Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
ΜΟΥΣΕΙΑ&ΕΚΘΕΣΕΙΣ

Το μυστήριο πίσω από τους «Αργυρούς Καίσαρες», ένα σετ θρυλικών αναγεννησιακών σκευών

Κανείς δεν ξέρει από πού προέρχονται αυτά τα αριστουργήματα. Τώρα μία επιμελήτρια πιστεύει πως έχει την απάντηση

Ρώμη, 1604: Ο Pietro Aldobrandini, ένας Ιταλός φιλότεχνος αριστοκράτης καρδινάλιος, διοργανώνει ένα μεγάλο γεύμα στην ιδιωτική του κατοικία. Επιθεωρώντας την τραπεζαρία, ένας από τους επισκέπτες του, ο Fabio Masetti, πρέσβης του Δούκα Μοδένας και Ρέτζιο, εντυπωσιάζεται από την καταπληκτική συλλογή ασημικών που εκτίθενται στο φως των κεριών.


Την επόμενη μέρα ο Masetti γράφει στο αφεντικό του, ξεχωρίζοντας ένα μνημειώδες σετ ασημικών που τράβηξαν την προσοχή του: «Παρατήρησα 12 [μεγάλους δίσκους σερβιρίσματος] με 12 Καίσαρες, μέσα στους οποίους ήταν σκαλισμένοι όλοι οι θρίαμβοι και τα διάσημα κατορθώματά τους, αξίας 2.000 scudi».


Τα λόγια του περιγράφουν τους λεγόμενους «Αργυρούς Καίσαρες», ένα σετ από 12 επιχρυσωμένες «όρθιες κούπες» από ασήμι που μαζί αποτελούν ένα εκπληκτικό παράδειγμα αναγεννησιακών αργυρών σκευών. Πρόκειται πιθανώς για την πιο σημαντική σύνθεση ασημικών από αυτή την περίοδο.

Κάθε κούπα έχει 41 εκ. ύψος και αποτελείται από ένα αγαλματίδιο ενός Ρωμαίου αυτοκράτορα που στέκεται στο κέντρο ενός δίσκου ο οποίος διακοσμείται από τέσσερις περίτεχνες σκηνές που σημαδεύουν σημαντικές στιγμές της ζωής τους. Κάθε δίσκος βρίσκεται τοποθετημένος επάνω σε μια περίτεχνη βάση.


«Υπάρχουν πολλά όμορφα αναγεννησιακά ασημικά, αλλά κανένα δεν είναι σαν τους Αργυρούς Καίσαρες», λέει η Julia Siemon, επιμελήτρια της έκθεσής τους στο Waddesdon Manor, ένα κάστρο του 19ου αι. στην κομητεία Μπάκιγχαμ της Αγγλίας, το οποίο χτίστηκε από ένα μέλος της δυναστείας Rothschild, του οποίου ο πατέρας είχε μία ασημένια κούπα στην κατοχή του.

 

Από ιστορικής πλευράς, οι Αργυροί Καίσαρες είναι γνωστοί ως «Aldobrandini Tazze» καθώς κάποτε ανήκαν στον καρδινάλιο Pietro (1571-1621). «Tazza» είναι μία ρηχή διακοσμητική κούπα με βάση, που παίρνει το σχήμα της από τα αρχαία δοχεία πόσης (tazze είναι ο πληθυντικός).

 

Η έκθεση στο Waddesdon είναι πραγματικά εκπληκτική καθώς είναι η πρώτη φορά μετά από 150 χρόνια που και οι 12 κούπες βρίσκονται ξανά όλες μαζί.


Κάθε κούπα έχει 41 εκ. ύψος και αποτελείται από ένα αγαλματίδιο ενός Ρωμαίου αυτοκράτορα που στέκεται στο κέντρο ενός δίσκου ο οποίος διακοσμείται από τέσσερις περίτεχνες σκηνές που σημαδεύουν σημαντικές στιγμές της ζωής τους. Κάθε δίσκος βρίσκεται τοποθετημένος επάνω σε μια περίτεχνη βάση.

 

Το Claudius Tazza, δημιουργήθηκε το 1588 περίπου και είανι ένα από τα 12 εκπληκτικά  αναγεννησιακά αργυρά σκεύη. Credit: Metropolitan Museum of Art
Το Claudius Tazza, δημιουργήθηκε το 1588 περίπου και είανι ένα από τα 12 εκπληκτικά αναγεννησιακά αργυρά σκεύη. Credit: Metropolitan Museum of Art


Υπάρχουν 48 αφηγηματικές σκηνές στο σύνολο, κάθε μία απεικονίζει ένα συγκεκριμένο απόσπασμα από το διάσημο λογοτεχνικό έργο του Ρωμαίου ιστορικού Σουητώνιου «Οι βίοι των Καισάρων», το οποίο γράφτηκε τον 2ο αι. μ.Χ. και καταγράφει τη ζωή του Ιούλιου Καίσαρα και των πρώτων έντεκα Ρωμαίων Αυτοκρατόρων.


Σε ένα πιάτο βλέπουμε τον Ιούλιο Καίσαρα με την συνοδεία του ενώ αποφασίζει να περάσει τον ποταμό Ρουβίκωνα, σε ένα άλλο τον Νέρωνα να παίζει τη λύρα του καθώς η Ρώμη γύρω του καταστρέφεται από μια πύρινη λαίλαπα.

 

Δεν χρειάζεται όμως να γνωρίζετε κάτι για τον Σουητώνιο ή τη ρωμαϊκή ιστορία για να εντυπωσιαστείτε από την εξαιρετική μαεστρία που απαιτείται για να μεταμορφωθεί τόσο πολύτιμο ασήμι – οι κούπες συνολικά ζυγίζουν περισσότερο από 37 κιλά. Σύμφωνα με τη Siemon. «αυτά τα καλλιτεχνήματα είναι κυριολεκτικά φτιαγμένα από λεφτά».

 
Αν και αυτές οι ασημένιες κούπες είναι γνωστές στους ειδήμονες, λίγα γνωρίζουμε για την προέλευση τους και δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για το πού και για ποιον κατασκευάστηκαν. Η Siemon πιστεύει ότι οι συνεργάτες της στην έκθεση The Silver Caesars: A Renaissance Mystery έχουν βρει μία εκλεπτυσμένη λύση σε αυτό τον γρίφο.

 

Λεπτομέρεια που απεικονίζει την διαφυγή της Λιβίας και του γιού της Τιβέριου από πυρκαγιά σε δάσος.  Credit: Metropolitan Museum of Art
Λεπτομέρεια που απεικονίζει την διαφυγή της Λιβίας και του γιού της Τιβέριου από πυρκαγιά σε δάσος. Credit: Metropolitan Museum of Art


Το γράμμα του Masetti ήταν μία από τις λίγες πηγές που είχαν οι ειδικοί στη διάθεσή τους ενώ δεν υπάρχει πουθενά κάτι που να υποδεικνύει τον τόπο ή τον λόγο κατασκευής τους. Επίσης, επειδή είχαν κατασκευαστεί με αποσπώμενα κομμάτια για την εύκολη μεταφορά τους, πολλά μέρη χάθηκαν ή ανακατεύτηκαν στη διάρκεια των αιώνων, ενώ τον 19ο αι., όταν όλες οι κούπες βρέθηκαν στην Αγγλία, επιχρυσώθηκαν.


Μέχρι τον 21ο αι. οι κούπες βρίσκονταν διάσπαρτες σε μουσεία και ιδιωτικές συλλογές σε όλο τον κόσμο (μία πουλήθηκε σε δημοπρασία το 2013 για πάνω από 1,4 εκατομμύρια δολάρια).


Το 2010, η κλασικίστρια Mary Beard ανακάλυψε στο Victoria and Albert Museum του Λονδίνου μία κούπα που υποτίθεται απεικόνιζε τον Διοκλητιανό, να απεικονίζει στην πραγματικότητα σκηνές από τη ζωή του αυτοκράτορα Τιβέριου.


Χάρη στην επιμελή έρευνα από τις Beard και Siemon, όλες οι 48 βινιέτες έχουν τώρα ταυτοποιηθεί σωστά και ο κάθε δίσκος έχει αντιστοιχηθεί στο σωστό αγαλματίδιο.

 

The Otho Tazza είναι εξαιρετικό δείγμα της αναγεννησιακής αργυροχρυσοχοΐας. Credit: Metropolitan Museum of Art)
The Otho Tazza είναι εξαιρετικό δείγμα της αναγεννησιακής αργυροχρυσοχοΐας. Credit: Metropolitan Museum of Art)


Η Siemon προτείνει μια υπόθεση που μπορεί να αποκαλύπτει το μυστήριο προέλευσης τους: Πρόσφατα στοιχεία υποδεικνύουν ότι οι κούπες δημιουργήθηκαν στα τέλη 16ου αι. Αν και γνωρίζουμε ότι ήταν μια συλλογή που βρισκόταν στην Ιταλία, η τεχνική τους θυμίζει ασημικά τα οποία συναντώνται βόρεια των Άλπεων.


Κατά πάσα πιθανότητα κατασκευάστηκαν στις Κάτω Χώρες, καθώς οι απεικονίσεις τους δεν θυμίζουν τόσο αρχαία Ρώμη αλλά μία αναγεννησιακή αναπαράστασή της.

 

Η αρχαία Ρώμη δεν είναι ένας τόπος ή ένας χρόνος, αλλά μια ιδέα που αντικατοπτρίζεται σε αυτές τις σκηνές.


Κατά τον 16ο αι. οι Κάτω Χώρες ανήκαν στην δυναστεία των Αψβούργων που, σύμφωνα με τη Siemon, συνέκριναν τους εαυτούς τους με Ρωμαίους αυτοκράτορες.


Γι' αυτό ίσως βλέπουμε και ότι οι απεικονίσεις πάνω στους δίσκους έχουν να κάνουν με την πιο θετική πλευρά της ζωής των αυτοκρατόρων, με τους στρατιωτικούς τους θριάμβους και όχι με τα αρνητικά που έγραψε για αυτούς ο Σουετώνιος.


Η Siemon έχει κάποιον συγκεκριμένα στο μυαλό της: τον Αλβέρτο Ζ' της Αυστρίας που κυβερνούσε την νότια Ολλανδία κατά το 1590 και θεωρεί πως οι κούπες κατασκευάστηκαν προς τιμήν του.


Όσον αφορά το πώς έφτασαν στην Ιταλία, πιστεύει ότι αυτό έγινε μετά την επίσκεψη του Αλβέρτου στην Ιταλία, όπου και φιλοξενήθηκε από τον Pietro Aldobrandini, κι έτσι ο καρδινάλιος απέκτησε τις κούπες, είτε ως δώρο είτε επειδή τις αγόρασε.


Πάντως, όποια κι αν είναι τελικά η καταγωγή αυτών των ασημένιων καλλιτεχνημάτων, είναι σίγουρο ότι αποτελούν πολύ σημαντικά έργα τέχνης και, όπως λέει και ο κατάλογος της έκθεσης που τις φιλοξενεί, «αξίζουν πιο πολύ από το βάρος τους σε ασήμι».

 

Οι Αργυροί Καίσαρες έχουν εκτεθεί στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης ενώ αυτή την εποχή παρουσιάζονται στο Waddesdon Manor, στο Ηνωμένο Βασίλειο. Credit: Waddesdon Rothschild Collections
Οι Αργυροί Καίσαρες έχουν εκτεθεί στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης ενώ αυτή την εποχή παρουσιάζονται στο Waddesdon Manor, στο Ηνωμένο Βασίλειο. Credit: Waddesdon Rothschild Collections

 

Η επίσκεψη του Τίτου στην Αίγυπτο. Λεπτομέρεια από το Titus dish.
Η επίσκεψη του Τίτου στην Αίγυπτο. Λεπτομέρεια από το Titus dish.

 

Λεπτομέρεια από το Aldobrandini Tazze - που δημιουργήθηκε μεταξύ του 1586 και 1599- με τη φιγούρα του Ρωμαίου αυτοκράτορα Βεσπασιανού. Credit: Metropolitan Museum of Art
Λεπτομέρεια από το Aldobrandini Tazze - που δημιουργήθηκε μεταξύ του 1586 και 1599- με τη φιγούρα του Ρωμαίου αυτοκράτορα Βεσπασιανού. Credit: Metropolitan Museum of Art

 

Credit: Metropolitan Museum of Art
Credit: Metropolitan Museum of Art

 

Info:

Η έκθεση The Silver Caesars: A Renaissance Mystery φιλοξενείται στο Waddesdon Manor του Aylesbury μέχρι τις 22 Ιουλίου

 

Με πληροφορίες από BBC/ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΟΦΙΑ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πώς οι καλλιτέχνες του Μεσαίωνα χρησιμοποιούσαν τα τέρατα ως προπαγάνδα
Η έκθεση «Medieval Monsters: Terrors, Aliens, Wonders» που φιλοξενείται στη Νέα Υόρκη παρουσιάζει 70 αποκρουστικά παραδείγματα του Μεσαίωνα και μέσω αυτών εξηγείται ο τρόπος που απεικονίζονταν ως τέρατα μέλη μη προνομιούχων ομάδων, Εβραίοι, μουσουλμάνοι, ακόμη και γυναίκες
Ο χορός του θανάτου σε έξι αιώνες Τέχνης
Η έκθεση του Μουσείου Τέχνης Blanton στο Τέξας φέρνει στην επιφάνεια έργα τέχνης από τον 15ο έως τον 20ο αιώνα με θέμα το Μακάβριο Χορό, τον Χορό του Θανάτου.
Μία παραμυθένια ισλανδική γραμματοσειρά φτιαγμένη από θαλάσσια τέρατα
Μία Ισλανδή εικονογράφος εμπνέεται από τα μυθικά πλάσματα των μεσαιωνικών χαρτών
Ιπτάμενα πέη και άλλα βέβηλα τρολαρίσματα σε μεσαιωνικά χειρόγραφα
Έμπαιναν στα λευκά περιθώρια των βιβλίων, εξ ού και ονομαζόταν marginalia των γραφιάδων- ένα πρώιμο είδος ασεβούς τρολαρίσματος σε μια σκοτεινή εποχή.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η μελλοντική χρήση της παλιάς Λυρικής Σκηνής - Τι αλλάζει με το Μουσείο Μαρία Κάλλας
Έπειτα από αλλεπάλληλες καθυστερήσεις, η κληρονομιά της αθάνατης Ελληνίδας σοπράνο φαίνεται πως θα βρει τον χώρο που της αναλογεί
Μια πρωτότυπη έκθεση στο V&A του Λονδίνου για την κουλτούρα των videogames
«Videogames: Design/ Play/ Disrupt»: Τα πάντα για τον συναρπαστικό κόσμο των βιντεοπαιχνιδιών και τις κοινότητες των φανατικών οπαδών τους
Ποιος δάγκωσε το νεκρικό καρβέλι στην αρχαία Αίγυπτο;
Στην αιγυπτιακή συλλογή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου συναντάμε σε μια προθήκη ένα καλάθι με διατηρημένες τροφές: ψωμί, αυγά, καρπούς φρούτων και ένα δαγκωμένο καρβέλι. Εφόσον δεν τρώνε οι νεκροί, ποιός δάγκωσε το καρβέλι;
Ο  Γιαννούλης Χαλεπάς επιστρέφει στο χωριό του, στην Τήνο
Για την έκθεση, με τίτλο «Γιανούλης Χαλεπάς: επιστροφή στον Πύργο», πρωτότυπα έργα του καλλιτέχνη σε γύψο αλλά και σχέδια, από τις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης, ταξιδεύουν για πρώτη φορά στην Τήνο.
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναϊκά μουσεία / No 7: Το πιστόλι του Καρυωτάκη
Στην Πινακοθήκη του Ν. Χατζηκυριάκου-Γκίκα μπορείς να περάσεις ατέλειωτες ώρες σκύβοντας πάνω από χειρόγραφα, προσωπικά αντικείμενα, φωτογραφίες, όλων των προσωπικοτήτων της γενιάς του '30. Ανάμεσά τους το πιστόλι με το οποίο έβαλε τέλος στη ζωή του ο Κώστας Καρυωτάκης στις 21 Ιουλίου 1918
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναικά μουσεία/ Νο 6.: Η πόλις θα σε ακολουθεί
Ένα χειρόγραφο τετράδιο του Κωνσταντίνου Π. Καβάφη (1863-1933), ανοιγμένο στη σελίδα του ποιήματος «Η πόλις», που γράφτηκε στην Αλεξάνδρεια το 1917 εκτίθεται στο Μουσείο Μπενάκη, στο Κολωνάκι
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναϊκα Μουσεία/ Νο 5.: Ερωτοστασία
Μια καλοκαιρινή ευκαιρία να γνωρίσεις αριστουργηματικά και ιδιαίτερα εκθέματα που ίσως έχεις προσπεράσει
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναϊκά μουσεία/ Νο 4: Η κατάρα του Αντιδίκου
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναικά μουσεία / Νο3. δειγματολόγιο τεράτων
Ένα μοναδικό δειγματολόγιο κεντητικής στο μουσείο Μπενάκη, στο Κολωνάκι
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναϊκά μουσεία/ Νο2. Χούκα εκ Λονδίνου
7 εκθέματα που αξίζει να προσέξετε στα αθηναϊκά μουσεία/ Νο1.  Ο  θάνατος σου πάει πολύ
Ένας νέος και ευειδής Θάνατος, μάρτυρας της ειδωλολατρικής θεώρησης του, ξεχωρίζει ανάμεσα στη συλλογή γλυπτών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου
Πώς οι καλλιτέχνες του Μεσαίωνα χρησιμοποιούσαν τα τέρατα ως προπαγάνδα
Η έκθεση «Medieval Monsters: Terrors, Aliens, Wonders» που φιλοξενείται στη Νέα Υόρκη παρουσιάζει 70 αποκρουστικά παραδείγματα του Μεσαίωνα και μέσω αυτών εξηγείται ο τρόπος που απεικονίζονταν ως τέρατα μέλη μη προνομιούχων ομάδων, Εβραίοι, μουσουλμάνοι, ακόμη και γυναίκες
Από τον ντανταϊσμό στον σουρεαλισμό: 9 τρόποι με τους οποίους οι καλλιτέχνες αντέδρασαν στη φρίκη του πολέμου
Η Tate παρουσιάζει σε μια νέα έκθεση τις καλλιτεχνικές αποδόσεις των τρομακτικών συνεπειών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Η Όπρα έγινε έκθεση!
Το Εθνικό Μουσείο Αφρικανικής Αμερικανικής Ιστορίας και Πολιτισμού ακολουθεί τη ζωή της Γουίνφρεϊ, από τις αγροτικές της καταβολές στο Μισισίπι μέχρι την επιτυχία της ως πολιτιστικού φαινομένου μέσα από μία μεγάλη έκθεση
Η κομψή Σενεγάλη
Ακούγεται οξύμωρο; Κι όμως, η έκθεση Elegant Senegal στη Μαδρίτη με τη δουλειά δύο Αφρικανών φωτογράφων του περασμένου αιώνα παρουσιάζει μια απρόσμενα καλαίσθητη όψη της αφρικανικής χώρας.
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή