Το επιτυχημένο ψηφιακό εγχείρημα της Στέγης «Society Uncensored», που προσπαθεί να δώσει τον λόγο στους ίδιους τους πολίτες, ώστε να μιλήσουν για τις εμπειρίες τους, τις γνώσεις και τις βιωμένες ιστορίες τους, διεξήχθη για πρώτη φορά με τη φυσική παρουσία και ενεργή συμμετοχή κοινού.
Την Παρασκευή 10 Φεβρουαρίου 2023 επτά Ρομά συμπολίτες μας συζήτησαν για δύο ώρες για τα προβλήματα, την περιθωριοποίηση από την πολιτεία, τον ρατσισμό, την πιθανή παρερμηνεία όσων βιώνουν, καθώς και για την επιθυμία τους να ζήσουν και να δημιουργήσουν όπως οι υπόλοιποι συμπολίτες τους.
Σε αυτή συμμετείχαν ο Βασίλης Πάντζος, πρόεδρος της Πανελλαδικής Συνομοσπονδίας Ελλήνων Ρομά «Ελλάν Πασσέ», η Αλεξάνδρα Καραγιάννη, δικηγόρος και εμπειρογνώμονας του Συμβουλίου της Ευρώπης, η Τασία Σαμπάνη, χήρα του δολοφονημένου Νίκου Σαμπάνη, η Παρασκευή Βιλανάκη, παιδαγωγός Ειδικής Αγωγής, ο Γιάννης Γεωργίου, κοινωνιολόγος, και η Κατερίνα Δημητρίου, διαμεσολαβήτρια Ρομά. Τη συζήτηση συντόνισε ο Γιώργος Βιλανάκης, επιστημονικός συνεργάτης της «Ελλάν Πασσέ», μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Νεολαίας «ternYpe» και influencer.
«Με τη δράση της η αστυνομία τρέφει τα μικρά παιδιά με μίσος», είπε ο κ. Πάντζος, περιγράφοντας μια απειλητική κατάσταση. Έτσι «ο αστυνομικός γίνεται ένας κακός οιωνός» τη στιγμή της εμφάνισής του.
Από τα διάφορα επαγγέλματα των συμμετεχόντων στη συζήτηση κατέστη σαφές, και επισημάνθηκε και από τον συντονιστή, ότι «οι Ρομά δεν είναι οι κλέφτες», όπως συχνά παρουσιάζονται από την πλειονότητα των ΜΜΕ.
Υποδομές και εκπαίδευση
Η συζήτηση κινήθηκε αρχικά γύρω από τα προβλήματα στις υποδομές και στις κατοικίες, τα οποία με τη σειρά τους δημιουργούν άλλα στον εκπαιδευτικό τομέα, που ήταν και το επόμενο θέμα: Συχνά οι Ρομά στους καταυλισμούς τους δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό.
Ο Γιάννης Γεωργίου, μεταξύ άλλων, άσκησε κριτική στον εξωτισμό με τον οποίο συχνά αντιμετωπίζονται οι Ρομά, επισημαίνοντας ότι «δεν είμαστε οι “ευγενείς άγριοι”», όπως συχνά παρουσιάζονται στη βιβλιογραφία ακόμα και από καλοπροαίρετους ανθρώπους.
Ως προς αυτό η Αλεξάνδρα Καραγιάννη τόνισε ότι οι καταυλισμοί δεν δημιουργούνται από τους ίδιους τους Ρομά ως μια πολιτισμική παράδοση «ελευθερίας» αλλά λόγω της αδιαφορίας ή ακόμα και του απροκάλυπτου ρατσισμού της πολιτείας.
Ο Γιώργος Βιλανάκης, μεταφέροντας ένα προσωπικό του σχολικό βίωμα, έδειξε πόση σημασία έχει για ένα παιδί Ρομά να του απευθύνονται στο σχολείο και στη γλώσσα του. Αναφέρθηκε, επίσης, στο ότι κάποιοι δήμοι δεν αναγνωρίζουν πως έχουν κατοίκους Ρομά, ενώ ο Βασίλης Πάντζος ανέφερε ότι «γίνονται χλιαρά κάποια πράγματα, εκεί που στην πραγματικότητα απαιτείται πρωτογενής ολιστική παρέμβαση».
Παραβατικότητα
Ως προς την παραβατικότητα, η κ. Καραγιάννη είπε ότι δεν είναι ένα φαινόμενο που αφορά αποκλειστικά τους Ρομά και ότι γενικότερα «οι νέοι είναι πιο παραμελημένοι και μεταξύ αυτών οι πλέον περιθωριοποιημένοι εμφανίζουν και παραβατική συμπεριφορά».
Ο κ. Πάντζος επισήμανε τη στοχοποίηση που υφίσταται η κοινότητα των Ρομά από την πλειοψηφία των ΜΜΕ. «Δεν έχουμε ακούσει ποτέ ότι ο Κρητικός, π.χ., έκλεψε», είπε, ενώ όταν πρόκειται για Ρομά η καταγωγή του δράστη δηλώνεται.
«Καλλιεργείται το αμοιβαίο μίσος», τόνισε σχετικά με τη δράση της ελληνικής αστυνομίας που κάνει διαρκώς βραδινές εφόδους σε σπίτια και καταυλισμούς. «Με τη δράση της η αστυνομία τρέφει τα μικρά παιδιά με μίσος», είπε, περιγράφοντας μια απειλητική κατάσταση. Έτσι «ο αστυνομικός γίνεται ένας κακός οιωνός» τη στιγμή της εμφάνισής του.
Ιστορία
Ο κ. Γεωργίου επισήμανε κάτι ενδιαφέρον σχετικά με την ιστορία των Ρομά. «Δεν υπάρχει μία μοναδική ιστορία των Τσιγγάνων», είπε. «Το γεγονός ότι βρισκόμαστε διασκορπισμένοι σε όλη την υφήλιο, και ιδιαίτερα σε όλη την Ευρώπη, σημαίνει ότι έχουμε διαφορετικές κοινωνικές ιστορίες».
«Το αφήγημα μιας ενιαίας ιστορίας παρουσιάζει στην πραγματικότητα τους Τσιγγάνους ως περιθωριοποιημένους, σαν να είναι κλεισμένοι μες στον δικό τους πολιτισμό, και δεν μας δίνει καμία εικόνα για τη σχέση τους με τον υπόλοιπο κόσμο. Αν μελετήσει κανείς καλύτερα τα πράγματα, θα δει ότι ανέπτυξαν σχέσεις, άρα και ιστορία, με τις κατά τόπους κοινωνίες, των οποίων έγιναν κομμάτι».
Η συζήτηση στη Στέγη κατάφερε, δίνοντας το λόγο στους ίδιους τους Ρομά, να αναδείξει αυτή την επαφή, τη διαρκή διάδραση με την υπόλοιπη κοινωνία και να συνεισφέρει στην περαιτέρω προσέγγιση της μερίδας αυτής των συμπολιτών μας που υφίσταται διαρκώς διακρίσεις.
Η μεγάλη Ιστορία, άλλωστε, είναι ένα ποτάμι στο οποίο καταλήγουν οι μικρές, αλλά καθόλου ασήμαντες, προσωπικές ιστορίες. Η εκδήλωση τελικά συνεισέφερε σε μια, έστω και προσωρινή, ανάδυση αυτών των ιστοριών, που για να αποκτήσει διάρκεια, απαιτείται αλλαγή νοοτροπιών και, φυσικά, λελογισμένη παρέμβαση της πολιτείας.
Στις αρχές της άνοιξης η Στέγη θα ανεβάσει ολόκληρη τη συζήτηση στο διαδικτυακό της κανάλι στο YouTube εδώ.
