Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ

«Μαγική πόλις»: Η ιστορία της συνοικίας Δουργούτι που σήμερα αποτελεί την περιοχή του Νέου Κόσμου

Η ΑΥΤΟΣΧΕΔΙΑ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΠΟΥ ΦΙΛΟΞΕΝΟΥΣΕ ΑΡΜΕΝΙΟΥΣ, ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΣΕ ΣΠΑΝΙΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ 1955.

Το Δημοτικό της γειτονιάς έχει σχολάσει και οι μαθητές του έχουν πλημμυρίσει τον χωματόδρομο της οδού Φωτομάρα στην αθηναϊκή συνοικία του Νέου Κόσμου. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Το Δημοτικό της γειτονιάς έχει σχολάσει και οι μαθητές του έχουν πλημμυρίσει τον χωματόδρομο της οδού Φωτομάρα στην αθηναϊκή συνοικία του Νέου Κόσμου. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

Η βελτίωση της Λεωφόρου Συγγρού το 1904 επέφερε πολύ γρήγορα την οικοδόμηση των περιοχών γύρω από τον Ιλισό. Η ονομαζόμενη τότε συνοικία της «Αλωπεκής», αν και εκτός σχεδίου πόλεως, αποκτά τους πρώτους κατοίκους και τα λιγοστά μικρά σπίτια.

 

Το 1914 χιλιάδες Αρμένιοι αρχίζουν να καταφθάνουν διωκόμενοι από την Τουρκία στην Ελλάδα. Το «Τάγμα των Ιπποτών της Μάλτας» αγοράζει ένα οικόπεδο πλησίον της Λ. Συγγρού, προκειμένου να στεγαστούν οι πρώτοι Αρμένιοι ρωμαιοκαθολικοί πρόσφυγες. Η αθηναϊκή οικογένεια Δουργούτη ή Δουρούτη που κατείχε την περιοχή δίνει στον νέο οικισμό το όνομα Δουργούτι ή Αρμένικα.

 

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή το Δουργούτι κατακλύζεται από πρόχειρες κατασκευές που φιλοξενούν οικογένειες προσφύγων. Δίπλα στα μικρά κτίρια που κατασκευάζονται με χρήματα της Κοινωνίας των Εθνών, εμφανίζονται δεκάδες τρώγλες από πρόχειρα υλικά. Το κράτος, αντιλαμβανόμενο την αδυναμία του να διαχειριστεί το στεγαστικό πρόβλημα, θεσπίζει την έννοια της οριζόντιας ιδιοκτησίας.

 

Το 1935 το υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας δίνει σε χρήση των προσφύγων τις πρώτες πολυκατοικίες στο Δουργούτι, τα διαμερίσματα των οποίων για πρώτη φορά διέθεταν δύο δωμάτια με ηλεκτρικό ρεύμα και εσωτερική τουαλέτα. Με την κατασκευή τους οι αρχιτέκτονες Κ. Λάσκαρις και Δ. Κυριακός εισάγουν στην Ελλάδα τη σύγχρονη και λιτή γραμμή του κινήματος Bauhaus. Το καθεστώς Μεταξά προσθέτει την κατασκευή τριών ακόμα πολυκατοικιών, ώστε ο οικισμός Δουργουτίου να αριθμεί συνολικά 237 σύγχρονα διαμερίσματα.

 

Η περιοχή αποτέλεσε το σκηνικό όπου γυρίστηκε η ταινία «Μαγική Πόλις» του Ν. Κούνδουρου το 1954.

 

Το χρονίζον στεγαστικό πρόβλημα δημιουργεί στο Δουργούτι μια ιδιάζουσα κατάσταση. Έλληνες εσωτερικοί μετανάστες και πρόσφυγες συμβιώνουν αρμονικά μαζί με παλιννοστούντες και Αρμένιους. Δίπλα στην κεντρική λεωφόρο των Αθηνών με τις καινούργιες πολυκατοικίες, θα παραμείνει για χρόνια μια ολόκληρη κοινωνία δεμένη και κινούμενη δυναμικά, παρότι στο περιθώριο της πρωτεύουσας.

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Η συνοχή των κατοίκων έκανε το Δουργούτι αδιάβατο για τον ξένο κατακτητή. Όμως στις 9 Αυγούστου 1944 τα στρατεύματα κατοχής κυκλώνουν την περιοχή ζητώντας την άμεση συγκέντρωση όλων των ανδρών. Με συνοπτικές διαδικασίες εκτελούνται επί τόπου περίπου 150 άτομα που είχαν αντιστασιακή δράση. Εκατοντάδες άλλοι οδηγήθηκαν στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου και σε τάγματα εργασίας στη Γερμανία.

 

Η αιματηρή θύμηση του Μπλόκου επιφέρει την αισθητή αύξηση των αντάρτικων δυνάμεων στη συνοικία. Τα Δεκεμβριανά θα οχυρωθούν πίσω από τις πολυκατοικίες του Δουργουτίου για να εμποδίσουν με πενιχρά μέσα τη διέλευση των αγγλικών δυνάμεων από τη Γέφυρα του Ιλισού στου Μακρυγιάννη.

 

Η περιοχή αποτέλεσε επίσης το σκηνικό όπου γυρίστηκε η ταινία «Μαγική Πόλις» του Ν. Κούνδουρου το 1954. 

 

Το 1965 η θεμελίωση νέου Οικισμού από τον Γεώργιο Παπανδρέου σηματοδοτείται από τη φράση «Θάνατος στην παράγκα!». Η πολιτική προσταγή σήμανε την αρχή του τέλους για την ιστορία της περιοχής, καθότι η συνολική απαλλοτρίωση της παραγκούπολης έδωσε τη δυνατότητα σε όλους όσοι κατοικούσαν στο Δουργούτι να αποκτήσουν οίκημα από το κράτος με χαμηλό τίμημα. Κυρίως όμως ανοικοδομούσε το Δουργούτι από το μηδέν.

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Το 1968 το απριλιανό καθεστώς θα εγκαινιάσει διθυραμβικά στη συνοικία δεκαπέντε νέες πολυκατοικίες. Ταυτόχρονα, με την κατασκευή της τελευταίας δωδεκαώροφης προσφυγικής πολυκατοικίας, θα προσδώσει στο Δουργούτι τον αέρα του εκμοντερνισμού που απόπνεαν εκείνα τα χρόνια τα υψηλά κτίρια. Αυτή η αρχή για το σύγχρονο Δουργούτι απεικόνιζε το τέλος του προσφυγικού ζητήματος στην Ελλάδα.

 

Η συνοικία αποτελείται πλέον από ένα συνονθύλευμα διαφορετικών ανθρώπων. Στους πρώτους γηγενείς Μικρασιάτες και Αρμένιους κατοίκους, θα προστεθούν πληθυσμοί από τη Μακεδονία και την Ήπειρο που μετακινήθηκαν μετά τον εμφύλιο στην Αθήνα, αλλά και εκατοντάδες Έλληνες ποντιακής καταγωγής. Το Δουργούτι είναι πλέον ο Νέος Κόσμος στον οποίο θα ζήσουν και θα προσφέρουν εκατοντάδες οικογένειες.

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Αθήνα, Λεωφόρος Συγγρού, Νέος Κόσμος, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Αθήνα, Λεωφόρος Συγγρού, Νέος Κόσμος, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Ο παπάς αγιάζει ανθρώπους και σπίτια στα Θεοφάνεια. Κοντά του ο νεαρός με το κατσαρόλι! © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Ο παπάς αγιάζει ανθρώπους και σπίτια στα Θεοφάνεια. Κοντά του ο νεαρός με το κατσαρόλι! © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Η τοιχοποιία στο Δουργούτι ήταν, συνήθως, από πλίθρες: ξύλινες πήχες γεμισμένες με λάσπη, ασβέστη και άχυρα. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Η τοιχοποιία στο Δουργούτι ήταν, συνήθως, από πλίθρες: ξύλινες πήχες γεμισμένες με λάσπη, ασβέστη και άχυρα. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Χαμογελαστή νεαρή μητέρα στέκεται έξω από την παράγκα της αγκαλιά με το μωρό της. Προσφυγικός οικισμός στο Δουργούτι το 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Χαμογελαστή νεαρή μητέρα στέκεται έξω από την παράγκα της αγκαλιά με το μωρό της. Προσφυγικός οικισμός στο Δουργούτι το 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Προσφυγικό σπίτι με αυτοσχέδια ταράτσα για το άπλωμα των ρούχων που δεν έχει ανέσεις αλλά έχει ηλεκτροδοτηθεί! © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Προσφυγικό σπίτι με αυτοσχέδια ταράτσα για το άπλωμα των ρούχων που δεν έχει ανέσεις αλλά έχει ηλεκτροδοτηθεί! © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans
Δουργούτι, 1955. © ETH-Bibliothek Zürich, Bildarchiv / Gerber, Hans

 

Το κείμενο είναι του Μελέτη Ζαχαράκη [μέλος της ομάδας Ιστορικής Χαρτογράφησης του Dourgouti Island Hotel Project]

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ξένοι στην ίδια πόλη
Αρχαιολογία & Ιστορία

Ξένοι στην ίδια πόλη

Ο ερχομός των προσφύγων του 1922 σήμερα πιο επίκαιρος από ποτέ
H ιστορία των Εξαρχείων από το 1840 ως σήμερα: μια καταποντισμένη μυθική πολιτεία― με σπάνιες φωτογραφίες
Co-Athens: Μόνιμοι κάτοικοι και πρόσφυγες παίρνουν την Αθήνα στα χέρια τους
Μια νέα πρωτοβουλία του δήμου Αθηναίων με δράσεις-παρεμβάσεις στις γειτονιές της Αθήνας, που θα γίνουν συνεργατικά από πρόσφυγες και πολίτες, δηλαδή παλιούς και νέους κατοίκους της πόλης.
Guardian: Η Νέα Σμύρνη στις καλύτερες γειτονιές της Ευρώπης
Η Νέα Σμύρνη βρίσκεται ανάμεσα στις δέκα καλύτερες γειτονιές της Ευρώπης σύμφωνα με τους αναγνώστες του Guardian
Πού να φάτε σήμερα: Τα 13 «αιωνόβια» κουτούκια και ταβέρνες της Αθήνας
Μια βόλτα σε μαγαζιά που εδώ και πολλές δεκαετίες προσφέρουν καλό φαγητό και κρασί, διαφυλάσσοντας την αυθεντικότητά τους.
Mέσα στο σπίτι του Κώστα Ταχτσή, που έχει γίνει αποθήκη και κοτέτσι
Ο Χρήστος Παρίδης ξαναμπαίνει στο σπίτι του Κώστα Ταχτσή στον Κολωνό, εκεί που βρέθηκε νεκρός πριν 30 χρόνια και θυμάται την νύχτα που τον είχε επισκεφτεί για να δουν μαζί ποδόσφαιρο!
Ένα παλαιοπωλείο στην Κυψέλη φέρνει τους θησαυρούς μιας άλλης εποχής στο σήμερα
Από το Retronion έχουν περάσει εκατοντάδες έπιπλα που παρόμοιά τους πιθανότατα δεν θα κυκλοφορήσουν ξανά.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Φωτιά στα Σαββατόβραδα
(Looking For) The Heart Of Saturday Night. Δημήτρης Πολιτάκης, στίχοι. Πάρις Ταβιτιάν & Σπύρος Στάβερης, μουσική. Στάθης Τσαγκαρουσιάνος, γαρύφαλλα.
Ωδείο Αθηνών: Oλοκληρώνεται το έξοχο, μοντερνιστικό κτίριο του Δεσποτόπουλου
Tο εμβληματικό κτίριο του Ιωάννη Δεσποτόπουλου ανακαινίζεται μετά από δεκαετίες αδιανόητης γραφειοκρατίας.
5 μαγαζιά που αγαπούν οι geeks στην Αθήνα
Πού θα βρεις manga, φιγούρες του «Game of Thrones», σπάνια επιτραπέζια και vintage παιχνίδια;
Ο νέος διευθυντής του Γαλλικού Ινστιτούτου έχει ήδη αγαπήσει την Αθήνα
Ο νέος επικεφαλής του Γαλλικού Ινστιτούτου, Patrick Comoy, επιβεβαιώνει πως οι κουλτούρες των Ελλήνων και των Γάλλων βρίσκονται πολύ κοντά και επιθυμεί να οδηγήσει το σημαντικό πολιτιστικό ίδρυμα σε μια νέα φάση εξωστρέφειας, «κάνοντας τη διαφορά».
Ο γάτος θυρωρός του Μουσείου Μπενάκη
Είναι τόσο μεγάλη η αφοσίωσή του στο υψηλό του έργο που κοιμάται επιτόπου, σε μια κιτρινωπή κουβέρτα.
Ήλιος, ποτάμια, άπλα και ησυχία: Η Αθήνα του 1890 σε 4 εκπληκτικές φωτό των Αφών Ρωμαΐδη
Οι αδελφοί Ρωμαΐδαι (Ρωμαΐδη) από την Κόνιτσα της Ηπείρου συγκαταλέγονται στους πιο σημαντικούς Έλληνες φωτογράφους της τελευταίας εικοσαετίας του 19ου αιώνα.
«Είναι ήρεμα εδώ μέσα»: Ένα βράδυ στα Υπνωτήρια Αστέγων της Αθήνας
Άνθρωποι που βρίσκουν στέγη στα υπνωτήρια του δήμου Αθηναίων αφηγούνται τις προσωπικές τους ιστορίες στη LiFO.
H πλατεία Ομονοίας στο πέρασμα των χρόνων - Οι καλύτερες και πιο σπάνιες φωτογραφίες
Με αφορμή την ανάπλαση της κεντρικής πλατείας της Αθήνας θυμόμαστε τις αλλαγές που έχουν γίνει από το 1834 έως σήμερα.
Οι αληθινά μοναδικές πόρτες της Αθήνας
Δυο φωτογραφικά πρότζεκτ που τρέχουν διαφορετικοί καλλιτέχνες καταγράφουν τις πολλές και διαφορετικής αισθητικής πόρτες της Αθήνας.
Co-Athens: Μόνιμοι κάτοικοι και πρόσφυγες παίρνουν την Αθήνα στα χέρια τους
Μια νέα πρωτοβουλία του δήμου Αθηναίων με δράσεις-παρεμβάσεις στις γειτονιές της Αθήνας, που θα γίνουν συνεργατικά από πρόσφυγες και πολίτες, δηλαδή παλιούς και νέους κατοίκους της πόλης.
Τα θαμμένα ποτάμια της Αθήνας
Ιλισός, Κηφισός και Ηριδανός διέρρεαν την πεδιάδα της Αττικής. Τώρα είναι όλα κάτω από μπάζα.
Κεραμική, η νέα γιόγκα
Όλο και περισσότεροι Αθηναίοι ασχολούνται με την κεραμική, αναφέροντας τις αγχολυτικές ιδιότητες της επαφής με τον πηλό και την ικανοποίηση της δημιουργίας ενός αντικειμένου με τα ίδια τους τα χέρια ως το απόλυτο αντίδοτο στη δύσκολη καθημερινότητα.
Ο νέος βιβλιοπώλης της Φωκίωνος Νέγρη είναι Γάλλος
Ο Μπενουά Ντουραντέν άνοιξε πριν από έναν χρόνο το βιβλιοπωλείο «Ο Μετεωρίτης» στην Κυψέλη και αγάπησε τον ρόλο του βιβλιοπώλη της γειτονιάς.
Γιατί έχει πάλι τόση κίνηση στους δρόμους της Αθήνας;
Η LiFO μίλησε με τον συγκοινωνιολόγο-πολεοδόμο και καθηγητή του ΕΜΠ, Θάνο Βλαστό, για το θέμα που απασχολεί όλους τους κατοίκους της Αθήνας.
Η Δάφνη Καρνέζη γράφει για την Αθήνα στο περιοδικό Monocle και πιστεύει στη δύναμη των podcasts
«Δεν γνωρίζω κανένα άτομο της ηλικίας μου που να ακούει ραδιόφωνο ή να βλέπει τηλεόραση. Είναι θέμα χρόνου πιστεύω να δημιουργηθούν ενδιαφέροντα podcasts και στην Ελλάδα».
3 σχόλια
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Nexus6 Nexus6 23.2.2020 | 00:13
Απίστευτες φωτογραφίες!!!
Μια άλλη εποχή, των παππούδων, των γιαγιάδων και των θείων μας...
Φωτογραφιες ποιημα...Οταν ο κοσμος ζουσε διχως ψυγεια και ανεσεις αλλα καθε τι ειχε αξια ανθρωπινη γιατι δεσποζε η πραγματικοτητα, ο αγωνας για την επιβιωση και η αισιοδοξια για ενα καλυτερο αυριο.
Golden Dragon Golden Dragon 23.2.2020 | 22:21
Προσπαθώντας να δω μες τα πρόσωπα τον φωτογραφιών τον κόσμο και τον κοσμάκη, τους προσφυγες, τους μετανάστες, τους μαθητές και τον πολιτευόμενο(?) ....τους χάνω λίγο πριν τους αγγίξω, σαν την χαμένη πολιτεία στον γυαλό στον Νιλς Χολγκενσον..... καταπληκτικές φοτωγραφιες, ευχαριστούμε!
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή