Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που όλος ο πλανήτης άρχισε ξαφνικά να παίζει σκάκι. Με το «Queen’s Gambit» του Netflix να πυροδοτεί μια πρωτοφανή έκρηξη στον χώρο του σκακιού, τα φώτα στράφηκαν ξαφνικά σε ένα σπορ που για πολλούς μέχρι πρότινος έμοιαζε απλώς ντεμοντέ ή βαρετό.
Όπως συμβαίνει συνήθως, η τάση καταλάγιασε, όμως τις τελευταίες μέρες δεν χρειάζεται να είναι κανείς ενεργός παίκτης για να καταλάβει ότι κάτι τρελό συμβαίνει στη σκακιστική κοινότητα. Οι προβολείς είναι πάλι στραμμένοι επάνω της. Και αυτήν τη φορά όχι για λόγους μυθοπλασίας.
Όταν στις 19 Σεπτεμβρίου ο Νo1 παίκτης και παγκόσμιος πρωταθλητής στο σκάκι από το 2013, o Νορβηγός Magnus Carlsen, έκλεισε την κάμερά του και εγκατέλειψε την παρτίδα με τον δεκαεννιάχρονο Hans Niemann στο Julius Baer Generation Cup, μετά από μία μόλις κίνηση, σύσσωμη η σκακιστική κοινότητα σοκαρίστηκε. Για πρώτη φορά στην καριέρα του ο κύριος που διαφημίζει όσο κανείς το σπορ άφηνε τον κόσμο που παρακολουθούσε σύξυλο, και όχι λόγω του αποδεδειγμένου ταλέντου του στη σκακιέρα.
Όλα άρχισαν μερικές εβδομάδες νωρίτερα, όταν στο Sinquefield Cup στο St. Louis ο παγκόσμιος πρωταθλητής έχασε, παίζοντας με τα λευκά, από τον ίδιο αντίπαλο, που είχε την τελευταία θέση στην παγκόσμια κατάταξη σε σχέση με όσους διαγωνίζονταν στο τουρνουά. Το έπαθλο ήταν 500.000 δολάρια, ο Magnus είχε αήττητο σερί πενήντα τριών αγώνων και για πρώτη φορά στην καριέρα του εγκατέλειπε μια διοργάνωση.
Απέδωσε τη νίκη του τόσο σε ένα «θαύμα» κατά την προετοιμασία του όσο και στην ικανότητά του να μαντέψει τον τρόπο που θα άνοιγε το παιχνίδι του ο Magnus, παρά το γεγονός ότι ο συγκεκριμένος δεν ήταν από τους συνηθισμένους του. Υποστήριξε επίσης ότι μεγάλωσε παρακολουθώντας τον παγκόσμιο πρωταθλητή και μελετώντας τις ιδιομορφίες του παιχνιδιού του.
Αυτό που ακολούθησε ήταν ένα tweet του ίδιου το πρωί της Τρίτης.
«Αποσύρθηκα από το τουρνουά. Πάντα απολάμβανα να παίζω στο Saint Louis Chess Club και ελπίζω να επιστρέψω στο μέλλον».
Από κάτω ένα βίντεο του προπονητή ποδοσφαίρου Ζοζέ Μουρίνιο που σε μια συνέντευξη μετά από έναν αγώνα έλεγε: «Εάν μιλήσω, θα μπλέξω. Και δεν θέλω να μπλέξω».
I've withdrawn from the tournament. I've always enjoyed playing in the @STLChessClub, and hope to be back in the future https://t.co/YFSpl8er3u
— Magnus Carlsen (@MagnusCarlsen) September 5, 2022
Αυτό που ακολούθησε στα social media ήταν πρωτοφανές. Η αφρόκρεμα της σκακιστικής κοινότητας άρχισε να σχολιάζει τόσο την κίνηση του Magnus όσο και τους ξεκάθαρους πλέον υπαινιγμούς και τις υποψίες ότι ο Niemann έκλεβε.
«Νομίζω ότι απλώς έσπασε το ηθικό του γιατί έχασε από έναν ηλίθιο σαν κι εμένα. Πρέπει να είναι ντροπιαστικό για τον παγκόσμιο πρωταθλητή να χάνει από μένα. Νιώθω άσχημα γι' αυτόν», είπε ο 19χρονος μετά τον αγώνα.
Niemann: Magnus must be embarrassed to lose to me | Round 3
Απέδωσε τη νίκη του τόσο σε ένα «θαύμα» κατά την προετοιμασία του όσο και στην ικανότητά του να μαντέψει τον τρόπο που θα άνοιγε το παιχνίδι του ο Magnus, παρά το γεγονός ότι ο συγκεκριμένος δεν ήταν από τους συνηθισμένους του. Υποστήριξε επίσης ότι μεγάλωσε παρακολουθώντας τον παγκόσμιο πρωταθλητή και μελετώντας τις ιδιομορφίες του παιχνιδιού του.
Η εξέλιξη του Hans Niemann τους τελευταίους μήνες είναι πραγματικά πρωτοφανής, αφού έχει εκτοξευθεί στην παγκόσμια κατάταξη. Ο Nakamura, ένας από τους κορυφαίους παγκοσμίως παίκτες, κοινοποίησε μετά το σκάνδαλο ένα κλιπ του Eric Hansen, Kαναδού grandmaster, που δήλωνε ότι είχε αποκλείσει τον Niemann από τα events που διοργάνωνε ως ύποπτο για απάτη, ενώ το κολοσσιαίο site chess.com απέκλεισε επίσης τον Niemann.
Αυτές τις μέρες, μάλιστα, δημοσίευσε μια έρευνα εβδομήντα δύο σελίδων βάσει της οποίας ισχυρίζεται ότι ο εν λόγω παίκτης έχει κλέψει πολύ περισσότερες φορές από όσες ο ίδιος έχει παραδεχτεί.
Στο μεταξύ, ο γενικός γραμματέας της Διεθνούς Σκακιστικής Ομοσπονδίας (FIDE) κ. Sutovsky με ένα tweet αρνήθηκε να συμμετάσχει στη διασπορά των υποψίες και τόνισε ότι ο Magnus πρέπει να είχε σοβαρό λόγο για να εγκαταλείψει την παρτίδα ή τουλάχιστον να νομίζει πως έχει. Την ίδια στιγμή, οι θεωρίες δίνουν και παίρνουν.
Πριν από μία εβδομάδα ο θρύλος Gary Kasparov σε μια συνέντευξή του δήλωσε για τον Magnus «καταλαβαίνω την απογοήτευση και τον θυμό του, που έχασε. Απέδωσε την ήττα του αλλού, όχι στη δική του κακή επίδοση», ενώ πρόσθεσε ότι ήταν απαράδεκτο το ότι ο Magnus εγκατέλειψε το τουρνουά.
Αρκετά νωρίτερα, μετά τις πρώτες κατηγορίες, ο Niemann είχε δηλώσει ότι πολλοί από τους ήρωες που κάποτε σεβόταν τώρα ακολουθούν το ρεύμα όσων τάσσονται εναντίον του. Είπε, επίσης, βάζοντας στο ίδιο σακί τον Magnus, τον Nakamura και το chess.com, πως δεν θα τους αφήσει να αμαυρώσουν τη φήμη του.
Το Sinquefield Cup, με μια επίσημη τοποθέτησή του, ισχυρίστηκε ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις πως κάποιος παίκτης έχει κλέψει στο τουρνουά. Παρ' όλα αυτά, ανακοίνωσε επιπρόσθετα μέτρα για την αποφυγή τέτοιων φαινομένων, όπως ο έλεγχος ραδιοσυχνότητας και η live μετάδοση με καθυστέρηση δεκαπέντε λεπτών.
Όμως ο ίδιος ο Niemann παραδέχτηκε ότι έχει κλέψει δύο φορές σε όλη του τη σκακιστική πορεία, μία στα δώδεκα και άλλη μία στα δεκαέξι, δηλώνοντας πως το έκανε για να ανέβει βαθμολογικά προκειμένου να παίζει με καλύτερους αντιπάλους και πως έχει μετανιώσει πικρά. Υποστήριξε πως δεν θα έκλεβε ποτέ σε ένα τουρνουά με χρηματικό έπαθλο.
Όταν μέσα σε όλο αυτό το κλίμα κυκλοφόρησε στo reddit η θεωρία ότι ο Niemann θα μπορούσε να κλέψει εκμεταλλευόμενος τις μικροδονήσεις ενός sex toy, το ζήτημα άρχισε να παίρνει κι άλλες προεκτάσεις.
Chess enthusiasts online have since gone on to speculate that Niemann may have been cheating with computer assistance and anal beads. pic.twitter.com/ofzPrh8UJB
— Metro (@MetroUK) September 14, 2022
«Εάν θέλουν να παίξω γυμνός, θα το κάνω», υποστήριξε ο δεκαεννιάχρονος. «Δεν με νοιάζει γιατί ξέρω ότι είμαι καθαρός. Εάν θέλετε να παίξω σε ένα κλειστό κουτί με μηδενική ηλεκτρική μετάδοση δεν με ενδιαφέρει. Είμαι εδώ για να κερδίσω αποκλειστικά και μόνο, αυτός είναι ο στόχος μου».
Στις 7 Σεπτεμβρίου το ζήτημα γίνεται viral, όταν ο Elon Musk κάνει μια σχετική ανάρτηση στο Τwitter –γιατί απλά μπορεί– που πλέον δεν είναι διαθέσιμη.
Talent hits a target no one else can hit, genius hits a target no one can see (cause it’s in ur butt).’ pic.twitter.com/g69SHCEVnz
— Metro (@MetroUK) September 14, 2022
Στις 23 Σεπτεμβρίου ακολούθησε μια επίσημη ανακοίνωση από τη Διεθνή Σκακιστική Ομοσπονδία.
«Πρώτα απ' όλα, πιστεύουμε ακράδαντα ότι ο παγκόσμιος πρωταθλητής έχει μια ηθική ευθύνη που συνδέεται με την ιδιότητά του, καθώς θεωρείται παγκόσμιος πρεσβευτής του παιχνιδιού», έγραψε ο πρόεδρος της FIDE Αrkady Dvorkovich. «Οι ενέργειές του επηρεάζουν τη φήμη των συναδέλφων του, τα αποτελέσματα των αγώνων και τελικά μπορεί να είναι επιζήμιες για το παιχνίδι γενικά. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι υπήρχαν καλύτεροι τρόποι να διαχειριστεί κανείς αυτή την κατάσταση. Ταυτόχρονα, μοιραζόμαστε τη βαθιά ανησυχία του για τις συνέπειες που μπορεί να προκαλέσει το κλέψιμο στο σκάκι».
Τρεις μέρες αργότερα, ο παγκόσμιος πρωταθλητής δημοσιεύει μια επίσημη ανακοίνωση στην οποία αναφέρει ότι πιστεύει πως ο Hans Niemann ενεργεί με τον ίδιο τρόπο πιο συχνά από ό,τι έχει παραδεχθεί δημοσίως, ακόμα και πρόσφατα.
My statement regarding the last few weeks. pic.twitter.com/KY34DbcjLo
— Magnus Carlsen (@MagnusCarlsen) September 26, 2022
Αξιοσημείωτο είναι ότι ο ένας από τους προπονητές και μέντορες του Niemann, ο Maxim Dlugy, παραδέχτηκε στο παρελθόν, μέσω e-mails που στάλθηκαν στο chess.com, ότι έχει κλέψει. Το σχετικό άρθρο είχε δημοσιευθεί στο «Vice».
Η έκθεση 72 σελίδων που μόλις δημοσιεύτηκε στο chess.com είναι hot topic αυτήν τη στιγμή στην κοινότητα και αναμφισβήτητα εκθέτει τον δεκαεννιάχρονο Αμερικανό.
Η σελίδα παραθέτει αρκετά παιχνίδια για τα οποία υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι είναι πιθανό ο Niemann να έχει κλέψει. Σε κάποιο σημείο η έκθεση αναφέρει ότι έπαιζε πολύ καλύτερα σε παιχνίδια στα οποία υπήρχε εναλλαγή οθόνης. Αλλού ότι σε ένα e-mail του 2020 παραδέχτηκε πως έκλεψε, και το έκανε πιστεύοντας πως «όλοι το κάνουν» και επειδή «βαριόταν».
Πλέον, με τη Διεθνή Σκακιστική Κοινότητα να έχει ανακοινώσει πως σχημάτισε ομάδα για τη διεξοδική διερεύνηση της υπόθεσης, το ζήτημα αναμένεται να ξεκαθαριστεί ή, τουλάχιστον, να πέσει ακόμη περισσότερο φως στο σκάνδαλο.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι το πλήγμα στην κοινότητα είναι ήδη σημαντικό. Και παρά το γεγονός ότι το σκάκι βρίσκεται, έστω κι έτσι, στο επίκεντρο, η μαγεία του παιχνιδιού που αναδεικνύει ακόμα και σήμερα την ομορφιά του ταλέντου, πρέπει αυτήν τη φορά να ξεπεράσει τον μεγαλύτερό της αντίπαλο, τις δονήσεις που απειλούν τη διαφάνειά του.
