Ένας υστεροαρχαϊκός ναός εντοπίστηκε σε κεντρικό σημείο του ιερού της Αμαρυσίας Αρτέμιδος.

 

Η ταύτιση του αρχαιολογικού χώρου στην θέση Παλαιοεκκλησιές - Παλαιοχώρια (ανατολικά της σύγχρονης Αμαρύνθου) με το ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος που αναφέρεται σε διάφορες αρχαίες πηγές και υπήρξε το σημαντικότερο ιερό της Εύβοιας, κατέστη δυνατή το 2017 στο πλαίσιο πενταετούς ανασκαφικού προγράμματος συνεργασίας (2015-2019) μεταξύ της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ευβοίας και της Ελβετικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Ελλάδα.


Ο ναός αποτελείται από κτήριο διαστάσεων 10 × 30 μ. με μία κιονοστοιχία στον κεντρικό άξονα, από το οποίο σώζεται το συμπαγές θεμέλιο, στο εσωτερικό του οποίου βρέθηκε τοίχος προγενέστερης φάσης και εσχάρα με ίχνη φωτιάς.

 

Αρχαίος ναός ανακαλύφθηκε στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο
Πανοραμική φωτογραφία της ανατολικής στοάς της Αμαρύνθου

 

Αρχαίος ναός ανακαλύφθηκε στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο
Κάτοψη του ιερού της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο

 

Αρχαίος ναός ανακαλύφθηκε στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο
Ευρήματα δίπλα στο θεμέλιο του ναού

 

Κατά το τελευταίο τέταρτο του 6ου αι. π.Χ σε επαφή με τα θεμέλια του κτηρίου εναποτέθηκαν αναθήματα του 7ου και 6ου αι. π.Χ. και συγκεκριμένα μελανόμορφα αγγεία (όπως ένας αμφορέας με παράσταση Μέδουσας), πήλινα ειδώλια, σφραγιδόλιθοι σε σχήμα σκαραβαίου και ειδώλια από φαγεντιανή εισηγμένα από την Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και αγγεία τοπικής παραγωγής όπως πρόχοι με ψηλό λαιμό και υδρίσκες, όμοιου τύπου με αγγεία που έχουν βρεθεί σε μεγάλο αριθμό στις ανασκαφές των αρχαϊκών χώρων λατρείας γυναικείων θεοτήτων στην Ερέτρια.

 

Τα εν λόγω ευρήματα τεκμηριώνουν τη συμμετοχή του ιερού της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στις θρησκευτικές πρακτικές των Ερετριέων και των Ευβοέων γενικότερα, καθώς και τις εμπορικές σχέσεις της περιοχήςτης Αμαρύνθου με την Ανατολική Μεσόγειο.

 

Αρχαίος ναός ανακαλύφθηκε στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο
Αναθήματα της αρχαϊκής εποχής από το ναό

 

Αρχαίος ναός ανακαλύφθηκε στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο
Τμήμα του θεμελίου του βωμού

 

Αρχαίος ναός ανακαλύφθηκε στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο
Αρχαϊκό πήλινο ειδώλιο από το ναό

 

Αρχαίος ναός ανακαλύφθηκε στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο
Βάση ιωνικού κίονα


Εντός του απαλλοτριωμένου χώρου, ολοκληρώθηκε επίσης η ανασκαφή της μεγάλης υστεροκλασικής- ελληνιστικής στοάς. Το μνημειακού χαρακτήρα κτήριο, με 27 δωρικούς κίονες στην πρόσοψή του, έχει μήκος 69 μ. και περιέβαλλε το ιερό προς τα ανατολικά. Στα βόρεια, μια στοά και μία σειρά από τρία κτήρια μικρών διαστάσεων οριοθετούσαν το τέμενος.

 

Πρόκειται ίσως για «θησαυρούς» ή ναΐσκους, που παρουσιάζουν κάτοψη παρόμοια με ανάλογα κτήρια σε άλλα μεγάλα ελληνικά ιερά. Από την έρευνα στα κτήρια δεν υπήρξαν ευρήματα, που θα μπορούσαν να προσδιορίσουν τη χρήση τους, εκτός από ένα θραύσμα μαρμάρινης βάσης αγάλματος με αναθηματική επιγραφή, όπου εμφανίζεται η αρχή του ονόματος της Αρτέμιδος. Το ένα από αυτά τα κτήρια καταστράφηκε από τη δημιουργία ασβεστοκάμινου κατά τα μεσαιωνικά, πιθανόν, χρόνια.


Δυτικά της στοάς εντοπίστηκε ένα παλαιότερο κτήριο, του 7ουαι. π.Χ., ορθογώνιας κάτοψης μήκους 38 μ. Το κτήριο αυτό λειτουργούσε πιθανότατα ως μνημειώδης είσοδος στο ιερό από τα ανατολικά, αλλά πιθανόν και για λατρευτικές πρακτικές.

 

Αρχαίος ναός ανακαλύφθηκε στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο
Θραύσμα μαρμάρινης βάσης αγάλματος αφιερωμένου στην Αρτέμιδα

 

Αρχαίος ναός ανακαλύφθηκε στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο
Λεκάνη κτιστή από κεραμίδες έξω από το κτίριο του 7ου αι. π.Χ

 

Αρχαίος ναός ανακαλύφθηκε στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο
Πανοραμική φωτογραφία της ανατολικής στοάς της Αμαρύνθου

 

Αρχαίος ναός ανακαλύφθηκε στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο
Αναπαράσταση της ανατολικής στοάς


Ανάμεσα στα φετινά ευρήματα είναι και νέα θραύσματα ενσφράγιστων κεραμίδων με το όνομα της Αρτέμιδος, όμοια με αυτά που βρέθηκαν το 2017 και επέτρεψαν τότε την ταύτιση του ιερού. Η ανασκαφική περίοδος που μόλις ολοκληρώθηκε ήταν η πρώτη ενός νέου πενταετούς προγράμματος. Τα επόμενα χρόνια η έρευνα θα επικεντρωθεί στην εξεύρεση των αρχικών φάσεων της λατρείας στο σημαντικό αυτό ιερό της Εύβοιας.

 

Η έρευνα πεδίου συνδυάζεται με ειδικές αναλύσεις όπως η μικρομορφολογική δειγματοληψία και οι αρχαιοβοτανικές μελέτες, σε συνεργασία με το εργαστήριο Wiener της Αμερικάνικης Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα. Υπεύθυνοι αρχαιολόγοι στο πεδίο είναι από πλευράς ΕΦΑ Ευβοίας, η κ. Όλγα Κυριαζή και από πλευράς Ελβετικής Αρχαιολογικής Σχολής, ο κ. Tobias Krapf.

 

Η ανακάλυψη έγινε στο πλαίσιο της αρχαιολογικής έρευνας, υπό τη διεύθυνση της αρχαιολόγου κ. Αμαλίας Καραπασχαλίδου και με επικεφαλής από πλευράς της Ελβετικής Αρχαιολογικής Σχολής, τον κ. Karl Reber, Διευθυντή της Σχολής, και τη συμμετοχή μικρού αριθμού Ελλήνων και Ελβετών φοιτητών, λόγω της πανδημίας του κορονοϊού.