Η ΙΔΕΑ ΟΤΙ οι Ιάπωνες καμικάζι πιλότοι του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ήταν φανατικοί που είχαν υποστεί πλύση εγκεφάλου και πήγαιναν με προθυμία και αυταπάρνηση στον θάνατο είναι ευρέως διαδεδομένη. Και φυσικά υπάρχει ένα στοιχείο αλήθειας σ’ αυτό, αφού ο ιαπωνικός λαός είχε διδαχθεί ότι κάτι τέτοιο εκπροσωπούσε την απόλυτη, την πιο ένδοξη θυσία. Οι δάσκαλοι δίδασκαν τα παιδιά του δημοτικού ότι αυτά τα «γεράκια των αιθέρων» έπρεπε να τιμώνται όχι απλά ως ήρωες, αλλά ως ημίθεοι.
Ωστόσο, το ντοκιμαντέρ «Kamikaze: An Untold History» –μια σοβαρή ιαπωνική παραγωγή που υιοθετεί μια συμπονετική οπτική– το οποίο προβλήθηκε πριν από μερικές μέρες στο BBC Four, αποκαλύπτει την πραγματικότητα. Υπό πίεση να προσφερθούν εθελοντικά και εντεταλμένοι να εκτελέσουν αποστολές αυτοκτονίας εναντίον του αμερικανικού στόλου, συχνά οι «καμικάζι» δεν είχαν άλλη επιλογή από το να αποδεχθούν την μοιραία αποστολή τους σε μια κοινωνία όπου η συμμόρφωση ήταν το παν.
«Ο διοικητής μας είπε ότι η πολεμική κατάσταση ήταν τόσο άσχημη που έπρεπε να πραγματοποιήσουμε επιθέσεις καμικάζι. Μας είπε ότι ήταν η μόνη μας ευκαιρία για νίκη. Εκείνη τη στιγμή, σκέφτηκα ότι η ζωή μου είχε τελειώσει. Μας ζητούσαν χωρίς περιστροφές να θυσιάσουμε τις ζωές μας».
Πίσω από τις τελευταίες τους επιστολές προς τα σπίτια τους, στις οποίες έλεγαν στους δικούς τους ότι ήταν περήφανοι που θα πέθαιναν για την πατρίδα τους, κρυβόταν μια αλήθεια που δεν μπορούσε να ειπωθεί. Μια ηλικιωμένη κυρία που εμφανίζεται στο ντοκιμαντέρ, θυμάται τον μεγαλύτερο αδελφό της, του οποίου η πρώτη αποστολή ήταν και η τελευταία: «Εν τέλει, είχε παραιτηθεί και είχε αποδεχτεί το πεπρωμένο του. Ένιωθε ότι ήταν αναπόφευκτο, κάτι από το οποίο δεν μπορούσε να αποδράσει».
Οι καμικάζι πιλότοι ένιωθαν μια ιδιαίτερη υπερηφάνεια, αυτό όμως δεν σήμαινε ότι δεν είχαν φόβο. Τον έκρυβαν όμως επιμελώς πριν μπουν στη μάχη. Ένας αεροπόρος που είχε αναλάβει να συνοδεύσει τη μοίρα προς τον στόχο της θυμάται μια «φρικτή ατμόσφαιρα» στον κοιτώνα τη νύχτα πριν από την αποστολή, «αλλά όταν ξημέρωσε και πήγαν στο αεροδρόμιο, άφησαν όλα αυτά πίσω τους και φαινόταν χαρούμενοι. Δεν ήθελαν οι άλλοι να δουν καμία αμφιβολία ή αγωνία».
Το 90λεπτο ντοκιμαντέρ παρουσιάζει γεγονότα και στοιχεία –σχεδόν 4.000 πιλότοι έχασαν τη ζωή τους σε αποστολές καμικάζι, με μέσο όρο ηλικίας τα 21 έτη, μερικοί από τους οποίους ήταν απόφοιτοι ελίτ ναυτικών και στρατιωτικών ακαδημιών, άλλοι μόλις είχαν τελειώσει το πανεπιστήμιο– εξηγώντας την στρατηγική στελέχωσης του «επίλεκτου» σώματος.
Η Ιαπωνία έχανε τον πόλεμο, αλλά πίστευε ότι προκαλώντας όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ζημιά στον εχθρό, θα έδειχνε την ισχύ της και θα εξασφάλιζε πιο ευνοϊκούς όρους. Μια άνευ όρων παράδοση θα έβλαπτε τη θέση του αυτοκράτορα της χώρας. Ένας πιλότος θυμόταν ότι η μοίρα του κλήθηκε σε μια αίθουσα ενημέρωσης της αεροπορίας όπου τους ανακοινώθηκε η είδηση. «Ο διοικητής μας είπε ότι η πολεμική κατάσταση ήταν τόσο άσχημη που έπρεπε να πραγματοποιήσουμε επιθέσεις καμικάζι. Μας είπε ότι ήταν η μόνη μας ευκαιρία για νίκη. Εκείνη τη στιγμή, σκέφτηκα ότι η ζωή μου είχε τελειώσει. Μας ζητούσαν χωρίς περιστροφές να θυσιάσουμε τις ζωές μας».
Οι ιστορίες των καμικάζι πιλότων ξετυλίγονται μέσω επιστολών, φωτογραφιών και αναμνήσεων των συγγενών τους. Υπάρχουν και άλλες συνεντεύξεις, που πραγματοποιήθηκαν τουλάχιστον πριν από μια δεκαετία, με πιλότους που τελικά δεν επιλέχθηκαν. Μερικοί από αυτούς απορρίφθηκαν επειδή είχαν πάρει υψηλές βαθμολογίες στις εξετάσεις και η ανώτατη διοίκηση δεν ήθελε να σπαταλήσει τις ζωές των πιο λαμπρών στελεχών της. Από τους εθελοντές ζητείτο να δηλώσουν γραπτώς πόσο πολύ επιθυμούσαν να γίνουν καμικάζι: μπορούσαν να απαντήσουν «επιθυμώ», «επιθυμώ έντονα» ή «αρνητικό».
Ένας ιστορικός εξετάζει σήμερα αυτά τα αρχεία και παρατηρεί ότι ορισμένοι είχαν γράψει «επιθυμώ» με πιο μικρά γράμματα, ένας απελπισμένος τρόπος για να δείξουν εμμέσως την απροθυμία τους. Ελάχιστοι πάντως δήλωσαν άρνηση. Ένας άνδρας θυμόταν ότι έπαιξε πέτρα, ψαλίδι, μολύβι, χαρτί με έναν συνάδελφό του πιλότο για την μοναδική πτήση καμικάζι που αναχωρούσε εκείνη την ημέρα. Απογοητεύτηκε που έχασε. «Κοιτάζοντας πίσω, δεν μπορώ να πιστέψω ότι προσφέρθηκα εθελοντικά», είπε, «αλλά εκείνη τη στιγμή ένιωθα παγιδευμένος. Ίσως αυτή είναι η ψυχολογία πίσω από την αυτοκτονία. Ασφυκτιούσα».
Πολλοί ένιωθαν ότι το πολιτικό κλίμα δεν τους άφηνε άλλη επιλογή: η δυναμική που υπάρχει πάντα κατά τη διάρκεια τέτοιου μεγέθους συγκρούσεων, όπου κάθε κριτική των πολεμικών προσπαθειών θεωρείται προδοσία, συνέτριψε κάθε διαφωνία. Η στρατηγική των καμικάζι έδωσε μια ακτίνα ελπίδας στους Ιάπωνες πολίτες. Η ταινία τελειώνει με μια αναφορά στις ατομικές βόμβες που έπληξαν τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, γεγονότα που απέδειξαν ότι η ελπίδα αυτή ήταν ψευδής.
Με στοιχεία από The Telegraph
