Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Τραμπ: το τέλος της πολιτικής όπως την ξέραμε

Προς υπεράσπιση των ιδιωτικών του συμφερόντων, ο σημερινός Πρόεδρος της ισχυρότερης χώρας του κόσμου είναι διατεθειμένος να πει φρικτά ψέματα και να διαστρεβλώσει πλήρως την πραγματικότητα. Προσοχή: όχι να δώσει μια άλλη εκδοχή –έστω αδύναμη– της αλήθειας, όπως συχνά κάνουν οι πολιτικοί, αλλά να πει ότι είναι νύχτα ενώ έξω ο ήλιος λαμποκοπάει.
Ο Τραμπ πιθανότατα θα ηττηθεί στις επικείμενες εκλογές. Αλλά το ερώτημα είναι τι θα αφήσει πίσω της αυτή η κληρονομιά στην πολιτική κουλτούρα της μεγαλειώδους αυτής χώρας.

Όσα συμβαίνουν αυτό το διάστημα κατά την προεκλογική περίοδο των ΗΠΑ δεν έχουν προηγούμενο. Όχι ότι δεν υπήρξαν ξανά στο παρελθόν περίοδοι ηθικής κατάπτωσης της πολιτικής ζωής και έκπτωσης του επιπέδου του δημόσιου διαλόγου, όπως αυτό αποδείχτηκε καταφανώς και στο πρόσφατο ντιμπέιτ των δύο υποψηφίων για την θέση του Προέδρου. Υπήρξαν, μόνο που ποτέ δεν υπήρχε πολιτικός επιπέδου Τραμπ.

«Πολιτικός» είναι φυσικά ένας ευφημισμός σε αυτή την περίπτωση. Ο Ντ. Τραμπ εκφράζει ένας νέο είδος μεταπολιτικής, όψεις της οποίας έχουμε δει τα τελευταία χρόνια και αλλού εξαιτίας της λαϊκιστικής έξαρσης παγκοσμίως, όμως εκείνος την εξώθησε σε απολύτως ακραία όρια. Ο τρόπος που ενσαρκώνει το ύπατο αξίωμα ο Πρόεδρος των ΗΠΑ –ήδη προτού ανέλθει σε αυτό– δύσκολα μπορεί να βρει θεωρητικές αναφορές στα κλασικά εγχειρίδια της πολιτικής επιστήμης. Διότι απλούστατα δεν αφορά τον χώρο της πολιτικής αυτόν καθαυτόν. Της απογυμνωμένης ισχύος και της προσωποπαγούς εξουσίας, ναι. Της πολιτικής όμως τα τελευταία 2.500 χρόνια, όχι.


Η πολιτική ακόμη και στις πιο αυταρχικές και ολοκληρωτικές μορφές της θεμελιώνει μια σχέση με τους κυβερνώμενους όπως και μια σχέση με το κράτος του οποίου προΐσταται, έτσι κι αλλιώς. Υπάρχει πάντα από την πλευρά της η έννοια της απεύθυνσης σε ένα φαντασιακό υποκείμενο (υπήκοοι, λαός ή έθνος), στο όνομα του οποίου και για το καλό του οποίου υποτίθεται ότι κάνουν όσα κάνουν οι κυβερνώντες, όσο φρικτά κι αν είναι αυτά.

 

Θα ήταν αδιανόητη η συγκρότηση πολιτικής εξουσίας χωρίς την εμπέδωση αυτής της θεμελιακής σχέσης. Πώς θα μπορούσε να υπάρξει, άλλωστε, εξουσιαστής χωρίς εξουσιαζόμενο; Αλλά και πώς θα μπορούσε να υπάρξει εξουσία χωρίς κράτος από το οποίο να αντλεί τη νομιμοποίηση της κυριαρχίας του; Μέχρι τώρα όλα αυτά, διότι μόλις ανακαλύψαμε ότι στο μετανεωτερικό μας κόσμο μπορεί ακόμη και αυτό να συμβεί.

 

Ο Τραμπ είναι ένας Πρόεδρος κράτους βαθιά αντικρατιστής, με μηδαμινή αίσθηση του δημοσίου συμφέροντος. Υπάρχει ως ο εαυτός του, και μόνο ως ο εαυτός του.


Ακριβώς επειδή δεν επιδιώκει ούτε και μπορεί να θεμελιώσει σχέση με κανέναν «λαό», ο Τραμπ δύσκολα θα μπορούσε να καταταχθεί στην κατηγορία των νεολαϊκιστών ηγετών. Είναι μια ειδική κατηγορία από μόνος του. Ο ίδιος διαθέτει προφανώς φανατικούς υποστηρικτές και αμετακίνητους ψηφοφόρους που θα τον ξαναψηφίσουν και θα πίνουν νερό στο όνομά του. Αλλά δεν συμβαίνει το αντίστροφο.

 

Εκεί που ο λαϊκιστής τείνει διαρκώς να κολακεύει τον λαό του, ο Τραμπ λατρεύει αποκλειστικά τον εαυτό του. Τα tweets του, δια των οποίων ουσιαστικά «κυβερνάει» τη χώρα, βρίθουν αυτοκολακευτικών επιθέτων (τα λίγα αυτά που του επιτρέπει η νηπιακή του γλώσσα να γνωρίζει) για το πόσο fantastic, amazing, wonderful τύπος είναι ο ίδιος. Η εξουσία προφανώς πάντοτε ενέχει εξ ορισμού μια ναρκισσιστική διάσταση, που είναι ενδεχομένως και απαραίτητη προκειμένου ο εκάστοτε φορέας της εξουσίας να εμφανίζεται ακόμη πιο πειστικός ως ηγετική φιγούρα.

 

O Τραμπ εμφανίστηκε με ακόμη πιο ανεύθυνη στάση μετά την περιπέτεια της υγείας του, λέγοντας στην ουσία στους πολίτες: «μη φοβάστε τον ιό, κολλήστε άφοβα, θα μπείτε στο νοσοκομείο και θα γίνετε καλά σαν κι εμένα».
O Τραμπ εμφανίστηκε με ακόμη πιο ανεύθυνη στάση μετά την περιπέτεια της υγείας του, λέγοντας στην ουσία στους πολίτες: «μη φοβάστε τον ιό, κολλήστε άφοβα, θα μπείτε στο νοσοκομείο και θα γίνετε καλά σαν κι εμένα».

 

Αλλά εδώ δεν μιλάμε γι' αυτό. Αναφερόμαστε σε μια εξουσία που υπάρχει για τον εαυτό της και διαμέσου του εαυτού της. Και που δεν ενσαρκώνει τίποτε παρά τον εαυτό της. Ακόμη και στην πιο αυτοαναφορική εκδοχή της μεσαιωνικής εξουσίας, πριν από τη γαλλική επανάσταση, ο Βασιλιάς Ήλιος δήλωνε «l' état c'est moi», εννοώντας με αυτό, όχι κάτι ναρκισσιστικό αλλά εκείνο που απλώς εννοούσε ο μεσαίωνας: ότι ο εκάστοτε εστεμμένος ενσάρκωνε κατά κυριολεξία το κράτος, ότι το κράτος ήταν με άλλα λόγια το ίδιο το σώμα του βασιλιά.

 

Στην περίπτωση του Τραμπ δεν έχουμε καν αυτό. Αυτός ο πρώην σελέμπριτι είναι απολύτως αδιάφορος για το αμερικανικό κράτος και τη λειτουργία του. Στη διάρκεια της πανδημίας, ιδίως, το άφησε αυτό και τους πολίτες του στην τύχη τους, με τα καταστροφικά αποτελέσματα που βλέπουμε όλους αυτούς τους μήνες στη δημόσια υγεία (209.000 νεκρούς) και την οικονομία.

 

Στον δε βαθύ πολιτισμικό πόλεμο που είναι σε εξέλιξη εδώ και μήνες σε όλη τη χώρα, με αφορμή τα ζητήματα ρατσισμού, το μόνο που έχει κάνει είναι να κατεβάσει στους δρόμους σε ορισμένες περιπτώσεις την εθνοφυλακή, λες και όλο αυτό το ζήτημα που ταλαιπωρεί ήδη από τον εμφύλιο του 19ου αιώνα τις ΗΠΑ είναι μόνο ένα θέμα νόμου και τάξης.

 

Ο Τραμπ δεν είναι το κράτος, με την έννοια ότι είναι ο απόλυτος κυρίαρχός του ή έστω ότι έχει ιδιοκτησιακή σχέση με αυτό, που θα ήταν προβληματικό μεν, αλλά τουλάχιστον θα παρέμενε μια μορφή πολιτικής εξουσίας. Ο Τραμπ είναι ένας Πρόεδρος κράτους βαθιά αντικρατιστής, με μηδαμινή αίσθηση του δημοσίου συμφέροντος. Υπάρχει ως ο εαυτός του, και μόνο ως ο εαυτός του. Δεν εκφράζει κάποια έστω αρρωστημένη εκδοχή πολιτικής εξουσίας, στέκεται εκεί ως ένα σύμβολο φυσικής δύναμης, ως ένας πορτοκαλί φαλλός τόσο δήθεν ισχυρός και σωματικά ακμαίος που μπορεί να ξεπερνά ακόμη κι έναν φονικό ιό και να βγαίνει αλώβητος – πιο υγιής από ό,τι ήταν «πριν από 20 χρόνια», όπως δήλωσε χαρακτηριστικά εν αναμονή του εξιτηρίου του από το νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν λόγω κορωνοϊού.

 

Ακόμη και ο Βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον που υπήρξε τυπική περσόνα νεολαϊκιστή πολιτικού και Brexiter και δεν θα τον έλεγε κανείς αρχικά πρότυπο σοβαρότητας στη διαχείριση της πανδημίας, όταν προσβλήθηκε από τον ιό και κινδύνευσε να χάσει την ζωή του, αντιλήφθηκε τα λάθη του, και άλλαξε στάση. Όχι όμως ο Τραμπ που αντιθέτως εμφανίστηκε με ακόμη πιο ανεύθυνη στάση μετά την περιπέτεια της υγείας του, λέγοντας στην ουσία στους πολίτες: «μη φοβάστε τον ιό, κολλήστε άφοβα, θα μπείτε στο νοσοκομείο και θα γίνετε καλά σαν κι εμένα». Δεν έχει υπάρξει παγκοσμίως πιο επικίνδυνη προτροπή ηγέτη από αυτή, στην παρούσα συγκυρία της πανδημίας.

 

Ο ίδιος διαθέτει προφανώς φανατικούς υποστηρικτές και αμετακίνητους ψηφοφόρους που θα τον ξαναψηφίσουν και θα πίνουν νερό στο όνομά του. Φωτ.: Getty Images/Ideal Image
Ο ίδιος διαθέτει προφανώς φανατικούς υποστηρικτές και αμετακίνητους ψηφοφόρους που θα τον ξαναψηφίσουν και θα πίνουν νερό στο όνομά του. Φωτ.: Getty Images/Ideal Image


Διότι απλούστατα ο Τραμπ δεν έχει αντίληψη του βάρους της θέσης του. Είναι και ήταν πάντα ένας μαρκετίστας του εαυτού του, ένας σελέμπριτι της φθηνής τηλεόρασης που η θυμωμένη και πλήρως διαστρεβλωμένη αμερικανική κοινωνία εξέλεξε για Πρόεδρο, για να εκδικηθεί τις ελίτ, εκδικούμενη εντέλει τον ίδιο τον εαυτό της.

 

Αυτή είναι η άλλη ιδιαιτερότητα της εξουσίας του. Η πλήρης ιδιωτικοποίησή της. Ο Τραμπ δεν βρίσκεται στη θέση αυτή για να διαχειρίζεται τις δημόσιες υποθέσεις. Τις δικές του υποθέσεις είναι που διαχειρίζεται. Μπροστά στα ιδιωτικά του συμφέροντα, όλα τα υπόλοιπα είναι δευτερεύοντα. Βρέθηκε άλλωστε εκεί ως χρεοκοπημένος εκατομμυριούχος με μεγάλες εκκρεμείς υποθέσεις ενώπιον της εφορίας, κάτι καθόλου αμελητέο για την Αμερική.

 

Έτσι, προς υπεράσπιση των ιδιωτικών του συμφερόντων, ο σημερινός Πρόεδρος της ισχυρότερης χώρας του κόσμου είναι διατεθειμένος να πει φρικτά ψέματα και να διαστρεβλώσει πλήρως την πραγματικότητα. Προσοχή: όχι να δώσει μια άλλη εκδοχή –έστω αδύναμη– της αλήθειας, όπως συχνά κάνουν οι πολιτικοί, αλλά να πει ότι είναι νύχτα ενώ έξω ο ήλιος λαμποκοπάει.

 

Μπορεί, με άλλα λόγια, να ισχυριστεί οτιδήποτε (μα οτιδήποτε), αρκεί να ικανοποιεί το συμφέρον του και μόνο το συμφέρον του. Κατάφωρα ψέματα τα οποία συνοδεύει η πλήρης απαξίωση όλων των επικριτών του εκεί έξω, με χυδαίες εκφράσεις των γηπέδων, προσβλητικούς χαρακτηρισμούς 15χρονου και κακόγουστες ειρωνείες που τροφοδοτούν γενναιόδωρα τους σταντ-απ κωμικούς της χώρας. Ό,τι απομένει –οι γελοίες γκριμάτσες του, η παγωμένη Μελάνια, το κιτς του πλούτου του– είναι εικόνες από μια άλλοτε χολιγουντιανή λάμψη που ξέπεσε σε Μπόλιγουντ και πάει να εξελιχθεί σε ταινία σπλάτερ, με τόσους νεκρούς από την πανδημία.


Ο Τραμπ πιθανότατα θα ηττηθεί στις επικείμενες εκλογές. Αλλά το ερώτημα είναι τι θα αφήσει πίσω της αυτή η κληρονομιά στην πολιτική κουλτούρα της μεγαλειώδους αυτής χώρας. Θα είναι άραγε αυτοί οι σπασμοί μιας γέννας ή ενός θανάτου; Λένε ότι το πιο βαθύ σκοτάδι είναι πριν ξημερώσει. Λένε όμως κιόλας ότι αν κάτι πάει κατά διαόλου, το πιο πιθανό είναι να πάει ακόμη χειρότερα.

Ο κ. Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος είναι καθηγητής Σύγχρονης Πολιτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και γραμματέας σύνταξης της «Νέας Εστίας».

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Θα εξαφανιστεί»: Τι έλεγε ο Ντόναλντ Τραμπ για τον κορωνοϊό πριν νοσήσει
Μία συλλογή από τις απόψεις του Αμερικανού προέδρου - Από την αρχή της πανδημίας μέχρι την ανακοίνωση ότι είναι θετικός
WSJ: Ο Τραμπ ήξερε ότι ήταν θετικός στον κορωνοϊό, δεν το είπε σε συνέντευξη
Όταν μίλησε στο FoxNews, είχε ήδη βγει θετικό το rapid test στο οποίο είχε υποβληθεί
Ο Άλεκ Μπάλντουιν «Τραμπ» και ο Τζιμ Κάρεϊ «Μπάιντεν» μαλώνουν στο δικό τους προεδρικό ντιμπέιτ (ΒΙΝΤΕΟ)
«Είναι αρκετά διασκεδαστικό να το βλέπει κανείς, αρκεί να μην μένει στην Αμερική»
«Πώς να μετακομίσω στον Καναδά»: Αμερικανοί έσπευσαν στο Google, μετά το ντιμπέιτ Τραμπ- Μπάιντεν
Η Google ανέφερε αύξηση των αναζητήσεων στις ΗΠΑ για την απόκτηση καναδικής υπηκοότητας
Η ασθένεια του Τραμπ
Ο Τραμπ επέστρεψε στο Λευκό Οίκο και έβγαλε επιδεικτικά τη μάσκα: «Νιώθω πολύ καλά»
Έβγαλε τη μάσκα και στάθηκε για αρκετή ώρα μπροστά στις κάμερες με ακάλυπτο πρόσωπο, προτρέποντας τους Αμερικανούς να μην φοβούνται τον ιό
Oι αποκαλύψεις των «New York Times» δεν θα μπορούσαν να γίνουν ποτέ στην Αθήνα
Oι αποκαλύψεις των «New York Times» δεν θα μπορούσαν να γίνουν ποτέ στην Αθήνα

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Το φαινόμενο Μπέρνι Σάντερς
Σήμερα: Η αποθέωση του Μπέρνι • • • το φαινόμενο Μπέρνι Σάντερς • • • άναυδοι δημοσκόποι • • • ένας συνταξιούχος σαλαμινομάχος • • • 100 χρόνια από την ίδρυση του ΙΚΚ • • • ένας θανατηφόρος ιός που σώζει ζωές • • • το ρητό της εβδομάδας
Το νόημα της ελευθερίας
Η φτωχή, πλην τιμία Ελλάς, ο ιθαγενισμός και η επιλεκτική ελευθερία.
Γονεϊκή αποξένωση. Του Στέφανου Ξενάκη
Όταν είσαι ο μπαμπάς του Σαββατοκύριακου, όσο και να προσπαθείς να είσαι κοντά στα παιδιά σου, αυτό δεν γίνεται.
Mία ή δύο δόσεις εμβολίου;
Σήμερα: Υπάρχουν και καμηλοπαρδάλεις – νάνοι • • • μία ή δύο δόσεις του εμβολίου; • • • μια ηχηρή αποχώρηση • • • ο όρος «φιλελεύθερος» • • • η όμορφη συνταξιούχος • • • καμηλοπαρδάλεις – νάνοι • • • η εικόνα της εβδομάδας
Οι καταρρακωμένες ελπίδες του QAnon
Σήμερα: Δίκαιη ανταμοιβή ενός αστυνομικού • • • χιονοδρομικά κέντρα • • • συνωμοσίες σε κρίση • • • αστροπελέκι • • • το «Μein Kampf» του Χίτλερ ξανακυκλοφορεί • • • τιμή στον Φελίνι • • • ευφυέστατο
Η Wikipedia έκλεισε τα 20 και κανείς δεν την κοροϊδεύει πια
Συγκριτικά με την απληστία και τον κυνισμό των τεχνολογικών κολοσσών που λυμαίνονται το σύμπαν της πληροφορίας, της ψυχαγωγίας και της επικοινωνίας, η Wikipedia μοιάζει με νοσταλγικό απόηχο της μακρινής, ουτοπικής περιόδου του διαδικτύου.
Ο βιασμός και οι Ολυμπιακοί που πέφτουν και μας πλακώνουν
Το σαθρό οικοδόμημα των Ολυμπιακών του 2004 που στέγασε και επιστέγασε πολλή φαυλότητα και παθογένεια.
Μετά τον γδούπο της διαδικτυακής πτώσης Τραμπ
Στη μακρά διάρκεια του εκάστοτε Τραμπ, ή η πολιτεία πρέπει να του κλείνει το στόμα ή κανείς.
Τα εμβόλια, η παγκόσμια οικονομία και τα ελληνοτουρκικά
Προβληματίζει την Ε.Ε. η καθυστέρηση στην παράδοση των εμβολίων. Πιέσεις για ταχύτερη έγκριση του φθηνότερου εμβολίου της AstraZeneca. Ανησυχία για καθυστέρηση της ανάκαμψης της οικονομίας διεθνώς.
Να τελειώνουμε με τις παρανοήσεις, η Μπεκατώρου είναι ηρωίδα
Η υπόθεση Μπεκατώρου έδειξε στον πολύ κόσμο ότι τα αιτήματα δικαιοσύνης έχουν μια εντελώς χειροπιαστή διάσταση, έχουν να κάνουν με το να νιώθουμε ασφαλείς στις δουλειές μας, στο πάρκο όπου αθλούμαστε, στις πισίνες όπου κολυμπάμε.
Μια πρόταση για τους «αιώνιους φοιτητές»
Σήμερα: Επιμνημόσυνη τελετή • • • αιώνιοι φοιτητές • • • ηχηρές απουσίες • • • αυτοτρολάρισμα του Πομπέο • • • covid-19 και γεννητικότητα • • • covid-19 και ανισότητες • • • το ταξίδι του Ουμπέρτο Έκο • • • και οι ταινίες τρόμου τελειώνουν.
Ένα άθλιο σκίτσο
Σήμερα: Μια ωραία φωτογραφία • • • ένα άθλιο σκίτσο • • • Αμερικανοί ήρωες • • • μια ήττα του Λουκασένκο • • • σχετικά με τον κατώτατο μισθό • • • στώμεν καλώς • • • ρωμαϊκοί δρόμοι
Βουβό κύμα: Ο παράγοντας της ψυχικής υγείας στην πανδημία
Η ψυχική υγεία υποτιμάται, κάθε φορά που τα μέτρα αλλάζουν αιφνιδιαστικά, λες και η χώρα συμμετέχει σε κάποιο πείραμα για την ικανότητα προσαρμογής μας στις αιφνίδιες μεταβολές δεδομένων.
Καλώς το κι ας άργησε το #MeToo
Μακάρι με αφορμή την καταγγελία της Σοφίας Μπεκατώρου να ξεκινήσει κι εδώ «χιονοστιβάδα αποκαλύψεων», μακάρι να συμπαρασύρει και κάποια (ιερά) τέρατα του δημοσιογραφικού μας χώρου.
Με αφορμή το εμβρυακό #MeToo της χώρας μας
Σήμερα: Το ωραιότερο εμβολιαστικό κέντρο • • • δύο διαστάσεις της υπόθεσης Μπεκατώρου • • • η κατάντια της διοίκησης Τραμπ • • • στα τάρταρα η δημοφιλία του Τραμπ • • • παιδάκι και σκυλάκι στον ίδιο τάφο • • • μια εγκυκλοπαίδεια στην παλάμη μας • • • το ρητό της εβδομάδας.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή