάλλον, δανείζεται, από τις δυο πιο εμβληματικές περιπέτειες του Στίβεν Σπίλμπεργκ από τη δεκαετία του '70.

Εκμετάλλευση και ρατσισμός δεν είναι εκπλήξεις στη συνήθη προβληματική του Πιλ, αλλά η τρίτη μεγάλου μήκους ταινία του σκηνοθέτη που σίγουρα αναλαμβάνει μόνος του έξτρα κοινωνική ευθύνη μέσα από ταινίες-δηλώσεις, πραγματεύεται το θέαμα και τη συναλλαγή του κοινού με τον καθρέφτη των επιλογών του.

Ο νεφελώδης, «αεικίνητος» ουρανός σε ένα καλιφορνέζικο ράντσο βρέχει αντικείμενα που σκοτώνουν τον πατέρα του Ότις (Ντάνιελ Καλούγια, μαγνητικός) και της Έμεραλντ (Κίκι Πάλμερ, με επιδερμικό ενθουσιασμό στην προσέγγιση, που ταιριάζει περισσότερο στα καθήκοντά της ως οικοδέσποινας του τηλεοπτικού Password) – ο ηλεκτρισμός που κρύβουν τα σύννεφα εγκυμονεί κίνδυνο εικαστικά παρεμφερή με εκείνον στις Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου. Κι ενώ γίνεται γρήγορα σαφές πως μια εξωγήινη οντότητα καραδοκεί εκεί ψηλά, και παίζει κρυφτό που μένει να αποκωδικοποιηθεί, τα δύο αδέλφια συγκροτούν μια ετερόκλητη ομάδα, μαζί με έναν πωλητή ηλεκτρονικών ειδών (Μπράντον Περέα, ένας ευπρόσδεκτος newcomer) και έναν λακωνικό και πείσμονα οπερατέρ (νόστιμα εκκεντρικός ο uber καρατερίστας ηθοποιός Μάικλ Γουίνκοτ, συνήθως ο κακός του Χόλιγουντ) για να εξολοθρεύσουν αλλά και να καταγράψουν τη δυσδιάκριτη απειλή, στήνοντας ένα σχέδιο που διαρθρώνεται ακριβώς σαν τη μονομαχία της ομάδας στα Σαγόνια του Καρχαρία εναντίον του τέρατος, με τον Γουίνκοτ στον ρόλο του Ρόμπερτ Σο.

Ούτε καν Facebook Twitter
O Ντάνιελ Καλούγια είναι μαγνητικός στον ρόλο του Ότις.

Τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Ο βαρύς Ότις και η ορμητική και αισιόδοξη Έμεραλντ είναι απόγονοι του Έντουαρντ Μούιμπριτζ, του μαύρου τζόκεϊ που απαθανατίστηκε στο φιλμάκι του αναβάτη από το 1887, το κατά τεκμήριο πρώτο δείγμα κινούμενων εικόνων στην Ιστορία, με τίτλο Animal Locomotion (ένας μαύρος καβάλα στ’ άλογο, με τέτοιον τίτλο, δεν χρειάζεται περαιτέρω σχόλιο για την αβίαστα ρατσιστική συμπαραδήλωση). Έχουν λοιπόν αναλάβει την οικογενειακή επιχείρηση με ειδικότητα στη χρήση αλόγων για οπτικοακουστικές παραγωγές. Πολύ κοντά στο ράντσο τους, ο Ρίκι Τζουπ Παρκ (ο υποψήφιος στα Όσκαρ για το Μινάρι, Στίβεν Γιάν) έχει στήσει το δικό του εύρωστο circus, ένα κέντρο ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων με έμφαση στην εμπειρία western στην ύπαιθρο, αν και στο γραφείο του φυλάει ενθύμια από το τηλεοπτικό σίριαλ, γύρω στα τέλη των '90s στο οποίο συμμετείχε ως παιδί, όπου και γλίτωσε την τελευταία στιγμή από τη δολοφονική επίθεση του σταρ χιμπατζή, από τη στιγμή που τρόμαξε από το σκάσιμο του μπαλονιού στη μεγάλη σκηνή των γενεθλίων. Μετά το μακελειό, μέρος του οποίου καταγράφεται στην πρώτη σκηνή της ταινίας και σίγουρα πιο τρομακτική στιγμή στη φιλμογραφία του Τζόρνταν Πιλ, ο αφηνιασμένος Gordy επιχείρησε να τον χαιρετίσει με μπουνίτσα όταν ο Ρίκι κρύφτηκε έντρομος κάτω από ένα τραπέζι, αλλά πρόλαβαν οι αστυνομικοί και «καθάρισαν» το ζώο. Σώθηκε, αλλά στοιχειώθηκε: κάτι μεταφυσικό διακατέχει την καθ’ όλα χαρωπή μπίζνα του, και το νεφέλωμα μάλλον τον έχει υπόψη του.

Ούτε καν Facebook Twitter
Ο Τζόρνταν Πιλ στα γυρίσματα της ταινίας.

Όντας παγιδευμένος, όπως όλοι, στο παγκόσμιο lockdown του 2020, ο δημιουργός του Τρέξε σκέφτηκε πέρα και ψηλά, συλλαμβάνοντας μέσα στην απογοήτευσή του μια ταινία με το βλέμμα στον ουρανό. Οι απόγονοι του Μούμπριτζ και το πρώην παιδί-θαύμα μοιράζονται ορφάνια και εγκατάλειψη. Ο κοινός τους τόπος είναι η show business και η μοίρα τους δεν διαφέρει από το συντριπτικό ποσοστό των καταφρονεμένων της διασκέδασης και της ψυχαγωγίας, που οφείλουν να επανεφεύρουν τον εαυτό τους για να επιβώσουν.

Ο Ρίκι Παρκ, επειδή σαν από θαύμα τη γλίτωσε από μια καταστροφική περίσταση, σαν να βρέθηκε στο μάτι του τυφώνα, και μάλιστα κράτησε σουβενίρ ένα παπούτσι που μυστηριωδώς στάθηκε όρθιο, σαν τη γόβα της Ντόροθι στον Μάγο του Οζ, νομίζει πως είναι προνομιούχος μέσα στην ατυχία του. Και αήττητος, ό,τι κι αν συμβεί. Το αντίθετο από τον απαισιόδοξο, συννεφιασμένο Ότις του πάντα εύγλωττου στις σιωπές του και τόσο εκφραστικού Καλούγια, ο οποίος συνοψίζει το φορτίο που κουβαλά στη σεκάνς μέσα στο βαν, μια από τις καλύτερες του Ούτε Καν. Εκμετάλλευση και ρατσισμός δεν είναι εκπλήξεις στη συνήθη προβληματική του Πιλ, αλλά η τρίτη μεγάλου μήκους ταινία του σκηνοθέτη που σίγουρα αναλαμβάνει μόνος του έξτρα κοινωνική ευθύνη μέσα από ταινίες-δηλώσεις, μετά την τεράστια επιτυχία του Τρέξε, όπως διαφάνηκε και με το Us, πραγματεύεται το θέαμα και τη συναλλαγή του κοινού με τον καθρέφτη των επιλογών του. Δεν έχω να προσθέσω τίποτε πιο καινούριο ή καλύτερο από όσα έχει γράψει ο Γάλλος διανοητής Γκι Ντεμπόρ στην περίφημη «Κοινωνία του Θέαματος»: «Οι εικόνες που αποσπάσθηκαν από κάθε όψη της ζωής συγχωνεύονται σε μια κοινή πορεία όπου η ενότητα αυτής της ζωής δεν είναι δυνατό πλέον να αποκατασταθεί. Η αποσπασματικά θεωρημένη πραγματικότητα εκτυλίσσεται εντός της ίδιας της γενικής ενότητας ως ένας κεχωρισμένος ψευδόκοσμος, αντικείμενο της μοναδικής παρατήρησης. Η εξειδίκευση των εικόνων του κόσμου επανευρίσκεται ολοκληρωμένη, εντός του κόσμου της αυτονομημένης εικόνας, όπου το ψευδές εξαπάτησε τον ίδιο του τον εαυτό. Το θέαμα, γενικά, ως συγκεκριμένη αντιστροφή της ζωής, είναι η αυτόνομη κίνηση του μη-ζώντος». Groovy, ε; Και πολύ '60s.

Ούτε καν Facebook Twitter
Ο Ρίκι Παρκ, επειδή σαν από θαύμα τη γλύτωσε από μια καταστροφική περίσταση, σαν να βρέθηκε στο μάτι του τυφώνα, και μάλιστα κράτησε σουβενίρ ένα παπούτσι που μυστηριωδώς στάθηκε όρθιο, σαν τη γόβα της Ντόροθι στον "Μάγο του Οζ", νομίζει πως είναι προνομιούχος μέσα στην ατυχία του.

Αν και επηρεάστηκε, με δική του ομολογία, από anime και παλιότερο σινεμά, η μικροβιβλική συντέλεια στη μέση της εμβληματικής, τοπογραφικά και από πλευράς οικείων εικόνων μιλώντας, αμερικανικής υπαίθρου, ο Πιλ εμβολιάζει με γαλλική αμφισβήτηση τα θεμέλια του ψυχαγωγικού αξιώματος. Το προσπαθεί από την αρχή της κινηματογραφικής του καριέρας, και εδώ το θεωρητικοποιεί, όχι μόνο διαλογικά αλλά και εικαστικά. Και, ως Αμερικανός, φυσικά διοχετεύει το concept του μέσα από genres.

Ας μην ανησυχούν όσοι βλέπουν το είδος του horror να εργαλιοποιείται. Το Ούτε Καν δεν εμπίπτει εύκολα σε μια κατηγορία, και αν πρέπει, είναι περισσότερο ένα μεταφορικό sci-fi από έναν δημιουργό που ψάχνει το περιεχόμενο της ηθικής σε πλαίσια απροσδόκητα, ανησυχεί για την αλλοτρίωση, και υπενθυμίζει την ανάγκη για έναν αγώνα διεκδίκησης – ακούγεται δραματική περίπτωση, και συχνά έτσι είναι το σινεμά του Τζόρνταν Πιλ, ανάμεσα στα αφομοιωμένα χιουμοριστικά breaks.

Ούτε καν Facebook Twitter
Το "Ούτε Καν" δεν εμπίπτει εύκολα σε μια κατηγορία, και αν πρέπει, είναι περισσότερο ένα μεταφορικό sci-fi από έναν δημιουργό που ψάχνει το περιεχόμενο της ηθικής σε πλαίσια απροσδόκητα και ανησυχεί για την αλλοτρίωση.

Το πρόβλημα της ταινίας είναι η συνοχή της, και τα ατού οι ιδέες, η ευφυΐα των κινηματογραφικών συνδυασμών και το ρίσκο στην εκτέλεση, παρά τις αρρυθμίες. Και όσοι επίσης κόπτονται για τα spoilers (καλά κάνουν, αν και χάνουν φαιά ουσία με τις λεπτομέρειες και γίνονται στείρα fanboys and girls), το ζουμί του πονήματος του Ντεμπόρ, δηλαδή πως οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται το θέαμα μόνο από τις διαμεσολαβημένες εικόνες, είναι πιο αποκαλυπτικό για το έργο, παρά μια λεπτομερής περιγραφή της πλοκής του.

Οθόνες
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

10 επιλογές για τα θερινά (και όχι μόνο) σινεμά

Οθόνες / 10 ταινίες, 10 λόγοι να βρεθείς σε ένα θερινό σινεμά αυτό το καλοκαίρι

Η ενισχυμένη δεκάδα των ταινιών που περιμένουμε στα μέσα του καλοκαιριού μέχρι και τις ζεστές πρώτες εβδομάδες του Σεπτεμβρίου περιλαμβάνει τα πάντα: παγκόσμιες πρεμιέρες, Μarvel και σταρ, οσκαρικά φιλμ που ποντάρουν στην επιθυμία του κοινού να τα απολαύσει κανονικά, στην αίθουσα δηλαδή, κωμωδίες και επανεκδόσεις, και μια πολυαναμενόμενη μεταφορά μαζικού μπεστ σέλερ.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Τα τρία αγαπημένα επεισόδια του Τζόρνταν Πιλ από τη «Ζώνη του Λυκόφωτος»

TV Series / Τα τρία αγαπημένα επεισόδια του Τζόρνταν Πιλ από τη «Ζώνη του Λυκόφωτος»

Λίγο πριν από την πρεμιέρα της νέας τηλεοπτικής εκδοχής της θρυλικής σειράς, ο νέος μετρ του τρόμου Τζόρνταν Πιλ («Τρέξε», «Εμείς») προτείνει τρία κλασικά επεισόδια από την αρχική περίοδό της

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

KINDS OF KINDNESS

Ανταπόκριση / «Ιστορίες Καλοσύνης»: Το σινεμά του Λάνθιμου είναι πλέον ένα είδος από μόνο του

Τρεις ιστορίες που στάζουν καλοσυνάτο φαρμάκι η μία στην άλλη και παρακολουθούν στενά, δαιμονικά και κοενικά την ανθρώπινη ανάγκη για τυραννικό έλεγχο και επώδυνη αλληλεξάρτηση. Pure Lanthimos, wicked fun.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Megalopolis

Ανταπόκριση / Megalopolis: Ο Κόπολα μετέτρεψε τη Νέα Υόρκη του 21ου αιώνα σε αρχαία Ρώμη

Η ελληνορωμαϊκή προειδοποίηση του Φράνσις Φορντ Κόπολα για τη σύγχρονη διαφθορά των αξιών εξάπτει το ενδιαφέρον, αλλά συντρίβεται από το ντελιριακό και ειλικρινές άγχος του να χωρέσει τα πάντα.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Pulp Fiction: Οι Κάννες, το mega-σκάνδαλο που βράζει και η υπέροχη Μέριλ Στριπ

Pulp Fiction / Οι Κάννες, το mega-σκάνδαλο που βράζει και η υπέροχη Μέριλ Στριπ

Στις υπεραστυνομευόμενες Κάννες ένα τσουνάμι αποκαλύψεων σκιάζει το κλίμα που ο διευθυντής, Τιερί Φρεμό, επιθυμεί διακαώς να διαφυλάξει σε κινηματογραφικό πλαίσιο, ενώ στην τελετή έναρξης πρυτάνευσε η οσκαρική λογική. 
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
‘Spacey Unmasked’: Δεν έχει τέλος το κατηγορητήριο εναντίον του Κέβιν Σπέισι

Οθόνες / Spacey Unmasked: Δεν έχει τέλος το κατηγορητήριο εναντίον του Κέβιν Σπέισι

Νέες καταγγελίες για σεξουαλικές επιθέσεις στο αποκαλυπτικό ντοκιμαντέρ για τον Κέβιν Σπέισι, με τον αδελφό του ηθοποιού να δηλώνει ότι ο πατέρας τους ήταν ένας αρνητής του Ολοκαυτώματος που διοργάνωνε ναζιστικές συναντήσεις στο σπίτι τους.
THE LIFO TEAM
Ρότζερ Κόρμαν (1926-2024)

Απώλειες / Ρότζερ Κόρμαν (1926-2024): Ο βασιλιάς των b-movies και του απενοχοποιημένου exploitation

Κόπολα, Σκορσέζε, Νίκολσον, Μπογκντάνοβιτς, Χάουαρντ, Κάμερον αλλά και όλο το ανεξάρτητο αμερικανικό σινεμά έχουν λόγο ύπάρξης χάρη στον Αμερικανό σκηνοθέτη που πέθανε πριν από λίγες μέρες στα 98 του.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Ινδία, Νεπάλ, Μπουτάν: Καταγράφοντας τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, την τεχνητή νοημοσύνη και όσα πρεσβεύει η «γκουρού» Βαντάνα Σίβα

Οθόνες / Δύο Έλληνες κινηματογραφιστές ψάχνουν στην Ινδία μια απάντηση για το μέλλον του πλανήτη

Ο Χρόνης Πεχλιβανίδης και η Μαρία Γιαννούλη ξεκίνησαν μια έρευνα σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και την «έξυπνη γεωργία», ταξίδεψαν σε Ινδία, Νεπάλ και Μπουτάν και συζήτησαν με τη διάσημη περιβαλλοντική ακτιβίστρια, Βαντάνα Σίβα.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Επιτέλους, ξανά Cine Paris

Οθόνες / Επιτέλους, ξανά Cine Paris

Η ωραιότερη θερινή κινηματογραφική αίθουσα-ταράτσα της Πλάκας είναι έτοιμη να υποδεχθεί το κοινό έπειτα από τέσσερα χρόνια απουσίας υπό τη νέα διαχείριση του Cinobo με ένα προσεκτικά σχεδιασμένο πρόγραμμα προβολών για όλο το καλοκαίρι.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΙΑΚΟΣΑΒΒΑΣ
Ζαν Ζενέ - Νίκος Παπατάκης: Το χρονικό μιας μεγάλης φιλίας και μιας διπλής προδοσίας

Οθόνες / Ζαν Ζενέ - Νίκος Παπατάκης: Το χρονικό μιας μεγάλης φιλίας και μιας διπλής προδοσίας

Όταν μια μέρα συναντήθηκαν τυχαία στον δρόμο, ο Παπατάκης ήταν νηστικός δύο ημέρες. Ο Ζενέ έβγαλε από το πορτοφόλι του και του έδειξε, με περιφρόνηση, μια δεσμίδα χαρτονομισμάτων. Ο Παπατάκης θέλησε να του ρίξει μια γροθιά.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ