Οι ιστορίες έρωτα και κινηματογραφικής αναρχίας της Λίνα Βερτμίλερ (1928-2021) Facebook Twitter
Φωτ.: AP

Λίνα Βερτμίλερ (1928-2021): Ιστορίες έρωτα και κινηματογραφικής αναρχίας

0

Λάτρης των μιούζικαλ των Αστέρ και Ρότζερς και του σινεμά του Λιούμπιτς και του Κιούκορ, τρελαμένη με τα κόμικ, και ειδικά με τον Φλας Γκόρντον, που διάβαζε από τα 6 της μέχρι την εφηβεία (με κίνδυνο να αποβλακωθεί, όπως έλεγε η ίδια), η μικρή Λίνα ήταν ένα κορίτσι που δεν ήθελε τίποτε άλλο από τα διασκεδάζει και να κάνει παρέα με χαμογελαστούς ανθρώπους, πιο συγκεκριμένα «με ευτυχισμένους ανθρώπους που είχαν πολύ σοβαρά προβλήματα».

Η κινηματογραφική της αγωγή καθορίστηκε από το δίπολο της αγάπης της για τις μαριονέτες και το ενδιαφέρον της για το βαρύ θέατρο της δεκαετίας του '50.

Νονός της, ο Φεντερίκο Φελίνι. Τη συμβούλευσε να μάθει να διηγείται ιστορίες, αλλιώς η τεχνική από μόνη της δεν θα την οδηγήσει πουθενά. Μυήθηκε στη μαγεία του ως βοηθός σκηνοθέτη στο  και γύρισε το ντεμπούτο της την ίδια χρονιά, το I Basillischi του 1963, στα πρότυπα των Βιτελλόνων.

Κι ενώ στα '60s προπονήθηκε στην κάμερα, φτιάχνοντας ακόμη και σπαγκέτι γουέστερν, οι 4 ταινίες της σε ισάριθμα χρόνια, από το 1972 ως το 1976, αφήνουν μια σπουδαία παρακαταθήκη, με πρωταγωνιστή πάντα τον δικό της Μαστρογιάνι, τον Τζιανκάρλο Τζιανίνι, έναν everyman που χρησιμοποίησε για να εκλύσει το μοναδικό τραμπάλισμα βερμπόζας πολιτικής σάτιρας και φεμινιστικού χιούμορ, που πολλοί παρεξήγησαν στην εποχή της και, ευτυχώς, πολλοί περισσότεροι απόλαυσαν, όπως έδειξε η εξαιρετικά επιτυχημένη πορεία των ταινιών της, κυρίως στην Ευρώπη, αλλά και στις ΗΠΑ, αφού υπήρξε η πρώτη γυναίκα που προτάθηκε, το 1977, για Όσκαρ σκηνοθεσίας. 

Η Βερτμίλερ φέρνει σε μετωπική, παροξυσμική σύγκρουση τον έρωτα με την πολιτική και καταλήγει στο συμπέρασμα πως ο γάμος του ατομικού συναισθήματος με το συλλογικό καθήκον δεν θα είναι ποτέ ρόδινος. 

Ο Μίμης ο Σιδεράς ήταν ένας φτωχός εργάτης που αναγκάζεται να εγκαταλείψει δουλειά και οικογένεια και τη Σικελία του για να αναζητήσει ένα καλύτερο μέλλον στο Τορίνο, ένας «εν τιμή πληγωμένος» άνδρας και εκ των περιστάσεων κομμουνιστής, που έρχεται αντιμέτωπος με ιδανικά και ιδεολογίες που ούτε είχε τολμήσει να φανταστεί και μπλέκει σε καταστάσεις που η Βερτμίλερ επινοεί σε ένα οδοιπορικό πλήρως ανανεωτικό της ευρύτερης έννοιας της commedia all’ italiana. 

Οι ιστορίες έρωτα και κινηματογραφικής αναρχίας της Λίνα Βερτμίλερ (1928-2021) Facebook Twitter
Μαριάντζελα Μελάτο και Tζιανκάρλο Τζιανίνι στην ταινία «Η Κυρία και ο Ναύτης».

Η Κυρία και ο Ναύτης είναι το απόλυτο ταξικό της μανιφέστο, μια κωμωδία φύλων και τρόπων ανάμεσα σε μια πλούσια στρίγκλα κι έναν υπηρέτη σκίπερ (Μαριάντζελα Μελάτο και Τζιανίνι), πικρόχολο και πολύ αστείο σχόλιο για ένα υποταγμένο αρσενικό που νομίζει πως επαναφέρει τους ρόλους σε τάξη, έως ότου η γεμάτη ένταση και φωνές αναγκαστική τους συγκατοίκηση σε ένα έρημο νησί τερματισθεί άδοξα και τους προσγειώσει στον ρεαλισμό.

Η Βερτμίλερ δεν κατάλαβε ποτέ πώς η Μαντόνα «με επώνυμο Τσικόνε, ιταλική κουλτούρα, μέτρια φωνή αλλά κατά τ’ άλλα μεγάλο ταλέντο, δεν είχε ιδέα κι έκανε τέτοιο κακέκτυπο», σχολιάζοντας το remake του 2002, με τη μερική υπογραφή του τότε συζύγου της Γκάι Ρίτσι. Φυσικά, δεν έπιασε ποτέ το χιούμορ...

Ο Πασκουαλίνο και οι 7 Καλλονές, ίσως το αριστούργημά της, είναι η ιστορία ενός αποστάτη, ισόβιου «δραπέτη» και αυτοσχέδιου Καζανόβα, που γλιτώνει από τις 7 αδελφές του και τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Ανάμεσα σε καρικατούρα και συγκινητικό poster boy επιβίωσης και ανθεκτικότητας, ο Τζιανίνι δίνει τα ρέστα του σε ερμηνεία ζωής, διότι κουβαλά επάξια την περιπέτεια που έχει η Βερτμίλερ στα χαρτιά της και τη διαλυμένη εικόνα του φαλλοκράτη καιροσκόπου/φτωχοδιάβολου που έχει στο μυαλό της. Είναι ο απόλυτα στραπατσαρισμένος μορφονιός, επιδέξιος και σβέλτος καταλύτης της πλοκής, καθώς και μοχλός της Βερτμίλερ για να αναδείξει τον φεμινισμό διά του παρηκμασμένου, γελοίου, ανήμπορου κληρονόμου της κραταιάς πατριαρχίας.

Οι ιστορίες έρωτα και κινηματογραφικής αναρχίας της Λίνα Βερτμίλερ (1928-2021) Facebook Twitter
Η Λίνα Βερτμίλερ με τον Tζιανκάρλο Τζιανίνι στα γυρίσματα του «Πασκουαλίνο» στη Νάπολη, τον Αύγουστο του 1975. Φωτ.: Santi Visalli/Getty Images/Ideal Image

Ο φελινισμός, η ανένταχτη φύση και η πληθωρικότητά των απόψεών της εκδηλώθηκαν διάπλατα στην Ιστορία Έρωτα και Αναρχίας, την ιλαροτραγική, ιερή αποστολή ενός άμπαλου, επίδοξου αναρχικού στη φωλιά των φασιστών, του Τονίνο που θέλει να σκοτώσει τον Ντούτσε και παριστάνει τον εξάδελφο μιας επίσης αναρχικής πόρνης, σε έναν συμβολικό, συχνά σπαρταριστό οίκο ανοχής. Η Βερτμίλερ φέρνει σε μετωπική, παροξυσμική σύγκρουση τον έρωτα με την πολιτική και καταλήγει στο συμπέρασμα πως ο γάμος του ατομικού συναισθήματος με το συλλογικό καθήκον δεν θα είναι ποτέ ρόδινος. 

Το ότι ποτέ δεν ξεχνούσε τους χαρακτήρες και το story στις ευδιάκριτα στυλιζαρισμένες της κινηματογραφικές καταθέσεις αριστερών αποκλίσεων ίσως να την έκανε τόσο αγαπητή στους Αμερικανούς, με τους οποίους ωστόσο ποτέ δεν τα βρήκε επαγγελματικά, αφού η αμέσως επόμενη ταινία της, το Μια Νύχτα Γεμάτη Βροχή, με την Κάντις Μπέργκεν και φυσικά με τον Τζιανίνι, απέτυχε παταγωδώς και η Warner διέκοψε απότομα το πολυετές συμβόλαιο που είχε υπογράψει μαζί της.

Της πήρε 35 χρόνια για να ομολογήσει πως έκανε τα πάντα για να βρει τρόπο να ζήσει μια ζωή πέρα από το σινεμά και όταν συνειδητοποίησε πως δεν μπορεί χωρίς αυτό, υπέκυψε στην έξη της. Η Οργισμένη Ωδή (Canzone Arrabbiata), που έγραψε, σε μουσική Νίνο Ρότα, θα μπορούσε να είναι η διαθήκη της. 

Άδω γι' αυτούς χωρίς τυχερό 
Άδω για μέ 
Άδω στο φεγγάρι από θυμό 
κόντρα σε σέ 
Κόντρα στον πλούσιο που δεν τ’ εκτιμά 
που την αλήθεια δεν κοιτά’
Βαδίζω και άδω γιατ’ η οργή θε να με φα’.

Οθόνες
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πάνος Χ. Κούτρας: «Αυτή η ταινία μού έβγαλε την πίστη!»

Ανταπόκριση από τις Κάννες / Πάνος Χ. Κούτρας: «Αυτή η ταινία μού έβγαλε την πίστη!»

Λίγο μετά την πρεμιέρα του «Dodo», της νέας του ταινίας, στο 75ο Φεστιβάλ των Καννών, ο Έλληνας σκηνοθέτης μίλησε στον Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλο για την κρίση μέσης ηλικίας που πέρασε, για το εξαφανισμένο πτηνό που αποτελεί τον πυρήνα της ιστορίας του, για όσα τον εμπνέουν και όσα τον δυσκολεύουν.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΛΒΙΣ***1/2

Ανταπόκριση από τις Κάννες / «Elvis»: Κανείς δεν περίμενε μια τυπική βιογραφία από τον Μπαζ Λούρμαν

Στην μπαρόκ κονσόλα του Μπαζ Λούρμαν ο Έλβις μεταμορφώνεται σε μυθολογικό πλάσμα θηριώδους μελαγχολίας και η μουσική του διασταυρώνει μεθυστικά τις απαρχές του rock 'n’ roll με το σημερινό χιπ-χοπ in full blast.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Στον θρόνο του Ξέρξη»: Η Εύη Καλογηροπούλου, η Αφροδίτη Παναγιωτάκου και ο Γιώργος Μαζωνάκης στις Κάννες

Lifo Videos / «Στον θρόνο του Ξέρξη»: Η Ε. Καλογηροπούλου, η Α. Παναγιωτάκου και ο Γ. Μαζωνάκης μιλούν στη LiFO από τις Κάννες

Η νέα ταινία μικρού μήκους της Εύης Καλογηροπούλου, σε καλλιτεχνική επιμέλεια της Αφροδίτης Παναγιωτάκου, παραγωγή του Onassis Culture, με πρωταγωνιστή τον Γιώργο Μαζωνάκη, έκανε πρεμιέρα στην Εβδομάδα Κριτικής του 75ου Φεστιβάλ Καννών και κέρδισε το βραβείο του Canal+. Οι συντελεστές βρέθηκαν στην Κρουαζέτ και μίλησαν στον Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλο.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Erika Lust: Η σκηνοθέτιδα ερωτικών ταινιών που θέλει να αλλάξει την αντίληψή μας για το πορνό

Οθόνες / Erika Lust: Η σκηνοθέτιδα ερωτικών ταινιών που θέλει να αλλάξει την αντίληψή μας για το πορνό

Με αφορμή την επίσκεψή της στην Αθήνα ως ομιλήτριας στο TEDxAthens 2022, η Σουηδή σκηνοθέτιδα και παραγωγός adult ταινιών εξηγεί πώς έθεσε τους δικούς της κανόνες σε μια βιομηχανία χτισμένη για να ικανοποιεί τους άνδρες.
ΜΑΝΟΣ ΝΟΜΙΚΟΣ
Ρούμπεν Έστλουντ: «Έμαθα σινεμά γυρίζοντας ταινίες για το αλπικό σκι!»

Οθόνες / Ρούμπεν Έστλουντ: «Έμαθα σινεμά γυρίζοντας ταινίες για το αλπικό σκι!»

Ο βραβευμένος με Χρυσό Φοίνικα Σουηδός σκηνοθέτης μίλησε στη LiFO από τη Χιλιαδού της Εύβοιας, εκεί όπου πέρασε με το συνεργείο και τους ηθοποιούς του το περασμένο καλοκαίρι γυρίζοντας το «Τρίγωνο της θλίψης», επίσημη συμμετοχή στο διαγωνιστικό πρόγραμμα του 75ου Φεστιβάλ Καννών.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Crimes of the Future

Ανταπόκριση από τις Κάννες / «Crimes of the Future» του Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ: Στο μέλλον η εγχείρηση είναι το νέο σεξ

Η νέα ταινία του Καναδού πρύτανη της σωματικής φρίκης ανθολογεί τους εικαστικούς του άξονες, επισκέπτεται και ανακεφαλαιώνει τις αγαπημένες του θεματικές.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΠΕΞ LUX ΒΡΑΒΕΙΟ ΚΟΙΝΟΥ 2022

EU Arts & Culture / Βραβείο Κοινού LUX 2022: Ψηφίστε μία από τις τρεις εξαιρετικές υποψήφιες ταινίες

«Flee», «Μεγάλη Απόδραση», «Κβο Βάντις, Άιντα;»: Βαθμολογήστε τις ταινίες που έχετε παρακολουθήσει και κερδίστε την ευκαιρία να βρεθείτε στην απονομή του βραβείου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Top Gun: Maverick»: Η σπάνια περίπτωση ενός sequel σκάλες ανώτερου από το πρωτότυπο

Ανταπόκριση από τις Κάννες / «Top Gun: Maverick»: Η σπάνια περίπτωση ενός sequel σκάλες ανώτερου από το πρωτότυπο

Ανεξάρτητα από τις όποιες αντιρρήσεις και το γούστο του καθενός, ο Τομ Κρουζ είναι ο μόνος που μπορεί να σηκώσει στους ώμους του ένα είδος σινεμά που απειλείται πανταχόθεν, και να το απογειώσει.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Δωμάτια με θέα: Ένα ντοκιμαντέρ για τα αργυροχρυσοχοεία του κέντρου της Αθήνας που μετατρέπονται σε δωμάτια για τουρίστες

Οθόνες / «Δωμάτια με θέα»: Ένα φιλμ για τα εργαστήρια αργυροχρυσοχοΐας του κέντρου της Αθήνας που έγιναν airbnb

H Νικολέτα Παράσχη και ο Νικόλας Παπαδημητρίου γύρισαν ένα ντοκιμαντέρ για το πώς μια πόλη μετασχηματίζεται, σκεπάζοντας αλύπητα τα παλιά της ίχνη.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Για τους ύμνους στον Γκουσγκούνη: μία (βολικά ξεχασμένη) λεπτομέρεια

Χριστίνα Γαλανοπούλου / Για τους ύμνους στον Γκουσγκούνη: μία (βολικά ξεχασμένη) λεπτομέρεια

Πολλά γράφτηκαν για τον θρύλο του ελληνικού πορνό εκτός από ένα - το πώς κάποιοι πήραν τις «ένδοξες» ατάκες του τοις μετρητοίς, αδυνατώντας να διαχωρίσουν το... σενάριο από την πραγματικότητα
THE LIFO TEAM

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ